راهکار خنثی کردن تحریم پتروشیمی

راهکار خنثی کردن تحریم پتروشیمی
اقتصادبرتر

درحالی آمریکایی‌ها پتروشیمی ایران را مورد تحریم قرار دادند که راهکارهای متعددی برای بی‌اثر کردن این تحریم وجود دارد و مهم‌ترین راهکار، پرداخت ارزی نرخ خوراک است.

تهران – اقتصادبرتر – ۲۱ خرداد ۹۸

به گزارش #اقتصادبرتر ، اواخر هفته گذشته دفتر کنترل دارایی‌های خارجی وزارت خزانه‌داری آمریکا طی بیانیه ای تحریم‌های جدیدی را علیه اقتصاد ایران اعمال کرد که مهمترین آن تحریم شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس و ۳۹ شرکت وابسته به صنایع پتروشیمی ایران است که تحریم شدند.

این دفتر در بیانیه خود رسما اعلام کرده است شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس با سپاه پاسداران جمهوری اسلامی ایران ارتباط دارد و به تنهایی نیمی از صادرات پتروشیمی ایران را عهده‌دار است.

بر اساس آخرین آمار گمرک، سهم پتروشیمی‌ها در سبد صادرات غیر نفتی کشور، ۳۱.۹ درصد بوده است که طبق گفته فعالان این حوزه، به جز بخشی از درآمد صادراتی که به تامین تجهیزات و پرداخت دیون مربوط می‌شود، باقی درآمدهای این حوزه به داخل کشور منتقل و به سامانه نیما تسلیم شده است.

احمد صرامی، عضو هیات مدیره اتحادیه صادرکنندگان فرآورده‌های نفت، گاز و پتروشیمی از انتقال بالغ بر ۷۰ درصد درآمدهای صادرات محصولات پتروشیمی این اتحادیه به داخل کشور خبر داد که رقم ۹ میلیارد دلار از درآمد ۱۱.۲ میلیارد دلاری در سال ۹۷ را به خود اختصاص می‌دهد و این در حالی است که کل ارزش محصولات صادراتی پتروشیمی در سال گذشته، ۱۴ میلیارد دلار بوده است.

در فروردین ماه سال جاری نیز، حجم صادرات محصولات پتروشیمی نسبت به مدت مشابه سال گذشته رشد ۳۶۰ هزار تنی (معادل ۱۸.۳۶ درصد) را نشان می‌دهد و بنابراین، نیم نگاهی به آمار و ارقام نشان می‌دهد که میزان صادرات محصولات پتروشیمی ایران، نه تنها پس از تحریم صنعت نفت و همچنین محدودیت‌های بانکی و مالی کاهش نداشته؛ بلکه افزایش را نیز تجربه کرده است.

داود محبی، کارشناس حوزه پتروشیمی با اشاره به اینکه بین فهرست تحریمی پتروشیمی‌های منتشر شده از سوی آمریکا، واحدهایی به چشم می‌خورند که یا هنوز روی کاغذ هستند یا هنوز به مرحله تولید نرسیده‌اند، گفت: در بین فهرست ۳۹ تایی واحدهایی که به عنوان زیر مجموعه هلدینگ خلیج فارس منتشر شده، مجموعه‌هایی نظیر شرکت پتروشیمی بندر امام خمینی (ره)، بوعلی سینا، پارس، نوری و شهید تندگویان، سال گذشته نیز در فهرست تحریم‌های آمریکا بودند و از سوی دیگر، برخی دیگر از پتروشیمی‌ها مانند شیمیایی صدف عسلویه و مرجان نیز، به همراه شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران پیش از فروردین سال ۹۲ تحریم شده بودند و این در حالی است که در تاریخ مذکور، شرکت صنایع پتروشیمی خلیج فارس در قالب هلدینگ وارد بورس شد.

وی افزود: در بین این اسامی، پتروشیمی فجر و مبین واحدهای یوتیلیتی (تولیدکننده برق، بخار) محسوب می‌شوند نه واحد تولیدی محصولات پتروشیمی؛ ضمن اینکه شرکت پتروشیمی هنگام نیز در اوایل مراحل راه اندازی است و به نوعی می‌توان گفت همچنان طرحی روی کاغذ به شمار می‌رود.

به گفته محبی، شرکت کود اوره هرمز نیز در مرحله طرح به سر می‌برد و تولیدی ندارد؛ همچنین شرکت اوره لردگان نیز در مرحله نصب تجهیزات قرار داشته و پیش بینی می‌شود اواخر سال جاری یا اوایل سال آینده به بهره برداری برسد؛ ضمن اینکه پتروشیمی آپادانا خلیج فارس نیز طرحی است که پیش بینی می‌شود اواخر سال جاری وارد مدار تولید شود و در نهایت، شرکت پتروشیمی همت نیز شرکتی کاغذی است که حتی طرح آن روی زمین به اجرا نرسیده است.

