بازنشستگان با چه مشکلاتی دست و پنجه نرم می کنند؟

امروز که حکم بازنشستگی‌اش آمد، نه لبخندی بر لبانش بود و نه امیدی در چشمانش.

تهران – اقتصادبرتر۰۵ اسفند ۹۵

در کشور ما هرکس که بازنشسته می‌شود به‌جای آنکه فارغ از کار و تلاش، آسوده‌ خاطر باقی زندگی را در کنار همسر و فرزندانش بگذراند باید به فکر شغلی دیگر باشد تا بلکه از این طریق بتواند با اندک حقوق بازنشستگی به تأمین معاش زندگی بپردازد. پیرها و کهنسالان از قدیم‌الایام در فرهنگ ایرانی مورد احترام بوده‌اند و همواره رسم بود که دردوران پیری زندگی توام با آرامش از سوی فرزندان برای بزرگ‌ترها رقم بخورد، اما سال‌هاست که درکشور پا گذاشتن به پیری مساوی است با هجوم آوردن مشکلات ریز و درشت اقتصادی؛ مشکلاتی که بعد از یک عمر کار و تلاش برای خانواده و مملکت هرگز پایانی ندارند.اولین تبعات پیری اما بازنشستگی است و بازنشستگی برای اکثریت مردم، (به جز مدیران ارشد و رده بالاها) یعنی گرفتن حقوق بخور و نمیری که گاه به تعویق می‌افتد، گاه کم می شود و هرگز همتای تورم پیش نمی‎رود تا نه جایی برای تفریح باقی بماند و نه جایی برای آرامش خیال.
بازنشستگی، فقر و افسردگی
پس از ۳۰ سال خدمت صادقانه اکنون باید بدون هیچ پشتوانه، دوران طلایی بازنشستگی را در دود و ترافیک تهران به مسافرکشی بپردازد. دکتر «امان‌الله قرائی‌مقدم»، جامعه‌شناس در این‌باره می‌گوید: متأسفانه دولت تسهیلات لازم را برای افراد بازنشسته در نظر نمی‌گیرد. برخلاف همه کشورهای جهان که دوران بازنشستگی، دوران استراحت و رسیدن به آرامش است و فرد حداقل از لحاظ هزینه‌های بیمارستانی و سایر مسائل، تأمین بوده و مشکلی ندارد(البته این خدمات مختص به کارمندان دولت نبوده و حتی مردم عادی که مشاغل آزاد و غیراداری دارند نیز وقتی به سن معینی می‌رسند از مزایای حقوق بازنشستگی برخوردار هستند) بازنشستگی در ایران به خاطر ویژگی‌های فرهنگی و سنتی موجود، یک دوران پرهزینه محسوب می‌شود. از سوی دیگر با این حقوق ناکافی بسیاری از آنها از نظر امنیت اجتماعی، مسکن، تأمین مخارج اجاره و… دچار مشکلات عدیده‌ هستند.
همچنین کمک‌های غیرنقدی به مستمری‌بگیران هیچ دردی را درمان نمی‌کند و با این‌گونه کمک‌های ناچیز باری از دوش آنها برداشته نمی‌شود و نوعی تحقیر بازنشستگان و توهین به آنهاست. همه این عوامل نشانگر آن است که تأمین اجتماعی در جامعه ما ضعیف است و سازمان‌های ذیربط باید تسهیلات مناسبی با توجه به شرایط و تورم موجود در جامعه به افراد سالمند و مستمری‌بگیر ارائه دهند. از سوی دیگر این اقدامات در جامعه به تغییر نگرش جوانانی که در ادارات و سازمان‌ها مشغول به‌کار هستند، منجر می‌شود. چرا که با نحوه ارائه خدمات دولت به بازنشستگان و مستمری‌بگیران در جامعه، یک کارمند جوان دیگر رغبتی به انجام وظایفش ندارد.
بنابراین می‌داند در آینده او نیز با مشکلات این‌چنینی روبرو خواهد بود. پس سعی می‌کند با انتخاب شغل دوم و سوم از وقت اداری خود بزند تا حداقل در دوران کهنسالی بتواند از زندگی نسبتاً مرفهی برخوردار باشد.
قرائی‌مقدم، یکی از عواقب اجتماعی رسیدگی نکردن به مسائل و مشکلات بازنشسته‌ها در جامعه را بدبینی سیاسی، فرهنگی و تأثیرات منفی روحی ـ روانی می‌داند و می‌گوید: بررسی‌ها در ژاپن و اروپای غربی و آمریکا نشان می‌دهد که افراد با رسیدن به سن بازنشستگی احساس خشنودی دارند اما در کشور ما به‌دلیل تأمین هزینه‌های بالای زندگی مجبور به روی آوردن به مشاغلی همچون رانندگی و… می‌شوند. این در حالی است که به گفته مدیر کل تأمین اجتماعی تهران بزرگ بیش از ۱۳۰ میلیارد ریال کمک غیرنقدی به ۲۲۸ هزار نفر بازنشسته، از کارافتاده و بازمانده در سطح تهران بزرگ اختصاص یافته است. همچنین فروشگاه‌های معدودی برای تهیه کالاهای ضروری و غیرضروری در نظر گرفته شده که این فروشگاه‌ها در مکان‌های دور از دسترس مستقر هستند. یکی از بازنشستگان در این‌باره می‌گوید: میزان مبلغ «بن» در نظر گرفته شده برای مستمری‌بگیران و بازنشستگان بسیار اندک است و با این حقوق اندک و کمک‌های غیرنقدی ناچیز مشکلی از مشکلات ما حل نمی‌شود از طرفی اجناس مرغوبی در این فروشگاه‌ها موجود نیست.
