راهبرد اصلاح نظام بانکی

اصلاح نظام بانکی
اقتصادبرتر

پس از گذشت دو سال از دستور اولیه رئیس جمهوری به معاون اول برای تشکیل کارگروه اصلاح نظام بانکی دوباره این موضوع بر سر زبان افتاده و محافل سیاسی و اقتصادی سخن از اصلاح نظام بانکی می گویند.

تهران – اقتصاد برتر ۲۸ فروردین ۹۸

احمد خادم المله – مدیر مسئول – رئیس جمهوری در سفر اخیر خود به گیلان از آغاز گام دوم اصلاحات در نظام بانکی سخن می گوید و ادغام بانک های وابسته به نیروهای مسلح در بانک سپه را گامی موثر در اصلاح  نظام بانکی می داند .

محمد رضا پور ابراهیمی عضو کمیسیون اقتصادی مجلس نیز درباره اصلاح ساختار حوزه نظام پولی در کشور می گوید: اصلاح قانون بانک مرکزی پس از ۵۰ سال یک ضرورت اجتناب ناپذیر است و امیدواریم در نیمه اول سال ۹۸ قانون بانک مرکزی در مجلس تصویب شود .

اصلاح نظام بانکی چیست ؟ که خیلی از صاحبنظران اقتصادی و بانکی در کشور از آن به عنوان مادر اصلاحات اقتصادی یاد می کنند ؟ یا عده ای معتقدند علت بسیاری از مشکلات پولی و مالی در کشور و فساد مالی به اشکالات موجود در ساختار نظام بانکی باز می‎گردد! و براین باورند که اگر اصلاحات در نظام بانکی جامع و کامل انجام شود بسیاری از مشکلات مالی و پولی در کشور حل خواهد شد.

متاسفانه در جمهوری اسلامی ایران حافظه مسئولان کوتاه است و موضوعاتی که زمانی در راس توجه قرار می گیرد به دلیل اتفاقات و رویدادهای جدید و مشغله مسئولان به فراموشی سپرده می شود تا معضل قبلی به بهانه ای دوباره سر باز کند و همه یادشان بیاید که باید به ریشه ها توجه می کردند و اصلاحاتی در آن انجام دهند. موضوع اصلاح نظام بانکی از آن موضوعات است که هر از چند گاهی بر سر زبان ها می افتد و دوباره با یکی دو اقدام اصلاحی به قهقرا می رود و روز از نو و روزی از نو!

اولین بار که موضوع اصلاحات در نظام بانکی انجام شد به دوره سوء استفاده در موسسات مالی اعتباری باز می‎گردد که بسیاری از این موسسات سرمایه های مردم را به تاراج بردند و درد سر بزرگی برای دولت ایجاد کردند که تا آستانه بروز بحران مالی و پولی در کشور پیش رفت؛ اما با جدیت قوه قضائیه و درایت دولت موضوع تا حد زیادی جمع شد .

پس از آن دوباره بحث اصلاح نظام بانکی به فراموشی سپرده شد؛ تا روزهای اخیر که مجددا نوسانات ارز ، رکود اقتصاد و ضرورت رونق تولید و مهم‎تر از همه تامین نقدینگی مورد نیاز تولید دوباره بحث اصلاح نظام بانکی را بر سر زبان ها انداخته است .

اصلاح نظام بانکی از سوی اقتصاددانان و کارشناسان سیستم پولی و مالی کشور به شکل های مختلف تعبیر می شود برخی معتقدند، اصلاح نظام بانکی را باید از اصلاح ساختار اقتصادی در کشور شروع کرد چون اصلاح نظام اقتصادی مقدم بر اصلاح نظام بانکی است . استدلال این گروه این است که اصلاح نظام بانکی نتیجه اش باید رونق و بهبود شرایط اقتصادی باشد. پس هدف اقتصاد است لذا اصلاح اقتصاد مقدم بر نظام بانکی است.

برخی معتقدند از آنجا که بسیاری از قوانین بانکی در کشور مربوط به دهه های قبل است و برای شرایط کنونی با تحولات جهانی مناسب نیست، اصلاح نظام بانکی یعنی تجدید نظر در قوانین پولی و بانکی، عنصر مهم اصلاح نظام بانکی است، کارشناسان اقتصاد اسلامی نیز معتقدند اجرای بانکداری بدون ربا و نهایتا حاکمیت کامل قوانین اسلامی بر نظام مالی و پولی کشور اولویت اصلاح نظام بانکی است.

