اقتصاد تحمل شوک قیمت سوخت را ندارد

آزادسازی سوخت
اقتصاد برتر

کارشناسان با استقبال از احیای کارت سوخت و پیش‌بینی کاهش ۱۰ میلیون لیتری مصرف روزانه بنزین به مسئولان توصیه می‌کنند با توجه به وضعیت اقتصادی کشور، از دست‌کاری قیمت سوخت پرهیز کنند.

تهران – اقتصاد برتر – ۲۸ مرداد ۹۸

به گزارش #اقتصادبرتر، براساس آخرین تصمیم دولت از روز سه شنبه ۲۲ مرداد ماه سال ۹۸ عرضه بنزین در جایگاه‌ها فقط از طریق کارت سوخت شخصی امکان پذیر شد؛ هرچند کارت سوخت جایگاه‌ها تا مدتی وجود دارد اما ظاهرا برای اینکه مصرف کنندگان ملزم به استفاده از کارت سوخت شخصی خود باشند، عرضه بنزین از طریق کارت جایگاه‌ها محدود می‌شود.

احیای مجدد کارت سوخت توسط دولت دوازدهم در حالی صورت می‌گیرد که مسئولان فعلی وزارت نفت و دولت در سال ۹۴ بنا به دلایلی که مشخص نیست تصمیم به حذف کارت سوخت از چرخه سوخت گیری کردند. اما امسال بعد از گذشت ۴ سال تصمیم دارند این سامانه را دوباره راه اندازی کنند.

مسعود صباغی یکی از کارشناسان انرژی در مورد تصمیم سال ۹۴ دولت مبنی بر حذف کارت سوخت گفت: این تصمیم کاملا تصمیم اشتباهی بود چرا که مهمترین داده‌های اطلاعاتی که می‌توانستیم از میزان مصرف سوخت داشته باشیم به تفکیک تمام جایگاه‌های کل کشور وجود داشت از بین رفت.

وی ادامه داد: یک باب دیگری باز شد و محدودیت مصرف هم از بین رفت و مردم بیشتر مصرف می‌کردند و این در حالی بود که قیمت بنزین ثابت و تورم رو به بالا بود.

صباغی تصریح کرد: در سال ۹۷ وقتی شوک ارزی به اقتصاد کشور وارد شد دولت تقریبا به این نتیجه رسیده بود که کارت سوخت را دوباره احیا کند زیرا اختلاف قیمتی که قیمت بنزین داخلی با قیمت بنزین کشورهای همسایه ما وجود داشت باعث این شد که بنزین قاچاق شود و هرچه این زمان می‌گذشت این اختلاف قیمت بیشتر می‌شد و این جذابیت وجود داشت تا میزان قاچاق افزایش پیدا کند.

این کارشناس انرژی ادامه داد: دولت متوجه این قضیه شد و به اجبار به این تصمیم درست رسید که کارت سوخت را احیا کند و من خنده‌ام می‌گیرد که این اقدام درست و به جایی که باید خیلی زودتر از اینها اتفاق می‌افتاد از همان اوایل سال ۹۷ به تاخیر می‌افتد و اکنون که ما اواسط سال ۹۸ هستیم این تصمیم اجرایی نشده است. من اطلاعیه شرکت ملی پخش را خاطر دارم که در سال ۹۷ که این قضیه جدی شده بود اطلاعیه داد که مالکان خودرو و کسانی که کارت سوخت دارند و کسانی که کارت سوختشان مفقود شده از تاریخ ۳ آذر تا ۲۴ آذر درخواست بدهند که به اینها کارت سوخت بدهیم.

وی گفت: دولت می‌بایست در همان موقع کارت سوخت را احیا می‌کرد و قبل از عید این کار را انجام می‌داد اما الان ۵ ماه از سال هم گذشته و ما ۸ ماه را از دست دادیم و مصرف بالای سوخت را شاهدیم که میتوانستیم جلوی آن را بگیریم اما این کار را انجام نمی دهیم. این میزان مصرف قابلیت صادرات را داشت و قبل از اینکه ستاره خلیج فارس را بیاوریم ما بنزین وارد می‌کردیم و میزان ضرری که داشت به کشور وارد می‌شد مضاعف بود تا قبل از افتتاح ستاره خلیج فارس تمام این شواهد نشان می‌دهد که دولت هنوز بحران را درک نکرده است.

