داخلی سازی خودروچینی شکل می گیرد؟

خودروچینی
اقتصاد برتر

خودرو به جزئی جدای ناپذیر از زندگی ما ایرانی‌ها بدل شده است، آنهایی که ندارند همواره در آرزوی داشتن آنند و آنهایی که دارند پیوسته خیال خودروی بهتر را در سر می‌پرورانند، اما به نظر می‌رسد که صنعت خودرو کشور چون همیشه راه خود را می‌رود.

تهران- اقتصاد برتر- ۰۳ بهمن ۹۷

به گزارش #اقتصادبرتر ، خودرو نه تنها در مسافرت‌های درون و برون شهری به ما کمک می‌کند و موجبات آسایش و راحتی خود و خانواده هایمان را فراهم می‌سازد، بلکه به نوعی بیانگر و نشانه سطح و جایگاه اقتصادی و طبقاتی افراد نیز به شمار می‌رود. یعنی خودرو همچون بسیاری از کالاهای دیگر هم نیازهای مادی ما را پاسخگو است و هم بخشی از هویت و شخصیت اجتماعی ما به شمار می‌رود.

از این رو بسته به نیاز گروه‌ها و طبقات مختلف اجتماعی انواع متفاوتی از خودرو در بازار عرضه می‌شود. بخش قابل توجهی از این خودروها تولید داخل است. مقداری را خودروهای ساخت کشور چین تشکیل می‌دهد و مقداری نیز به خودروهای کشورهای اروپایی، ژاپنی و کره ای تعلق دارد.

خودروهای ساخت داخل متناسب با سطح درآمد اقشاری از جامعه است که معمولا متوسط رو به پایین و پایین هستند. برای مثال خودروی مانند پراید عمدتاً قشر کم درآمد را هدف قرار داده بود. خودروهای چینی نیز در اوایل ورودشان به کشور با سطح درآمدی طبقه متوسط و متوسط رو به بالا متناسب بودند. طبقات بالای اجتماعی نیز خودروهای اروپایی و ژاپنی و غیره را سوار می‌شدند.

با تغییراتی که در بازار ارز به وجود آمد و افزایش قیمت خودرو این تناسب بین خودرو و طبقه اجتماعی تقریباً به هم خورده است. البته در وضعیت طبقه اجتماعی بالای تغییر چندانی رخ نداده است، اما طبقه متوسط دیگر به راحتی نمی تواند به خرید ماشین‌های خارجی کره ای و اروپایی فکر کند. خودروهای چینی نیز اگرچه سهم شان از بازار داخلی افزایش داشته است اما به نظر می‌رسد با افزایش قیمت‌ها تاحدود زیادی به سمت طبقات متوسط رو به بالا تغییر مسیر داده اند.

با این حال، چنانچه واردات خودرو چینی تداوم پیدا کند می‌توان گفت که بازار خودرو کشور محل جولان بیشتر آنها خواهد بود.

* سهم خودروهای چینی از بازار داخلی

براساس نظر کارشناسان خودرو، خودرو سازان چینی از اواسط دهه ۸۰ شمسی به طور جدی وارد صنعت و بازار خودرو ایران شدند. آنها در ابتدا صرفاً با بخش خصوصی همکاری می‌کردند. اما کم کم توانستند با خودروسازان بزرگ کشور مانند ایران خودرو و سایپا وارد همکاری شوند. اکنون بر اساس آخرین آمار منتشر شده در گزارش‌های مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی در سال ۱۳۹۶ سهم خودرو‌های چینی از کل خودروهای سواری کشور حدود ۱۶ درصد بوده است. این عدد در سه ماهه نخست سال ۱۳۹۷ به حدود ۱۸ درصد رسیده است.

نکته قابل توجه در مورد خودروسازان چینی عدم تمایل آنها به داخلی سازی خودروهایشان در ایران است. طبق آمار منتشر شده در خوشبینانه ترین حالت بجز خودرو دانگ فانگ که بین ۳۰ تا ۴۰ درصد سهم داخلی سازی آن برآورد شده است، سهم سایر خودروها بیش از ۳۰ درصد نیست. البته باید توجه داشت که این درصدها نیز شامل قطعاتی می‌شود که از پیچیدگی زیادی برخوردار نیستند. برای مثال طبق برآورد کارشناسان حدود ۱۴ درصد از آن شامل رنگ و مونتاژ می‌شود و مابقی نیز قطعاتی مانند تایر، باتری و صندلی را در بر می‌گیرد. لارم به ذکر است که این موضوع در مورد هر دو خودروساز بزرگ کشور صادق است.

