انتظارات بزرگ از صنایع کوچک

عکس شرکت های صنعتی

در حالی ۹۰درصد فعالیت‌های صنعتی، مربوط به «صنایع کوچک» است که بیشترین آمار اشتغال صنعتی نیز مربوط به همین واحدهای تولیدی خرد است.

تهران – اقتصاد برتر – ۲۰ دی ۹۶

هم اکنون صنایع کوچک با فراهم کردن زمینه اشتغال حدود یک میلیون و ۳۰۰هزارنفر در سراسر کشور سهم ۵۲درصدی در ایجاد اشتغال و کارآفرینی دارند.شاید به همین دلیل باشد که صنایع کوچک همواره مورد تاکید دولت‌ها و برنامه‌ریزان اقتصادی بوده‌اند به‌طوریکه در برخی مقاطع زمانی از آنها به‌عنوان ناجی بیکاران و محور ایجاد اشتغال در کشور یاد شده است.

نمونه اخیر آن نیز این اظهار نظر معاون وزیر صنعت است که « هدف ما نجات کشورمان و ایجاد اشتغال در حوزه صنایع کوچک است.»اما به راستی می‌توان این همه انتظار بزرگ از صنایع کوچک داشت؟

محبوب استراتژیست‌ها و مغضوب حمایت‌ها

«بایزید مردوخی»، اقتصاددان در این باره معتقد است: شیفتگی استراتژیست‌های ما نسبت به صنایع بزرگ، سبب شده تا هیچ گاه توجه جدی به صنایع کوچک و متوسط صورت نگیرد.

این کارشناس باسابقه برنامه و بودجه درباره مصائب توسعه صنایع کوچک در ایران اظهارداشت: یکی از موانع توسعه صنایع کوچک و متوسط در ایران، دولتی بودن صنایع اسـت که مساله ساز است؛ چون دولت درآمد نفت دارد و منطق اجتماعی حکم می کند که این درآمد را صرف ایجاد زیرساخت‌ها کند، لذا صنایع کوچک دیده نمی‌شوند.چون صنایع بزرگ دولتی وارد تولید می شوند و واحدهای کوچک به حاشیه می روند،بنابراین می توان گفت که صنایع کوچک و متوسط هیچگاه از یک حمایت منطقی از سوی دولت ها بهره مند نبوده اند.

او با اشاره به اینکه توسعه صنعتی ایران به مفهوم امروزی سابقه چندانی ندارد و حداکثر به صد سال گذشته برمی گردد،خاطرنشان کرد:در این مدت غیر از تعدادی واحد صنعتی بزرگ، همه واحدهای صنعتی ما کوچک و متوسط بودند؛در حال حاضر هم  بیش از ۹۰ درصد کارگاه های صنعتی ما در حیطه واحدهای کوچک و متوسط تلقی می شوند.

این استاد بازنشسته اقتصاد دانشگاه تهران با بیان اینکه یکی از مشکلات صنایع کوچک در ایران این است که مدت کوتاهی بعد از تولد بی مقدمه می میرند،یادآورشد: نقصی که در ترکیب صنایع کوچک و متوسـط ما وجود دارد در ارتباط شان با صنایع بزرگ خلاصه می شـود. صنایع بزرگ معمولا در پایین دست خودشان تعداد کثیری صنایع کوچک ایجاد می کنند،حال آنکه در کشور ما ارتباط لازم بین صنایع بزرگ و کوچک برقرار نیست.

او اضافه کرد: صنایع بزرگ ما عمدتا بر پایه جایگزینی واردات ایجاد شده اند به این معنا که واحدهای صنعتی ما به جای اینکه کالاهای واسـطه ای و مواد اولیه مورد نیاز خود را از طریق واحدهای کوچک و متوسط تامین کنند، آنها را از بازارهای خارجی وارد می کنند.

مردوخی یکی از خلأهای توسعه صنعتی را تکمیل پیوند صنایع بزرگ با مواد اولیه و کالاهای واسطه ای صنعتی ذکر کرد و گفت: یکی از این پیوندها می تواند،برقراری پیوند بین صنایع ساختمانی باشد،به طوری که در حال حاضر بیش  از ۱۰۰ صنعت کوچک ذیل صنعت ساختمان فعالیت دارند و این رشته بسیار توسعه یافته است.پیوند بین این صنایع می تواند الگویی برای سایر صنایع باشد.

اظهارات این کارشناس اقتصادی در حالی است که نظر مسئولان برای کاستن مشکل بیکاری دوباره به سمت صنایع کوچک معطوف شده است.

