اعتماد مردم به بانک ها بیش از بخش های دیگر است

اقتصادبرتر

این روزها که وضعیت بازارهای پایه مثل مسکن ، خودرو ، طلا ، سکه و ارز پر ریسک شده و سرمایه گذاری در آن ها چنگی به دل نمی زند ، خیلی از مردم هنوز سپرده گذاری در بانک ها و دریافت سود اندک از سپرده را مطمئن ترین راه برای درآمد می دانند.

تهران – اقتصادبرتر – ۱۶ اردیبهشت ۹۸

این روزها که وضعیت بازارهای پایه مثل مسکن ، خودرو ، طلا ، سکه و ارز پر ریسک شده و سرمایه گذاری در آن ها چنگی به دل نمی زند ، خیلی از مردم هنوز سپرده گذاری در بانک ها و دریافت سود اندک از سپرده را مطمئن ترین راه برای درآمد می دانند و در بانک های مختلف بدنبال سپرده هایی هستند که اندک سود بیشتری به آنان بدهد . برغم تاکید بانک مرکزی که نرخ سود سپرده در همه بانک ها یکسان است اما هر بانکی شرایط خاصی را برای پرداخت سپرده تعیین می کند مثلا یکی از بانک ها نرخ سپرده را اینطور تعیین کرده است که بالای یکصد میلیون تومان ، ۲۰ درصد به شرط این که سه ماه ثابت سپرده بماند و اگر زودتر از سه ماه سپرده برداشت شود نرخ سود ۱۵ درصد محاسبه می شود ولی اگر بعد از سه ماه برداشت شود نرخ همان ۲۰ درصد خواهد بود ، بانک دیگری با همین شرایط نرخ را ۱۹ درصد و بانک های دولتی ۱۵ درصد تعیین کرده اند. روش های دیگر پنهان برای کسانی که سپرده اشان بالای میلیارد هست هم وجود دارد که شرایط و نرخ آن را به هر کسی نمی گویند و بیشتر توافقی بین سپرده گذار و مدیر بانک سپرده پذیر است . تعیین نرخ سود سپرده موافقان و مخالفان زیادی دارد.

  • دیدگاه موافقان افزایش نرخ سود سپرده

یک تحلیلگر مسائل اقتصادی که حامی افزایش نرخ سپرده است ، می گوید میزان نقدینگی در کشور موجب بی‌ثباتی بازار‌های مختلف به ویژه بازار ارز شده و همین موضوع به افزایش تورم در کشور منجر شده است لذا یکی از راهکار‌های مناسب برای جمع‌ آوری نقدینگی افزایش بهره بانکی است. تا از این طریق بتوان به نوعی ثبات در بازار ایجاد کرد و تورم را مهار کرد. کارشناسان می گویند مشابه این وضعیت در کشور‌هایی مانند ترکیه و اروپا نیز وجود داشته و آن‌ها در دوره‌ای برای آنکه بتوانند چرخ تولید داخلی را به گردش درآورند تصممیم گرفتند سود بانکی را به میزان قابل توجهی افزایش دهند تا از این طریق مردم سرمایه‌های در حال گردش خود را نزد بانک ‌ها قرار دهند تا بانک ها خود مستقیم اقدام به ایجاد بنگاه های تولیدی کنن یا با حمایت از بخش های تولیدی به امر تولید کمک کنند . عمده بانک ها سرمایه حاصل از سپرده مردم را در اختیار بنگاه‌های تولیدی قرار می دهند و از محل سود دریافتی از بنگاه ها ، سود وعده داده شده به مردم را تضمین و پرداخت می کنند . این چرخه کمک می کند از یک سو حجم نقدینگی در کشور کاهش پیدا کند و از سوی دیگر تولید رونق پیدا کند و اشتغال ایجاد شود و سایر مزایایی که به تبع این اقدام انجام خواهد شد. تحلیگران حامی افزایش نرخ سود سپرده معتقدند با توجه به فشاری که روی ارزش پول ملی کشور است، دولت مجبور است از ابزار‌هایی که در اختیار دارد استفاده کند تا بتواند ارزش پول ملی را دوباره افزایش دهد و برای این مسئله بهترین راهی که در برابرشان قرار دارد افزایش نرخ بهره است تا دوباره مردم سرمایه نقدی خود را وارد بانک‌ ها کنند. به این ترتیب این سیاست باعث خواهد شد نقدینگی کمتری به سمت بازار ارز و سکه حرکت کند و آرامش در بازار های پایه ایجاد خواهد شد و ارزش سکه ، طلا و ارزخارجی نیز تثبیت می شود و تجار می دانند با چه ارزی و چه قیمتی باید معاملات خود را انجام دهند . نکته مهم در این فرآیند سیاستگذاری بانک است که پول جمع آوری شده از محل سپرده های مردم را چگونه وارد چرخه تولید کند. معمولا بعد از اینکه میزان سرمایه‌های بانک افزایش پیدا می‌کند، وام دهی به کارخانه‌ها و بخش تولید نیز بیشتر می‌شود. صنعت معتقد است ، حجم فعالیت آنان آنقدر بزرگ شده است که بانک های بزرگ هم امکان تامین نقدینگی مورد نیاز آنان را ندارند . از سال ۹۰ تا امروز صنایع وام ‌های کلان معدودی از بانک ها دریافت کرده اند. زیرا بانک ها غالبا تمایل دارند تسهیلات کلان خود را با نرخ بهره پایین در اختیار افراد یا بنگاه های خاص قرار دهند که ریسک بازگشت سرمایه و سود آن کمتر است و آن ها مطمئن هستند که وام ارائه شده و سود آن بموقع به بانک باز میگردد . البته ناگفته نماند برخی از بانک ها که به مهابا اقدام به پرداخت وام کلان به افراد خاص کرده اند ، پول پرداختی باز نگشته است و این مساله باعث ورشکستگی برخی بانک ها شده است .