* چند گام‌ برای توزیع عادلانه انرژی

وی ادامه داد: به نظرم چند گام می‌توانیم برای کارت سوخت و یا توزیع عادلانه انرژی داشته باشیم که گام صفر این است که همین اتفاق که قرار است رخ دهد و و کارت سوخت جایگاه حذف و کارت سوخت شخصی استفاده شود و یا کارت جایگاه را با شرایط خاصی داشته باشیم تا این طرح موثر واقع شود یا از تفاوت قیمت برخوردار باشد یا کارمزد داشته باشد تا کسی که کارت سوخت ندارد ملزم شود تا از کارت سوخت شخصی خود استفاده کند در صورتی که نه سهمیه بندی وجود دارد و نه تفاوت قیمتی در ان وجود دارد و صرف می‌خواهیم شهروندان را ملزم کنیم که از کارت سوخت شخصی خود استفاده کنند.

وی ادامه داد: یک کاهش مصرف در این گام خواهیم داشت اما گام بعدی که باید برداشته شود باید یک سهمیه معتنابهی به خودروهای شخصی بدهیم مثلا ۸۰ تا ۱۰۰ لیتر به خودرو‌های شخصی بدهیم و برای خودروهای مسافر بر سهمیه ۲۰۰ لیتری در نظر بگیریم و برای آنهایی که سی ان جی ندارند عدد سهمیه را بالاتر ببریم در کنار این، وقتی سهمیه بندی کردیم باید یک تفاوت قیمت اعمال شود.

صباغی گفت: گام بعد باید این باشد که این سهمیه‌هایی که دادیم موقت باشد مثلا ۲۰۰ لیتر سهمیه برای خودروهای مسافربر را کم کنیم و به سمت استفاده از سی ان جی سوق دهیم تا آنها از سی ان جی استفاده کنندو اینجا هزینه وارد می‌کنیم به خودروهای شخصی و تاکسی‌ها که باید خودروی خود را سی ان جی سوز کنند در دو مرحله قبل ما ذخیره سازی سوخت داشتیم و این بنزین قابلیت صادرات دارد و درآمد دارد برای دولت؛ ودولت می‌تواند از درآمدی که قبلا داشت در این بخش یارانه بدهد تا حتی هزینه‌های این گام را صفر کند و هزینه ای برای سی ان جی سوز کردن خودروها دریافت نکنند.

در این پیوند محمد جواد نوفرستی عضو هیات علمی دانشگاه الزهرا و از اعضای اندیشکده حکمرانی دانشگاه شریف گفت: حدود ۲۰ تا ۳۰ میلیون نفر از دارندگان کارت ملزم به استفاده از کارت سوخت شخصی خود نیستند و اتفاقا استفاده نیز نخواهند کرد تا زمانی که کارت سوخت جایگاه وجود دارد اما به هر حال با فرجه‌ای که اعلام شده است و از یک سال قبل هم که تاکید می‌کردیم اجرای همین راه کار ساده این بود که کارت سوخت جایگاه حذف شود و الا احیای آن قانونی است که خیلی ارزش نخواهد داشت.

وی با اشاره به علت حذف کارت سوخت گفت: تنها استدلال درست آن روز آقای زنگنه این بود که می‌گفت طبق آمار مردم ارزش بنزین را درک کرده اند و رشد مصرف بنزین در سال ۹۳ و ۹۴ زیر ۲ درصد بوده است و این رشد ۲ درصدی منطقی است زیرا که افزایش واردات و تولید خود رو و موتور سیکلت وجود دارد و همه ما این رشد را می‌پذیریم.

نوفرستی ادامه داد: اما آن موقع اتفاقی که افتاد علت کاهش مصرف بنزین سقوط قیمت جهانی نفت بود به طوریکه در یک مقطع زمانی کوتاهی حتی نرخ بنزین ۱۰۰۰ تومانی در داخل کشور از نرخ فوب خلیج فارس بالاتر هم بود و حتی بعضا در برخی از رسانه‌ها گفته می‌شد چرا قیمت بنزین را پایین نمی آوریم.