در این میان پالایشگاه گازی بیدبلند نیز از جمله پروژه‌هایی است که پیش بینی می‌شود، اواخر سال جاری به بهره برداری برسد.

*ناآگاهی وزارت خزانه آمریکا از صنعت پتروشیمی ایران

این کارشناس صنعت پتروشیمی اظهار داشت: در این بین شرکت خدمات غیرصنعتی پازارگاد و عملیات غیرصنعتی و خدمات صنایع پتروشیمی دو شرکتی غیرصنعتی هستند که هیچ‌گونه تولید ندارند و رسالت اصلی آنها، انجام امور خدماتی و پشتیبانی است؛ به این ترتیب هیچ‌گونه وابستگی به بخش خارجی ندارند و بود و نبود تحریم‌ها هیچ تاثیری بر روند فعالیتی آنها ندارد. در این بین شرکت مدبران اقتصاد، شرکتی سبدگردان (فعال در بازار سرمایه نه شرکتی تولیدی) است که تحریم‌ها هیچ نقشی در فعالیت آن ندارند؛ ضمن اینکه شرکت ره آوران فنون پتروشیمی نیز شرکتی آموزشی است که وظیفه برگزاری دوره‌های آموزشی در سطوح مختلف را برای پرسنل بر عهده دارد.

*خود را برای هر اتفاقی آماده می‌کنیم

بهزاد محمدی مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی گفت: از نظر ما پتروشیمی صنعتی تحریم‌پذیر نیست و تاب‌آوری بالایی دارد، اما باید خودمان را برای هر اتفاق و شرایطی آماده کنیم.

مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی افزود: فروش محصولات پتروشیمی در مقابل فروش نفت شرایط متفاوتی دارد و به‌عنوان نمونه همچون نفت مبادی مشخص صادراتی و نفتکش‌های عظیم قابل ردیابی ندارد.

محمدی تصریح کرد: پتروشیمی حداقل ۳۵۰ نوع محصول با صدها خریدار به ده‌ها مقصد صادراتی دارد و به همین دلیل انعطاف‌پذیری‌اش بالاست، به‌عبارتی صنعت پتروشیمی شرایط مختلفی در حمل زمینی و دریایی دارد و تنوع محصول و مشتری نمی‌گذارد این صنعت تحریم‌پذیر باشد.

وی افزود: در عین حال با همکاری هلدینگ‌های صادراتی کارگروه تحریم را تشکیل داده‌ایم.

*محصولات پتروشیمی ایران قابل شناسایی نیست

عباس شعری‌مقدم مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی در دولت یازدهم با اشاره به اینکه محصولات پتروشیمی ایران به راحتی قابل شناسایی نیست‌، گفت:‌اگر آمریکا متوجه شود شرکت‌هایی که محصولات پتروشیمی ایران را خریداری کرده‌اند آنها مورد تحسین قرار می‌گیرند.

مدیرعامل اسبق شرکت ملی صنایع پتروشیمی با اشاره به اینکه آمریکایی‌ها در نظام‌های مختلف اقتصادی و کشورها جاسوس‌هایی دارند، گفت: این جاسوس‌ها وظیفه‌شان اطلاع‌رسانی به آمریکایی‌هاست تا مشخص شود چه شرکت‌هایی محصولات پتروشیمی ایران را خریداری می‌کنند که در ایران نیز ظاهرا این قضیه مستثنی نیست.

شعری‌مقدم تاکید کرد: آمریکایی‌ها از کجا می‌دانستند هلدینگ خلیج فارس بزرگترین هلدینگ صادر کننده پتروشیمی در ایران است که این موضوع نیز احتمالا از این طریق به گوششان رسیده و این شرکت‌ را رصد کرده‌اند.

وی با بیان اینکه قطعا مسئولان صنعت پتروشیمی راهکارهایی در این زمینه اندیشیده‌اند، گفت:‌ اینکه منتظر باشیم صنعت پتروشیمی ایران مانند صنعت نفت تحریم شود یک اشتباه استراتژیک آمریکایی‌هاست زیرا صنعت پتروشیمی ایران به راحتی قابل تحریم نیست هر چند جاسوسان کار خودشان را انجام خواهند داد.

