«اوراق گام» ابزار کارآمد تامین مالی تولید

فشار مضاعف مالیات و بیمه بر تولیدکنندگان
اقتصاد برتر

اوراق گام ابزار مالی جدید و کارآمد در اختیار واحدهای تولیدی برای تامین مالی بوده و سازوکار گام در عمل امکان تامین مالی زنجیره تولید وهمچنین استفاده از ظرفیت‌های بازار سرمایه جهت تامین مالی واحدها است.

تهران – اقتصاد برتر – ۱۶ آذر ۹۸

به گزارش #اقتصادبرتر، حمید زمان‌زاده معاون پژوهشی پژوهشکده پولی و بانکی، درباره اهداف و راهبردهای طرح گام گفت: در شرایط کنونی کشور، از دو چالش مهم پولی به طور هم زمان رنج می‌بریم. یکی افزایش قابل توجه قیمت نهاده‌های تولید در دو سال گذشته که نیاز واحدهای تولیدی به سرمایه درگردش برای حفظ سطح قبلی تولید را افزایش داده است. دیگری ظرفیت محدود نظام بانکی در تأمین سرمایه درگردش واحدهای تولیدی متناسب با نیاز فعلی آنها است که موجب فشار مضاعف بر واحدهای تولیدی و در نتیجه افت سطح تولید شده است.

* رفع موانع پولی رونق تولید

وی افزود: اگرچه بخشی از افت سطح تولید ملی از ابتدای سال ۱۳۹۷ ناشی از بروز محدودیت واردات کالاهای واسطه ای و مواد اولیه و همچنین محدودیت‌های صادراتی در اثر تحریم‌های اقتصادی بوده است، اما همچنان یکی از چالش‌های بزرگ تولیدکنندگان، چالش تامین مالی است. بر همین اساس بانک مرکزی طرح گواهی اعتبار مولد یا گام را به نحوی طراحی نموده است تا بتواند اهداف مختلف از جمله رفع موانع پولی رونق تولید، هدایت منابع مالی به فعالیت‌های مولد اقتصادی و تامین سرمایه در گردش سالم و پایدار برای واحدهای تولیدی را محقق کند.

* ضمانت و اعتبار بانک‌ها

وی در پاسخ به سازوکار صدور اوراق گام گفت: طرح گام سازوکاری ایجاد می‌کند تا واحدهای تولیدی به جای اخذ تسهیلات از بانک‌ها برای تامین سرمایه درگردش، بر ضمانت و اعتبار بانک‌ها تکیه نمایند و با استفاده از اوراق گام منتشره از سوی بانک‌ها، نسبت به تامین مالی خود اقدام نمایند. این سازوکار شامل چهار مرحله اصلی است: در مرحله اول واحد تولیدی خریدار نهاده به عنوان واحد تولیدی متعهد از بانک عامل تقاضا می‌نماید تا نسبت به اعتبارسنجی و تعیین مقدار اعتبار خود جهت صدور اوراق گام توسط بانک عامل، با توجه به وثایق و مدارک مورد نظر اقدام نماید. در مرحله دوم واحد تولیدی متعهد (خریدار نهاده)، واحد یا واحدهای تولیدی متقاضی (فروشنده نهاده) را جهت استفاده از اوراق گام به بانک عامل معرفی می‌کند. در مرحله سوم واحد تولیدی متقاضی از بانک درخواست می‌نماید تا در مقابل دریافت اسناد مطالبات (که نشان‌دهنده طلب قطعی وی از واحد تولیدی متعهد است)، نسبت به صدور اوراق گام و واگذاری آن به وی اقدام نماید. و در نهایت در مرحله چهارم بانک عامل بر اساس اعتبار تاییدشده واحد تولیدی متعهد جهت صدور اوراق گام توسط خود و درخواست واحد تولیدی متقاضی، نسبت به صدور اوراق گام با سررسید مربوطه (بر اساس اسناد مطالبات) اقدام می‌نماید و اوراق گام صادره را در ازای دریافت اسناد مطالبات به واحد تولیدی متقاضی منتقل می‌کند.

به این ترتیب و با انتقال اوراق گام به واحد تولیدی متقاضی، تسویه مالی واحد تولیدی متعهد (خریدار نهاده) با واحد تولیدی متقاضی (فروشنده نهاده) جهت خرید نهاده انجام شده که به منزله تامین مالی واحد تولیدی متعهد و تامین مالی اولین حلقه از زنجیره تولید خواهد بود.

* ویژگی‌های اوراق گام

زمان‌زاده در خصوص قابلیت‌ها و ویژگی‌های اوراق گام گفت: مهم ترین ویژگی‌های اوراق گام عبارت است از:

۱) اوراق گام به نام بانک عامل، صادر می‌شود و پرداخت مبلغ اسمی اوراق گام در سررسید، توسط بانک تضمین شده است.

