آقایان به جای معلول به ریشه‌های فساد بپردازید!

ریشه فساد
اقتصادبرتر

احمد خادم المله مدیر مسئول- یک بار دیگر رسانه‌ها پر شد از خبر سوءاستفاده چندین میلیارد تومانی موسوم به پرونده پتروشیمی، کم کم داریم عادت می‌کنیم.

تهران – اقتصادبرتر – ۲۰ اسفند ۹۷

یک بار دیگر رسانه‌ها پر شد از خبر سوءاستفاده چندین میلیارد تومانی موسوم به پرونده پتروشیمی، کم کم داریم عادت می‌کنیم هر روز که از خواب بلند می‌شویم و سری به سایت‌های فضای مجازی می‌زنیم خبر سوء استفاده در یکی از مجموعه‌های دولتی را ببینیم که مدیری یا کارمندی به بخشی از اموال بیت المال دستبرد زده و یا رقم کلانی را جابجا کرده است.

خبر پر تناقض سوءاستفاده «مرجان شیخ الاسلام آل آقا» معاون پرونده اخلال در نظام اقتصادی پتروشیمی گزارش تاثر انگیزی بود، آن هم وقتی متوجه شدیم ایشان متواری است و به کانادا گریخته است! به این بهانه مناسب است مروری بر اوضاع و احوال سوء استفاده در سیستم دولتی کشور بیندازیم، شاید مسئولان مربوطه به فکر بیفتند و اقدام اساسی در این زمینه انجام دهند.

روز نگار سال‌های اخیر پر شده از رویداد‌های ریز و درشت اختلاس، اخلال در نظام اقتصادی، تصاحب منابع بیت المال، تحصیل مال نامشروع و یا القابی مشابه اینها. مهم این القاب و افراد سوء استفاده کننده نیستند. باز هم این مهم نیست که چرا در کشور اسلامی ما در این سال‌ها پدیده شوم سوء استفاده اقتصادی و مالی افزایش یافته، شاید مشابه این اتفاقات در همه کشورهای دنیا وجود دارد و سوء استفاده مالی و استفاده نابجا از مقام و منصب امری مرسوم است، اما نکته مهم در این پدیده زنجیره این پدیده شوم است که گریبان کشور را گرفته و مسئولان مربوطه هم فکری اساسی برای حل مشکل نمی کنند، شاید اگر از همان روزهایی که پرونده امیر منصور آریا، خاوری، مه آفرید خسروی، بابک زنجانی و سایر پرونده‌های مشابه مطرح شد، به جای پرداختن به معلول‌ها به علت و ریشه سوء استفاده‌ها می‌پرداختیم امروز با پدیده مرجان خانم و امثال ایشان روبرو نمی شدیم.

موضوع خیلی پیچیده نیست و هر معلولی علتی دارد که ما عادت کرده ایم کمتر به ریشه‌ها بپردازیم، گلوگاه سوء استفاده مالی و پدیده اختلاس مشخص است، هیچ سوء استفاده ای بدون اینکه زمینه برایش فراهم شود اتفاق نمی افتد. پیدا کردن ریشه‌ها نیاز به کار تحقیقاتی و پژوهشی دارد اما عجالتا می‌توان گفت، علت اختلاس می‌تواند خلأ قانون، رابطه بازی، زمینه‌های فساد در دستگاه حکومتی، عدم نظارت صحیح، سوء مدیریت و یا موارد مشابه باشد که اظهار نظر درباره آن، کار کارشناسان است و در این مقال نمی‎گنجد اما مشکل اینجاست که در کشور به جای پرداختن به ریشه‌های فساد تمام فرآیند‌های مقدماتی را رها کرده و همه موقعی فعال می‌شوند که خاطی میلیارد‌ها تومان به جیب زده و در خارج از کشور سکنی گزیده و به ریش همه ما می‌خندد، گویی فرآیند ایجاد فضای مناسب در دستگاه‎ها، سیستم نظارت و اطلاعات، پیشگیری از وقوع جرم، شناسایی و مسدود کردن منفذ‌های فساد در سیستم، شناسایی عوامل مفسده جو و فرصت طلب و نهایتا سیستم قضایی کشور همه و همه از کار افتاده اند و یک فرد فرصت طلب و کم سواد به سادگی می‌تواند تمامی سیستم‌های نظارتی، مدیریت و قانونی کشور را دور زده و به امیال مفسده جویانه خود دست یابد! موارد مشابه این را بارها شاهد بوده ایم که فرد اختلاس گر، دستگیر، محاکمه و در بین محاکمه غیر قانونی از کشور می‌گریزد.