بازنشسته دیگری می‌گوید: حقوقمان کفاف هزینه‌های صعودی زندگی را نمی‌دهد. اکثر ما با داشتن چند فرزند و نوه و رفت‌وآمد آنها که هر کدام اگر هفته‌ای یک‌بار هم به ما سر بزنند کلی هزینه‌تراشی می‌شود. تازه با این مبلغ بن ۶۰۰ هزار ریالی چگونه می‌توان مشکلات معیشتی را برطرف کرد.
پس از پرداخت حدود ۳۰‌سال حق بیمه به سازمان تأمین‌اجتماعی، خدمات‌درمانی که ارائه می‌دهند ناکافی بوده و از جهت پرداخت هزینه دارو نیز فقط تا سقف مشخصی بیمه تعهد می‌کند و مازاد آن را به ناچار باید به‌صورت آزاد پرداخت کنیم.
تورم ۱۵درصدی سالانه در مقابل اضافه حقوق کمتر از ۱۰ درصد روز‌به‌روز بر حجم مشکلات بازنشستگان می‌افزاید. اکثر کارمندان ایرانی از کمبود حقوق و مزایا شکایت دارند و معتقدند حقوقی که دولت در ازای زحماتشان می‌پردازد، بسیار کم است.
«رسول طاهری»،بازنشسته راه‌آهن با اشاره به مشکلات معیشتی خود و خانواده پس از بازنشستگی می‌گوید: پس از بازنشستگی ماهی یک میلیون تومان حقوق می‌گیرم. این حقوق بخور و نمیر ۱۵ روز اول کفاف خرجم را می‌دهد تازه این زمانی است که آخر هفته‌ها مهمان نداشته باشیم.
مشکلات مالی بازنشستگان
وی درباره ارائه بن خرید کالا می‌افزاید: به‌نظر من این بن‌ها زمانی می‌تواند به بازنشستگان کمک کند که مایحتاج مورد نیاز آنان در فروشگاه‌های موردنظر موجود باشد.
من چندبار به این فروشگاه‌ها مراجعه کردم تا بلکه مقداری مرغ و روغن و برنج بگیرم، اما هیچ‌کدام از این اقلام را نتوانستم بگیرم.
دکتر«طلعت شریعت‌زاده»،استاد دانشکده اقتصاد درباره مشکلات بازنشستگان و اعطای تسهیلات به آنها معتقد است: فردی که ۳۰ سال تمام در یک پست کارمندی یا کارگری زحمت کشیده انتظار ندارد که پس از بازنشستگی دوباره به‌کار دیگری مشغول شود. از نظر روانی این فرد توان جسمی و روانی اشتغال مجدد را ندارد. اما بسیاری از این افراد به‌دلیل عدم تأمین معیشتی مجبور به اشتغال پس از بازنشستگی می‌شوند.
این اقتصاددان و استاد دانشگاه می‌افزاید: اعطای تسهیلات به سالمندان و بازنشستگان در تمام دنیا به گونه‌ای است که آنان پس از فراغت از کار و بازنشستگی فقط به فکر گذراندن اوقات فراغت خود هستند. در ایران نیز باید سیاستی تدوین شود که حقوق بازنشستگان هم‌تراز با تورم و افزایش قیمت‌ها، افزایش یابد. همچنین ارائه تسهیلاتی مانند بن باید از نظر اقتصادی دارای تعریف خاصی باشد و فرد در هر زمانی که نیازمند مایحتاج و کالایی بود بتواند به راحتی آن را تهیه کرده و در اختیار خانواده قرار دهد.
وی با انتقاد از سیاست‌های هماهنگ‌سازی حقوق بازنشستگان می گوید: بازنشستگان یکی از محروم‌ترین اقشار این جامعه هستند و بیش از ۹۰ درصد آنان زیر خط فقری که از سوی دولت اعلام شده، قرار دارند. قرار بود دولت یک نظام هماهنگ برای حقوق بازنشستگان در نظر بگیرد اما پس از گذشت چند سال هنوز هیچ لایحه و طرح مشخصی در این‌باره به تصویب
نرسیده است.
به راستی این افراد باید تا کی در فشار مالی به‌سر ببرند. مسئولان به این نکته توجه ندارند که این افراد دارای فرزند هستند و در این رابطه بیش از افراد جامعه درگیر خرج و مخارج زندگی هستند. پس باید راه‌حل منطقی و درستی در این‌باره اندیشید نه ۶۰ـ۵۰هزار تومان بن کالا. این طرح‌های ضعیف و مقطعی دردی را از آنان دوا نمی‌کند.

*اقتصادبرتر

پاسخ دادن