سال توجه به جزئیات

بورس 98
اقتصادبرتر

کارشناسان معتقدند بررسی متغیرهای مهم و موثر بر سهام نشان می دهد سال ۹۸، سال پرداختن به جزئیات است به این معنی که در آن پیروی از روندهای عمومی نمی‌تواند استراتژی کارآمدی برای سرمایه‌گذاری در سهام باشد.

تهران – اقتصاد برتر – ۱۴ اردیبهشت ۹۸

به گزارش #اقتصادبرتر، در این منظر، کارشناسان بازار سرمایه معتقدند با توجه به متغیرهای رفتاری اثرگذار بر بهای سهام، بورس «برنده تاریخی بازارها» با نگاه بلندمدت است. تغییر ذائقه سرمایه‌گذاری با حضور فزاینده سهامداران حقیقی عاملی است که در صورت عدم بروز ریسک جدی می‌تواند محرک مهمی برای رشد بورس باشد.

بازی‌سازهای اصلی سهام

در تشریح بازی‌سازهای اصلی بورس در سال ۹۸ می توان به پنج عامل سیاست خارجی، نرخ دلار، بازار جهانی، سیاست اقتصادی و جریان نقدینگی اشاره کرد. در حوزه سیاست خارجی با خروج ترامپ از برجام در سال گذشته و بازگشت مجدد تحریم‌ها وارد مرحله جدیدی شدیم که اثرات سوء خود را بر اقتصاد ایران بر جا گذاشت.

در عین حال می‌توان از نوسان نرخ دلار به‌عنوان یکی دیگر از بازی‌سازهای بورس ۹۸ یاد کرد. از طرفی، بازار جهانی مواد خام هم اثر قابل ملاحظه‌ای بر طیف گسترده‌ای از تولیدکنندگان کامودیتی در بورس تهران می‌گذارد و از این حیث جزو بازی‌ساز‌های اصلی سهام به حساب می‌آید.

عامل چهارم اثرگذار اما سیاست‌های اقتصادی و مداخلات دولت در اقتصاد از طریق تعیین دستوری قیمت ارز و سایر محصول‌های است. از جریان نقدینگی نیز می‌توان به‌عنوان عامل اثرگذار دیگری بر بورس در سال ۹۸ نام برد.

حضور پررنگ سهامداران خرد و ورود تقاضای جدید در بازار سهام نشان‌دهنده وجود جریان قدرتمندی از نقدینگی در اقتصاد است. در آخرین جلسه عرضه اولیه نیز رکورد تازه‌ای ازحیث میزان مشارکت کدهای سهامداری به ثبت رسید. این حضور حاکی از وجود پول و به تبع تقاضای بالقوه است و به لحاظ تئوریک هم تاثیر خود را بر ارزشگذاری سهام می‌گذارد.

از سال گذشته با تشدید سرعت رشد نرخ دلار، سیاست‌گذار در تصمیمی خلق‌الساعه اقدام به اجرایی کردن سیاست دو نرخی در بازار ارز کرد. به این ترتیب دو نرخ رسمی و غیررسمی در بازار ارز شکل گرفت. اختلاف بین دو قیمت با خروج آمریکا از برجام رفته رفته بیشتر شد و سیاست‌گذار را ناگزیر به راه‌اندازی بازار دوم ارز و شکل‌دهی به نرخ سومی موسوم به نرخ سامانه نیما کرد. عواقب این سیاست ارزی در طیف گسترده‌ای از سهام بورسی اثر خود را به جا گذاشت.

در واقع، بخش عمده شرکت‌های بورسی ناچار به فروش محصول‌های خود در ابتدا با قیمت منطبق با نرخ رسمی ارز و سپس نرخ نیمایی شدند. این در حالی بود که ارز در بازار آزاد در رقم‌های به مراتب بالاتر قیمت می‌خورد. برآیند این سیاست ارزی سبب شد معاملات بورس تهران خود را در بهترین حالت با قیمت ارز در سامانه نیما هماهنگ کند.