موضوعاتی نظیر توسعه بانکداری الکترونیک، استفاده از فناوری مدرن ارتباطی، نرم افزار و سخت افزارهای پیشرفته در سیستم بانکی که از مزایای فراوانی برخوردار است و می تواند جلوی فساد را گرفته و روابط بانکی با دنیای مدرن پولی و مالی را تسهیل کند یک اقدام اساسی در اصلاح نظام بانکی است.

کارشناسان اجرای موضوعات دیگری را ضرورت اصلاح نظام بانکی می دانند که عمده ترین آنها عبارتند از: اصلاح رابطه مالی بانک‎ها و دولت، خصوصی سازی بانک ها، تدوین سیاست هدایت نقدینگی بانک‎ها به سوی تولید، جلوگیری از رانت و فساد مالی در سیستم بانکی، رقابتی کردن بانک ها ، مدیریت سود سپرده های بانکی و موارد مشابه دیگر.

در این اوضاع و احوال که هر کارشناسی تعریف خاصی از اصلاح نظام بانکی دارد لازم است کارگروه نظام بانکی تشکیل شده و از سوی دولت ابتدا تعریف صحیحی از اصلاح نظام بانکی ارائه کند و اولویت های اصلاحات را تعیین نماید. اصلاح نظام بانکی از کجا باید شروع شود ؟ چه فرآیندی را باید طی کند؟ و به کجا ختم شود؟ نتیجه اصلاحات چه باید باشد؟ و اصلاحات کدامیک از برون دادهای بانکی را باید ابتدا درست کند ؟ و در اثر این اصلاحات اقتصاد باید به کجا برسد؟

پاسخ این سئوالات می‎تواند نقش موثری در روند اصلاحات نظام بانکی داشته باشد. آنچه در این بحث مسلم است اینکه اصلاح قوانین، استقلال بانک ها از دولت، هدایت سرمایه و فعالیت بانک ها به سوی رونق تولید، توسعه ارتباطات خارجی بانک های ایرانی با بانک های مشابه خارجی، خصوصی سازی بانک‎ها، ورود مستقیم بانک ها به امر تولید و بنگاه داری از راهکارهایی است که در اصلاح نظام بانکی موثر است.

تجربه جهانی نیز نشان می دهد از زمانی که بانک ها خصوصی شدند و سرمایه آنها به سوی تولید رفت، اقتصاد کشورها رونق گرفت. این سیاست و نقد بانک ها درست است که آنها نمی توانند سرمایه و اعتبار خود را در اختیار شرکت هایی قرار دهند که کارنامه موفقی در تولید نداشته اند.

علت مقاومت امروز بانک ها برای دادن تسهیلات به شرکت های ناموفق نیز ریشه در تفکر بانکداری نوین دارد که بانک‎ها مسئول تامین نقدینگی برای شرکت هایی نیستند که در گذشته زیان های کلان انباشته کرده اند و امروز نیز کارشان زیان تولید کردن است! لذا کارشناسان نظام پولی و مالی معتقدند بانک ها باید اعتباراتشان را جایی سرمایه گذاری کنند که از نتیجه آن سود حاصل شود و این میسر نیست مگر با ورود مستقیم بانک ها به امر بنگاه داری و تولید که تجربه جهانی نیز نشان می دهد، بانک هایی که خودشان مستقیم در امر تولید دخالت داشته اند از سرمایه خود بهتر مراقبت کرده اند و تولید در زمان بندی مشخص خود به نتیجه رسیده است که حاصل آن رشد بانکداری، رونق تولید و توسعه کشورها بوده است.

یکی از بانک هایی که در کشور مجموعه ای از تجارب یادشده را بکار گرفته و امروز از موفق ترین بانک های خصوصی درکشور است، بانک پاسارگاد است. این بانک به دلیل ساختار خصوصی که از آن بهره مند است، سرمایه اش را در بخش هایی بکار گرفته است که هم برای بانک سود آوری داشته و هم به رونق تولید و توسعه کمک کرده است. توسعه ارتباطات پاسارگاد با بانک های خارجی و ورود آن به دنیای رقابت با بانک های مشابه خارجی، همچنین رعایت حد و مرز روابط بانک با دولت از جمله عوامل رشد و توسعه بانک پاسارگاد در سال های اخیر بوده است.

بنابراین اصلاح نظام بانکی یک ضرورت اجتناب ناپذیر است که شرط موفقیت در آن داشتن برنامه جامع اصلاحات است که باید بطور مستمر و همه جانبه انجام پذیرد در غیر اینصورت ادغام چند بانک در یکدیگر به تنهایی اصلاح نظام بانکی نیست. این اصلاحات در همین حد نباید کوچک شمرده شود. مراقب باشیم به نام اصلاح نظام بانکی، بانک های کشور را تضعیف نکنیم و از تجارب بانک های موفق جهانی نیز درس بگیریم .

پاسخ دادن