* موانع داخلی سازی خودروهای چینی

به اعتقاد کارشناسان یکی از دلایل اصلی این موضوع به هزینه کمتر واردات در مقایسه با تولید داخل باز می‌گردد. درواقع چینی‌ها که به مدد نیروی کار ارزان در پایین آوردن هزینه‌های تولید دست بالا را دارند قطعات خودرو را با هزینه ای کمتر از تولید داخلی آن وارد کشور می‌کنند و از این رو تمایلی به داخلی سازی ندارند. طبق دیدگاه متخصصان و فعالان قطعه سازی شرایط تولید داخل به گونه ای است که حتی قطعه سازان داخلی نیز ترجیح می‌دهند که قطعات خود را به جای تولید از چین وارد کنند. به طور خلاصه می‌توان گفت که فضای کسب و کار به نفع تولید داخل نیست و همواره بخش تولید نه تنها در خودرو که در سایر بخش‌ها نیز توان مقابله با واردات را ندارد.

بر اساس تعرفه‌های اعلام شده توسط وزارت صمت خودروهای چینی که ۳۰ درصد از قطعات آنها داخلی سازی شده باشد مشمول تخفیف ۵ درصدی قرار می‌گیرند. در غیر این صورت تعرفه یک خودرو کامل از آنها گرفته می‌شود.

کارشناسان معتقدند :چنین سازوکاری مؤثر واقع نمی شود. زیرا با این وضعیت باز هم واردات به صرفه تر از تولید داخلی است. به همین خاطر آنها بر این باورند که طرح افزایش داخلی سازی خودروهای چینی بایستی با سازوکار بهتری پیش برود. طوری که هم تولید داخل برای چینی‌ها به صرفه باشد و هم مشتریان با افزایش قیمت مواجه نشوند. در واقع از آنجایی که هزینه‌های تولید به طور کل در کشور بالا است بیم آن می‌رود که اصرار بر داخلی سازی خودروهای چینی قیمت آنها را چنان افزایش دهد که این خودروها نیز از حیطه قدرت خرید طبقه متوسط رو به بالا هم خارج شود.

* لزوم کم کردن اختلاف فضای کسب و کار

به همین دلیل خودرو سازان معتقدند که اختلاف اصلی به خاطر اختلاف فضای کسب و کار است. تعرفه پشتوانه علمی و روش خاص خود برخوردار است. پایین آوردن هزینه‌های دولت مشروط به اقداماتی است که انجام آ«ها ضروری است. برای مثال فعالین حوزه خودرو معتقدند بالا بودن سود تسهیلات یکی از مهمترین دلایل بالا بودن هزینه تولید در کشور است. برای مثال خودروسازهای بزرگ جهان مانند پژو،از بانک‌های کشورهای خود تسهیلات ۳ یا ۴ درصدی می‌گیرند. این در حالی است که در داخل سود تسهیلات بسیار بالا بوده و حتی گاهی به بالای ۲۰ درصد هم می‌رسد.

همچنین کارشناسان حوزه خودرو معتقدند که، مشکلات و چالش‌هایی که قطعه سازان با آن روبه رو هستند از مهمترین عوامل افزایش سرسام آور قیمت خودروبه شمار می‌رود. به همین خاطر موضوع قطعه سازان یکی از اصلی ترین چالش‌های صنعت خودرو در روزها و ماه‌های اخیر بوده است. این صنف با مشکلاتی همچون افزایش قیمت مواد اولیه، عدم وصول مطالبات خود از خودروساز و… مواجه هستند. بنابر این می‌توان گفت که حل مشکلات صنف قطعه سازان و از جمله کمک به بهبود فضای کسب و کار آنها و افزایش توان رقابتی شان می‌توان از یک طرف به خودروسازی داخلی کمک کند و از سوی دیگر زمینه داخلی سازی خودروهای چینی را فراهم سازد.

به اعتقاد کارشناسان از آنجایی که چشم انداز واردات خودروهای خارجی غیر چینی چندان روشن نیست و ممکن است هدف دولت از برآورد درآمد ناشی از عوارض خودرو همین خودروهای چینی باشد بهتر است که در راه داخلی سازی آنها اقدامات بهتری صورت گیرد. زیرا نباید فراموش کرد که از نظر اقتصادانان، داخلی سازی دست کم مانع ارزبری این خودروها خواهد شد. همچنین هزینه‌های حمل و نقل پایین می‌اید و این به نفع اقتصاد و بازار خودرو کشور است. به طور کل کارشناسان اقتصادی معتقدند که داخلی سازی زمانی محقق می‌شود که در کل اقتصاد کشور هزینه‌های تولید پایین بوده و دست کم از واردات ارزان تر باشد.

پاسخ دادن