از دوره راه‌اندازی بازار دوم ارز که قیمت حدود ۷۵۰۰ تومان برای دلار کشف شد تا روزهای پایانی سال گذشته این قیمت در محدوده ۸ هزار تومان نوسان داشت. اما رفته رفته دلار نیمایی نیز گام در کانال ۹ هزار تومان گذاشت و در سال جدید خبر از ورود به کانال ۱۰ هزار تومان داد. با وجود این، اگر نرخ نیما را در شرایط کنونی ۱۰ هزار تومان در نظر بگیریم در‌می‌یابیم که همچنان حدود ۴۰ درصد از نرخ ارز در بازار آزاد عقب هستیم.

چرا بورس ۹۶ و ۹۷ جا ماند؟

با مقایسه میزان بازدهی بازارهای چهارگانه سهام، ارز، سکه و سپرده‌های بانکی در سال‌های ۹۶ و ۹۷ به دو نکته اساسی پی می‌بریم. از یکسو اقتصاد ایران به‌صورت سنتی با تورم‌های بالا دست به گریبان است و با توجه به تعیین دستوری نرخ سود سپرده‌های بانکی، بانک‌ها عموما گزینه جذابی برای سرمایه‌گذار نیستند. بنابراین بازارهای سکه، ارز و سهام در دو سال اخیر بازدهی به مراتب بالاتری نسبت به سپرده بانکی به ثبت رسانده‌اند. اما نکته مهم این است که بورس در این دو سال با وجود کسب بازدهی قابل ملاحظه از دو بازار سکه و ارز جا ماند.

دلیل مهم اختلاف بازدهی میان بازار سهام، سکه و دلار در این است که در سال گذشته همزمان با موج‌ تورمی شاهد تشدید ریسک‌های سیاسی و انتقال محور سرمایه به سمت بازارهای امن‌ تر نظیر سکه و ارز بودیم. چرا که مطابق نمونه‌های تجربی با افزایش ریسک‌های کلان و به‌طور خاص ریسک سیاسی، میل بیشتری برای تقاضای دارایی‌های امن به وجود می‌آید. به این ترتیب در دو سال گذشته شاهد ارتفاع بیشتر بازدهی سکه و دلار بودیم.

دلیل بازدهی بیشتر سکه در مقایسه با دلار را نیز می‌توان در مداخلات سیاست‌گذار در خرید و فروش ارز دانست که بر جذابیت سکه در مقایسه با دلار می‌افزاید. در واقع ریسک‌گریزی افراد در چنین شرایطی است که منجر به تقاضای بیشتر برای دارایی‌هایی با ریسک کمتر می‌شود. بنابراین طبیعی است که بورس در مقایسه با رقیبان عقب بماند.

آیا جاماندگی بورس جبران می‌شود؟

روند آتی دو متغیر را می‌توان برای جمع‌بندی بررسی کرد. یکی سودآوری شرکت‌ها و دیگر P/ E انتظاری در بازار سهام. به نظر می‌رسد ترکیب ریسک‌ها با سودآوری را می‌توان در سناریوهای مختلف مورد بررسی قرار داد. طبق فرضیات مطرح شده، یک سناریوی محتمل این است که برای بورس در سال ۹۸ نسبت قیمت بر درآمدی در محدوده ۵ تا ۶ مرتبه متصور باشیم. بر این اساس، رشد سودآوری ۳۰ درصدی شرکت‌ها چندان دور از انتظار نیست.

برآیند این موارد بازدهی قابل ملاحظه‌ای را برای سال ۹۸ قابل دستیابی می‌کند. در عین حال، باید تاکید کرد امسال سال جزئیات است. به این معنا که برخلاف سال گذشته نمی‌توان با انتظارات کلی و پیوستن به روندهای دسته‌جمعی به کسب سود نائل شد. بلکه باید سهام هر یک از گروه‌ها را به‌طور جداگانه و با بررسی متغیرهای اثرگذار بر سودآوری آن تحلیل و بررسی کرد. دلیل امر آن است تا به این جای کار بورس بیش از ۲۰ درصد و دو برابر ارز و سکه صعود کرده که نیازمند دقت بیشتری برای تازه‌واردهاست.

پاسخ دادن