همه این موضوعات یکطرف، مهمتر اینکه مشخص نیست مسئول این خلأ‌های نظارتی چه کسی است؟ چرا مدیران مسئولی که باید این فرآیند‌ها را تعریف و اجرا کنند شناسایی و با آنها برخورد نمی‎شود!؟ اگر یک یا چند بار موشکافی می‌کردیم و فرآیند سوء استفاده‌ها را بررسی می‌کردیم قطعا به ریشه‌ها دسترسی پیدا می‌کردیم و امروز اینقدر افسوس نمی‎خوردیم که چرا نتوانسته ایم جلوی سوء استفاده چند فرصت طلب خاطی را بگیریم که اموال مردم را به یغما نبرد! جای تامل دارد که برای دستگیری عوامل بسیار کوچک‎تر از اختلاس‎گران میلیاردی، سیستم اطلاعاتی، امنیتی، انتظامی و قضایی کشور کلی هزینه می‌کند اما از پرداختن به مفسدان چند ده میلیاردی غفلت می‌کنیم. تداوم این سوءاستفاده‌ها متاسفانه تاثیر منفی بر افکار عمومی گذاشته و تصویر یک سیستم نا کارآمد را از جمهوری اسلامی ایران ارائه می‌کند که قادر نیست یک مشت آدم فاسد را شناسایی و با آنان برخورد کند.

آقایان برای حل مشکل ابتدا باید زمینه فساد را در سیستم اجرایی بخشکانیم، هر بی‎صلاحیت و نالایقی را نباید در منصب حکومتی آن هم مناصبی که با منابع مالی کلاندر ارتباطند، قرار دهیم. آنقدر کشور را سیاسی کرده ایم و سیستم‌های نظارتی و ارزیابی را زیر سؤال برده ایم که دیگر کسی جرات ندارد درباره صلاحیت مدیریت‌ها درکشور صحبت کند!

قوه قضائیه و برخورد قضایی آخرین مرحله کار است نه اولین گام، ما همه فرآیند‌ها را رها کرده‎ایم و یقه قوه قضائیه را چسبیده ایم که چرا اموال بیت المال را غارت می‌کنند. تغییرات در قوه قضائیه را به فال نیک می‌گیریم و امیدواریم اقای رئیسی تدابیری را اتخاذ کند که ریشه یابی جرایم، سوء استفاده‌ها و خشکاندن گلوگاه‌های اختلاس و جرایم مشابه در اولویت ماموریت‌های ایشان باشد تا مردم در سایه مدیریت رئیس جدید قوه کمتر شاهد چنین اتفاقاتی باشند.تاریخ را می‌توان بزرگ‎ترین معلم انسان نامید. برگ برگ تاریخ معاصر کشور سرشار از چهره‌هایی است که توانسته اند از خلأ موجود در قوانین سیاسی و اقتصادی کشور به سود خود بهره برداری کنند و در واقع، عدم ثبات سیاسی و اقتصادی در تاریخ معاصر ایران را می‌توان بزرگ‎ترین عامل فساد اقتصادی در کشورمان قلمداد کرد.

همان گونه که برخی از فلاسفه به تکرار تاریخ در فواصل زمانی مشخص اشاره می‌کنند، می‌توان با درایت و رفع خلأ قوانین سیاسی و اقتصادی، عرصه را بر سودجویان تنگ کرد.

پاسخ دادن