۲) اوراق گام به صورت الکترونیک در قطعات استانداردشده با ارزش اسمی یک میلیون ریال و بدون کوپن سود صادر می‌شود.

۳) اوراق گام دارای تاریخ صدور، تاریخ پذیرش در فرابورس و تاریخ سررسید است. تاریخ صدور، زمان صدور اوراق توسط بانک صادرکننده و انتقال به واحد تولیدی متقاضی را نشان می‌دهد. تاریخ پذیرش در فرابورس، زمان قابل معامله‌شدن اوراق در فرابورس را نشان می‌دهد. این زمان معادل یک ششم زمان صدور تا سررسید پس از تاریخ صدور اوراق خواهد بود. و تاریخ سررسید، زمان واریز وجه به حساب دارنده نهایی اوراق را نشان می‌دهد. تاریخ‌های سررسید به صورت استاندارد بوده و به تاریخ آخرین روز کاری هر ماه خواهد بود.

۴) اوراق گام از تاریخ صدور تا تاریخ پذیرش در فرابورس صرفاً قابل معامله بین اعضای سامانه گام و تحت سازوکار این سامانه خواهد بود. از تاریخ پذیرش در فرابورس، معاملات در سامانه گام متوقف شده و اوراق گام صرفاً از طریق فرابورس قابل معامله (به صورت خُرد با مکانیزم رقابتی و یا بلوکی با مکانیزم توافقی) خواهد بود.

* اوراق گام، ابزار پرداخت تسویه مالی خرید

وی در ادامه تصربح کرد: با توجه به مجموعه قابلیت‌ها و ویژگی‌های اوراق گام، واحدهای تولیدی دارنده اوراق گام می‌توانند به یکی از سه طریق زیر از این اوراق استفاده نمایند: اول اینکه اوراق گام را تا سررسید نزد خود نگهداری نموده و مبلغ اسمی اوراق را در سررسید دریافت کنند. دوم اینکه اوراق گام را به عنوان یک ابزار پرداخت جهت تسویه مالی خرید از سایر واحدهای تولیدی به آنها منتقل کنند. انتقال اوراق گام قبل از زمان پذیرش در فرابورس از طریق سامانه گام و پس از آن از طریق معاملات بلوکی توافقی تحت سازوکار فرابورس قابل انجام خواهد بود. و سوم اینکه اوراق گام را پس از زمان پذیرش در فرابورس به قیمت جاری در فرابورس به فروش رسانده و وجه نقد مربوطه را دریافت نمایند.

* نظام انگیزشی واحدهای تولیدی متعهد

وی در ادامه تصریح کرد: در عین حال در طرح گام در نظام انگیزشی واحدهای تولیدی متعهد، مجموعه‌ای از مشوق‌ها جهت ایفای تعهد اوراق گام در سررسید و هزینه‌ها در صورت عدم ایفای تعهد اوراق گام در سررسید برای واحدهای تولیدی متعهد دیده شده است که ریسک نکول اوراق را کاهش می‌دهد.

در زمینه مشوق‌ها، سقف اعتباری بنگاه متعهد که تا ۷۰ درصد فروش پس از کسر مانده تسهیلات مرتبط با تامین مالی سرمایه در گردش است، در صورت دو بار ایفای تعهد متوالی بنگاه متعهد در سررسید برای اوراق گام قبلی منتشره، به میزان ۱۰ واحد درصد افزایش می‌یابد. همچنین بانک عامل می‌تواند پس از ایفای تعهد بنگاه، تخفیفی در نرخ کارمزد صدور اوراق گام اعمال نماید. در زمینه هزینه‌های عدم ایفای تعهد اوراق گام در سررسید نیز پرداخت وجه التزام تاخیر تادیه دین از تاریخ سررسید اوراق گام و همچنین ممنوعیت بهره‌مندی از صدور اوراق گام تا حداقل سه ماه پس از زمان تسویه بدهی اوراق گام نکول شده در نظر گرفته شده است.

زمان‌زاده در پایان با اشاره به اینکه اوراق گام ابزار مالی جدید و کارآمد در اختیار واحدهای تولیدی برای تامین مالی است، گفت: سازوکار گام در عمل امکان تامین مالی زنجیره تولید و همچنین استفاده از ظرفیت‌های بازار سرمایه جهت تامین مالی واحدهای تولیدی را فراهم خواهد کرد. در مجموع به نظر می‌رسد اقدام بانک مرکزی در طراحی و اجرای سازوکار اوراق گام، گامی بزرگ جهت رفع موانع پولی رونق تولید، هدایت منابع مالی به فعالیت‌های مولد اقتصادی و تامین سرمایه در گردش سالم و پایدار برای واحدهای تولیدی است.

پاسخ دادن