وی تصریح کرد: به استناد دوره کوتاه مدتی که نفت به زیر ۳۰ دلار رسید وزارت نفت و دولتی‌ها گفتند خب با این شرایط بیاییم کارت سوخت را حذف کنیم.

وی ادامه داد: اما اگر تغییرات سال‌های بعد را نگاه کنید وقتی کارت سوخت را حذف کردند رشد فروش بنزین در داخل که می‌شود شامل مصرف و قاچاق تغییر کرد به طوریکه در سال ۹۵ حدود ۵ درصد و در سال ۹۶ حدود ۸ درصد و در نیمه اول سال ۹۷ به ۱۱ درصدمی رسد که دیگر بعد از آن گزارشی ارائه نشد. یعنی اگر با همان استدلال درست آقای زنگنه در مجلس در سال ۹۵ رشد تا ۲ درصد را قبول می‌کردیم فروش بنزین در سال ۹۷ روزانه باید می‌رسید به حدود ۷۸ میلیون لیتر در حالی که طبق آمار رسمی خود وزارت نفت در نیمه اول سال ۹۷ چیزی حدود ۹۱ میلیون لیتر بنزین مصرف کردیم.

وی ادامه داد: این مابه التفاوت قطعا بخشی از آن تشویق افزایش مصرف بوده است که براساس همین آمار و مستندات تابستان سال گذشته دولت و وزارت نفت اعلام کردند که ۱۰ میلیون لیتر قاچاق بنزین داریم هر چند که در تابستان سال گذشته برخی نیز تکذیب کردند اما به هر حال این آمار‌ها وجود دارد.

نوفرستی تصریح کرد: در سال ۸۵ یعنی قبل از اینکه سامانه کارت سوخت اجرا شود فروش روزانه بنزین طبق آمار و مستنداتی که خود دولت ارائه می‌دهد چیزی حدود ۷۳ میلیون لیتر بوده است اما ۹ تیر ماه یعنی بعد از گذشت ۱۰۰ روز که از سال سامانه کارت سوخت اجرا می‌شود و میانگین فروش روزانه بنزین در سال ۸۶ می‌رسد به ۶۴ میلیون لیتر. حتی در ایامی به ۵۲ میلیون لیتر هم رسیده حالا با این شرایط باید گفت این آمار در حالی رقم خورده است که در ایام پر سفر هم بوده است.

*پرهیز از دست‌کاری قیمت سوخت

وی خاطرنشان کرد: همه متفق القول هستند سامانه کارت سوخت به خاطر کارکردی که دارد فروش روزانه را ۱۰ میلیون لیتر کاهش داد و خیلی جالب است که این ۶۴ میلیون لیتر فروش روزانه بنزین در سال ۸۶ بعد از ۸ سال که کارت سوخت وجود داشت یعنی در سال ۹۴ تازه رسید به ۷۴ میلیون لیتر یعنی بعد از گذشت ۸ سال فقط ۸ میلیون لیتر به مصرف افزوده شد.

نوفرستی تصریح کرد: من در اینجا دولت را تحسین می‌کنم که با درک شرایط روز جامعه حاضر است کارت سوخت را احیا کند اما بدون افزایش قیمت زیرا که جامعه دیگر تحمل شوک جدید قیمتی را نداشت ما می‌پذیریم که قیمت بنزین اشکال دارد و به اشتباه در ۴ سال ثابت نگه داشته شد اما سال ۹۷ این شرایط اصلا وجود نداشت و نمی توانستیم قیمت‌ها را تغییر دهیم در صورتی که من سالها گفته بودم چرا قیمت را بالانمی برید.

به گفته این کارشناس انرژی حتی دو نرخی کردن قیمت بنزین در سال ۹۷ و ۹۸ شوک قیمتی را خواهد داشت که کنترل پیامدهایش از عهده دولت خارج است و به همین دلیل من فکر می‌کنم تصمیم درستی گرفتند که فعلا با سامانه کارت سوخت به عنوان گام اول جلوی قاچاق را بگیریم و مقداری هم اعتماد سازی کنیم و به مردم بگوییم هدف اصلی ما در گام نخست این است که جلوی قاچاق روزانه ۱۰ میلیون لیتر را بگیریم.

پاسخ دادن