  • دیدگاه مخالفان افزایش نرخ سود سپرده

اما مخالفان افزایش سود سپرده نظر متفاوتی دارد. آن ها می گویند ، واقعیت این است که تصمیم بانک مرکزی در تعیین نرخ سود سپرده عملا عملا اهمیت خاصی ندارد زیرا بانک مرکزی مدتی قبل هم اعلام کرد نرخ تسهیلات بانک‌ها افزایش پیدا نکند ولی خیلی از بانک‎ها بدون توجه به این مسئله نرخ های بالایی را برای بهره در نظر گرفته و پرداخت کردند ؛ بنابراین در ابتدا نباید این نکته را نادیده گرفت که بانک مرکزی  توان نظارتی کمی بر بانک ها دارد و اکثر بانک ها در جهت منافع خود سیاستگذاری و اقدام می کنند و به روش های مختلف سیاست های بانک مرکزی را دور می زنند . البته این مساله یک واقعیت تلخ و ناگوار است، ولی باید قبول کنیم نرخ بهره را این روز‌ها بانک ‌ها مشخص می‌کنند و آن‌ها هم در جهت منافع خودشان اقدام می کنند. زیرا درست است آن ‌ها تعهد کرده اند به سپرده گذاران نرخ ۲۰ درصد و حتی بالاتر پرداخت کنند، اما عملا از توان آن‌ها خارج است. دلیلش هم این است که بانک‌ها درآمد کافی برای پرداخت بهره های بالا را ندارند و پس از مدتی به سوی ورشکستگی سوق پیدا می کنند . جالب‌تر این است که زمانی هم که با مشکلات بزرگ مواجه می‌شوند به حساب بانک مرکزی دست درازی می‌کنند و باعث می‌شوند که بانک مرکزی هم دچار کسری شود. این کسری به معنی خلق پول است. یعنی وقتی بانک مرکزی با یک کسری قابل توجه مواجه می‌شود تنها راهکاری که می‌تواند در دستور کار قرار دهد خلق پول است. زیرا بانک مرکزی که سپرده‌هایی دریافت نمی‌کند که از محل این سپرده‌ها به بانک‌ها پرداختی داشته باشد.

معمولا کسری بانک‌ها نزد بانک مرکزی یک رقم بسیار بزرگ است و براساس برخی گزارش‌ها حدود این رقم گاهی به ۱۶۰ هزار میلیارد تومان می‌رسد. یعنی الان باید بانک مرکزی به همین میزان خلق پول کند که این آثار بسیار مخربی بر اقتصاد آسیب پذیر ایران خواهد گذاشت . ضمن اینکه نباید فراموش کرد وضعیت بانک‌های ما اصلا مناسب نیست و خیلی از آن‌ها ورشکست شده اند یا در آستانه ورشکستگی قرار دارند. به عبارت ساده ‌تر این بانک‌ها صرفا به واسطه کمک‌های بانک مرکزی می‌توانند سرپا بمانند و ادامه حیات دهند لذا به هیچ عنوان ادامه روند پرداخت بهره‌های سنگین به صلاح سیستم بانکی نیست.

  • دیدگاه بانک مرکزی

رئیس کل بانک مرکزی معتقد است در هفته های گذشته که سر رسید سپرده‌های ویژه ۲۰ درصدی بانک‌ها به پایان می رسید و احتمال داشت درصد بالایی از این سپرده ها وارد بازار های پایه مثل بازار ارز شود و آشفتگی در این بازار ایجاد کند با تدابیر اتخاذ شده و همراهی مدیران بانک ‌ها به نحو مطلوبی ۱۶۰ هزار میلیارد تومان پول حاصل از سپرده های مردم را مدیریت کرده است . همتی می گوید سپرده گذاری این مبلغ پول مردم در بانک ها نشان از اعتماد مردم به نظام بانکی دارد و این شاخص خوبی است که مردم چقدر با سیستم بانکی اعتماد کرده اند .

*مهسا خادم المله. خبرنگار

پاسخ دادن