سنگینی دوباره اشتغالزایی بر شانه‌های صنایع کوچک

معاون وزیر صنعت با تاکید بر اینکه اجرای طرح ضربتی اشتغالزایی در واحدهای صنعتی و صنفی کوچک بلندپروازانه نیست، گفت: اگر هر یک از ٢٠٠هزار واحد، یک نفر را استخدام کنند، ٢٠٠هزار شغل ایجاد می شود.

«صادق نجفی» از اجرای طرح ضربتی افزایش اشتغال در واحدهای کوچک و متوسط خبر داد و گفت: اگر هر یک از ۲۰۰ هزار واحد کوچک تنها یک نفر جدید را استخدام کند، ۲۰۰ هزار شغل ایجاد می شود.

معاون وزیر صنعت افزود: صندوق ضمانت صنایع کوچک، کار ضمانت صنایع کوچک را به عهده گرفته و دیگر واحدها مشکل ضمانتی ندارند؛ البته اگر تعامل منطقی بین مردم، مسئولان و رسانه ها ایجاد شود، بخش بزرگی از مشکلات اساسی یعنی معیشت و اشتغال جوانان رفع خواهد شد.

نجفی با بیان اینکه ساماندهی و به وجود آوردن صنایع کوچک برای حل بخشی از مسایل و مشکلات اقتصادی کشور از جمله وظایف مهم سازمان صنایع کوچک وشهرک های صنعتی است، به این نکته اشاره کرد که اولویت امروز کشور، صنایع کوچک است و برای ایجاد اشتغال باید صنایعی که با ظرفیت کامل کار نمی‌کنند را به ظرفیت رساند.

وی با بیان اینکه برخی از واحدهای متوقف مانده در شهرک‌های صنعتی، صاحبان مشخصی ندارند، گفت: برای عملیاتی کردن استفاده از ظرفیت کامل واحدهای صنعتی که اکنون با ظرفیت کامل مشغول به کار نیستند؛ با معاونت توسعه روستایی، تفاهماتی انجام شده که در نواحی روستایی که شهرک های صنعتی وجود دارند، کار را پیش بریم.

معاون وزیر صنعت با بیان اینکه معیشت و اشتغال روستاها در گرو ایجاد واحدهای صنعتی در روستاها است، گفت: حذف برخی از مجوزها برای ایجاد واحدهای صنعتی در شهرک های صنعتی در حال بررسی است که برای رفع این مشکل، در گام نخست با محیط زیست توافق کردیم که دیگر به فعالیت واحدهای صنعتی در شهرک ها ورود نکند.

احیای صنایع راکد

نجفی با بیان اینکه ظرفیت‌های خالی زیادی در شهرک‌های صنعتی وجود دارد که با پرداخت تسهیلات و مشوق های سرمایه گذاران می توان این ظرفیت ها را پر کرد، خاطرنشان کرد: هم اکنون هفت هزار و ۸۷۵ واحد صنعتی در شهرک ها تعطیل و یا متوقف هستند؛ ضمن اینکه چهار هزار واحد نیز از دهه ۷۰ متوقف هستند که برخی از آنها چرخه عمر صنعتشان به پایان رسیده و برخی دیگر صاحبانشان نامعلوم هستند.

وی معتقد است که در سه ماهه پایانی سال، حجم فعالیت های صنعتی به شدت بالا می رود و بهره برداری ها نیز در این مقطع زمانی انجام می شود.

نجفی از همکاری با کره ای ها برای ایجاد مراکز مبادله با کشورهای صاحب تجربه خبر داد و گفت: بخشی از صنایع خود را به مراکز مبادله‌ای اختصاص خواهیم داد تا از طریق تجربیات جهانی کار را پیش برند، این در حالی است که کره برای توسعه، از صنایع کوچک خود  آغاز کرده است.

وی با بیان اینکه بیش از ۹۰ درصد صنایع در کشور، کوچک هستند، به وجود حدود ۹۶۰ شهرک صنعتی در کشور اشاره و خاطرنشان کرد: حدود ۷۰۰ مورد از آنها فعال است و باید بدانیم که ۹۸ هزار واحد در حال ساخت قرار دارند یا پروانه ساخت و بهره‌برداری اخذ کرده‌اند؛ البته باید نوسازی در واحدهای صنعتی رخ دهد و اولویت به ترتیب واحدهای کوچک، متوسط و بزرگ است.

جذب ۲ میلیارد دلار سرمایه خارجی

مدیرعامل سازمان صنایع کوچک و شهرک های صنعتی ایران گفت: این سازمان حدود ۳۷ پروژه به ارزش نزدیک به ۲ میلیارد دلار با همکاری سرمایه گذاران خارجی در دست اجرا دارد.