*آمریکا هم می‌داند پتروشیمی ایران تحریم‌پذیر نیست

عبدالحسین بیات مدیرعامل شرکت ملی صنایع پتروشیمی در دولت دهم گفت: ماهیت صنعت پتروشیمی به گونه‌ای است که قابل تحریم نیست و نه تنها این موضوع در صنعت پتروشیمی ایران صادق است بلکه به طور کلی صنعت پتروشیمی در هیچ کشوری قابل تحریم نیست.

وی با اشاره به دوره پیش تحریم‌های پتروشیمی گفت: در آن دوره ایران محصولات پتروشیمی را به فروش می‌رساند اما کمی سختی کار بیشتر شده بود؛ با این حال در آن شرایط نیز محصولات پتروشیمی ایران صادر می‌شد.

مدیرعامل اسبق شرکت ملی صنایع پتروشیمی تصریح کرد: مسئولیت تولید و فروش محصولات پتروشیمی در اختیار بخش خصوصی است بنابراین می‌توان به دلیل چابکی بخش خصوصی می‌توان امیدوار بود که محصولات تولید شده به راحتی صادر شود؛ طبعا از تجارب گذشته نیز در این زمینه درس گرفته می‌شود و این تجارب مانع از اختلال جدی در صادرات محصولات پتروشیمی شد که خوش بختانه این کار از عهده بخش خصوصی بر خواهد آمد.

*حمل و نقل وبیمه مسأله اصلی صادرات محصولات پتروشیمی

در دوره قبلی تحریم‌ها برخی از فعالان این صنعت اقدام به خرید کشتی‌هایی کردند که می‌شد از این طریق محصولات پتروشیمی را با امنیت بیشتر و بدون مزاحمت محصولات پتروشیمی که مایع بودند را صادر کرد به عنوان مثال کشتی‌های حمل و نقل ال پی جی خریداری شد و این محصول شرکت‌های پتروشیمی به راحتی به مقاصد صادر شد.

از سوی دیگر نیز باید تاکید داشت که محصولات پتروشیمی که جامد هستند سختی قابل ملاحظه ای برای حمل و نقل ندارند هرچند که برخی از کارشناسان معتقدند در این شرایط نیز شرکت‌های پتروشیمی می‌توانند باخرید کشتی‌ها کانتینر بر اقدام به حمل و نقل محصولات خود کنند.

با این حال برخی از مسئولان صنعت پتروشیمی معتقدند می‌توان محصولات جامد را نیز از طریق زمینی به کشورهای همسایه منتقل کرد و در این شرایط می‌توان حساب ویژه ای روی کشورهای همسایه از جمله عراق باز کرد.

* مشکل نقل و انتقالات ارزی در تحریم پتروشیمی

به جرات می‌توان گفت یکی از مشکلات بخش پتروشیمی در دوران تحریم موضوع نقل و انتقالات ارزی است هرچند که در دورانی که برجام اسما پابرجا بود نیز نقل و انتقالات از طریق بانک‌ها انجام نمی شد و مشکلاتی در این زمینه وجود داشت که بارها مسئولان انجمن صنفی کارفرمایان پتروشیمی نسبت به این موضوع گله کرده بودند.

اکنون نیز که دوباره صنعت پتروشیمی ایران دچار تحریم شده است شرایط سخت تر از گذشته خواهد شد و قطعا هزینه نقل و انتقالات مالی افزایش میابد اما باز با این وضع نباید نگران ورود وجوه ارزی به کشور بود زیرا حجم ارز پتروشیمی به مراتب کمتر از ارز حاصل از صادرات نفت خام و گاز است.

اما با این حال عده ای از کارشناسان صنعت پتروشیمی معتقدند که در این شرایط نباید به سمت شفافیت حرکت کرد و مشخص کرد که چه مقدار درآمد ارزی از صادرات پتروشیمی عاید دولت می‌شود آنها رسما سامانه نیما را نشانه گرفته و می‌گویند بانک مرکزی نباید در این شرایط دنبال شفافیت باشد بلکه باید سیاست خود را تغییر دهد.

که در پاسخ به این عده باید گفت اولا سامانه نیما همه چیز را شفاف اعلام نمی کند و فقط میزان ارزی را که یک پتروشیمی وارد می‌کند را به صراف می‌گوید و اگر صراف نیاز داشت آن را با قیمت تعیین شده خریداری می‌کند.

در ثانی موضوع مهمی که می‌توان در اینجا به آن پرداخت این است که در فرمول قیمت گذاری خوراک واحدهای پتروشیمی نرخ تسعیر ارز در این فرمول حذف شود و قیمت خوراک به صورت ارزی تسویه شود که در این صورت درآمدی سرشار از لحاظ ارزی عاید دولت خواهد شد و دولت بهتر است که در این شرایط به سمت دریافت ارزی خوراک واحدهای پتروشیمی حرکت کند.

پاسخ دادن