نجفی افزود: سازمان صنایع کوچک و شرکت های صنعتی ایران به دنبال آن است تا طرح‌های با مزیت بالا را به خارجی ها و کشورهای مختلف و همچنین به ایرانیان مقیم خارج معرفی کند و به این منظور صنایع مزیت دار هر استان مشخص خواهد شد.

معاون وزیر صنعت معدن و تجارت اظهار داشت: همچنین برخی از این صنایع در نمایشگاه‌های مختلف با هدف ارائه توانمندی ها و قابلیت های بالای خود حضور خواهند یافت.

وی تصریح کرد: این سرمایه گذاری ها در خصوص کالاهای حوزه فناوری اطلاعات، پوشاک و صنایع پایین دستی پتروشیمی و مس است که در این عرصه ها نیازمند سرمایه گذاری خارجی هستیم.

معاون وزیر صنعت در ادامه با اشاره به تسهیلات در نظر گرفته شده برای سرمایه‌گذاری خارجی، خاطر نشان کرد: جمهوری اسلامی ایران تنها کشوری است که به سرمایه گذاران خارجی که نسبت به تاسیس شرکت در ایران اقدام کنند، ۱۰۰ درصد مالکیت می‌دهد و اجازه می‌دهد که عایدات خود را از بخش تولید به خارج بفرستد.

وی یادآور شد: هرچند مشکلات بانکی و اتصال به ارتباطات مالی بین بانکی (سوئیفت) کماکان وجود دارد، اما در بسیاری زمینه ها هنوز سود بالاتری نسبت به سایر کشورها وجود دارد و فقط باید فضا را برای حضور خارجی‌ها مهیا کنیم.

نجفی همچنین با اشاره به در پیش بودن ۲ سالگی برجام تاکید کرد: امروز تولیدکنندگان امیدوارتر از گذشته به تولید می پردازند، هر چند شاید نتوانستیم مشکلات بانکی را به طور کامل حل کنیم اما ارتباطات کشور با سایر کشورها گسترش یافته و از فضای ایران هراسی خارج شده ایم که اینها دستاوردهایی بزرگ است.

هدف‌گذاری صادرات ۲ میلیارد دلاری

معاون برنامه ریزی سازمان صنایع کوچک و شهرک های صنعتی ایران نیز گفت: تا پایان سال جاری صادرات بیش از ۲ میلیارد دلار برای واحدهای صنایع کوچک مستقر در شهرک های صنعتی کشور هدفگذاری شده است.

«فرشاد مقیمی» افزود: از جمله اقدامات مهم انجام شده در جهت حمایت از صنایع کوچک، ارتقای توان صادراتی آنها است که هم اینک با تشکیل کنسرسیوم های صادراتی و حمایت از تشکیل شرکت های مدیریت صادرات اقدامات مناسبی در دست انجام است.

وی، با اشاره به تداوم اجرای طرح رونق تولید در سال جاری هم گفت: امسال و از زمان آغاز اجرای این طرح تاکنون بیش از ۲۹ هزار واحد صنعتی و تولیدی در سراسر کشور با ورود به سامانه بهین یاب تقاضای خود مبنی بر دریافت تسهیلات طرح رونق تولید را ثبت کرده اند.

معاون برنامه ریزی سازمان صنایع کوچک و شهرک های صنعتی ایران اضافه کرد: از این تعداد نیز تاکنون بیش از ۱۰ هزار تقاضا در کارگروه های استانی سراسر کشور مورد بررسی قرار گرفته که سه هزار مورد آن برای دریافت تسهیلات به بانک های عامل معرفی شده اند.

مقیمی، میزان اعتبار تخصیص یافته به طرح رونق تولید در سال ۹۵ را ۱۶ هزار میلیارد تومان برشمرد و افزود: امسال این رقم به بیش از ۳۰ هزار میلیارد تومان افزایش یافته که از این میزان ۲۰ هزار میلیارد تومان برای بهره برداری از واحدهای راکد و واحدهای با پیشرفت بالای ۶۰ درصد و ۱۰ هزار میلیارد تومان نیز برای اجرای طرح های بازسازی و نوسازی واحد های صنعتی در نظر گرفته شده است.

وی، بهره برداری از طرح های «اقتصاد مقاومتی »مستقر در شهرک ها و نواحی صنعتی کشور را از اولویت های مهم امسال سازمان صنایع کوچک و شهرک های صنعتی ایران برشمرد و گفت: بر این اساس، تا پایان امسال بیش از سه هزار و ۴۰۰ طرح اقتصاد مقاومتی با اشتغالزایی بیش از ۵۴ هزار نفر در شهرک های صنعتی کشور به بهره برداری خواهد رسید.

*اقتصاد برتر

پاسخ دادن