رقابت سه گروه در بازار سه نرخی دلار

اقتصادبرتر

با تخلیه آرام حباب ارزی طی روزهای گذشته و بازگشت آرامش نسبی به فردوسی، اما همچنان شاهد شکاف قیمتی در بازار هستیم.

تهران – اقتصاد برتر – ۲۶ تیر ۹۸

به گزارش #اقتصادبرتر، به گفته فعالان بازار ارز، در کنار دلالان خیابانی فعال در میدان فردوسی و خیابان منوچهری، صرافان دولتی، معروف به بانکی‌ها نیز فعال هستند که البته نرخ‌های به مراتب پائین‌تری را نسبت به صرافان غیربانکی یا همان خصوصی‌ها ارائه می‌کنند.با این حال تجربه نشان داده که صرافان غیررسمی بیشترین تاثیر را در نوسانات می‌گذارند.اکنون این پرسش مطرح می‌شود که دلیل این اختلاف نرخ بین صرافان چیست؟

*سرگذشت صرافان

بانک مرکزی در بهمن سال گذشته اعلام کرد که صرافی‌های مجاز فقط با ارائه کارت ملی، کارت بانکی و سیم‌کارت هم‌نام با شخص خریدار می‌توانند اقدام به فروش ارز تا سقف ۲۰۰۰ یورو به هر فرد کنند.

شعب ارزی بانک‌های عامل نیز در صورت تکمیل بودن مدارک مسافران ( داشتن پاسپورت) تا سقف ۵۰۰ یورو برای کشور‌های همسایه و مشترک‌المنافع و تا سقف ۱۰۰۰ یورو برای سایر کشور‌ها ارز مسافرتی می‌فروشند.

نکته حائز اهمیت اینجاست که افراد برای خرید ارز برای صادرات و یا خروج از کشور چطور و با چه نرخی ارز مورد نیاز خود را که اغلب دلار و یورو است تهیه کنند؟ از همه مهم‌تر موضوع بسیار حساس‌تر و مورد بحث این روز‌های محافل عمومی که چرا در کشور ۲ نوع صرافی بانکی و غیربانکی وجود دارد. بطوریکه صرافی‌های بانکی اغلب نرخ‌هایی پایین تر از بازار اعمال می‌کنند. کدام نرخ واقعی تر است؟

تفاوت اصلی این ۲ نهاد که هدفی واحد دارند در چه چیزی است و چرا بانک‌ها اقدام به تاسیس صرافی کرده اند؟

*ساختار شرکتی صرافان

اصغر سمیعی زفرقندی، رئیس اسبق کانون صرافان با اشاره به عواملی که صرافی‌های بانکی و غیربانکی را مجزا می‌کند، گفت: صرافی‌های غیر بانکی از لحاظ ساختاری، به صورت شرکت‌های تضامنی هستند و صرافی‌های بانکی تحت شرکت‌های سهامی خاص فعالیت می‌کنند.

وی افزود: علت تفاوت نرخ در این صرافی‌ها تفاوت ساختار ثبتی و شرکتی نیست، اصل مطلب استفاده از منابع ارزی و پیروی از دستورالعمل‌های درون سازمانی است. در واقع صرافی بانک‌ها با استفاده از منابع بانکی همیشه امکان خرید ارز مورد نیاز خود به قیمتی پایین تر از قیمت فروش را خواهند داشت، این مطلب امکان انجام معاملات را برای صرافی بانک‌ها را ساده‌تر کرده و با اطمینان بیشتر، جلوگیری از زیان ناشی از نوسانات ارز را فراهم می‌آورد.

این کارشناس بازار ارز معتقد است که توانایی‌های تجربی و تکنیکی صرافی‌های بانک‌ها نسبت به صرافان قدیمی و با تجربه، بسیار کمتر است و مخصوصا برای انجام حواله‌جات، اگر کمک صرافان قدیمی نباشد، کار برای صرافی‌های بانکی، بسیار سخت خواهد بود.

*فعالیت ۳مدل صرافی

بهزاد خسروی، کارشناس راهبردی مسائل اقتصادی در گفت‌وگو با خبرنگار بورس، بانک و بیمه با اشاره به اینکه بانک مرکزی با استفاده از صرافی‌های بانکی می‌تواند نقش بازارسازی خود را به خوبی ایفا کند گفت: متاسفانه در حال حاضر در کشور بیش از هشت نوع نرخ دلار موجود است که همین موضوع به خودی خود نیازمند دقت نظر و نظارت رسمی نهادهای نظارتی است.

وی افزود: صرافی‌های مجاز غیربانکی کشور هنوز رابطه قانونمندی با بانک مرکزی ندارند و این موضوع مسبب بسیاری از مشکلات در گذشته بود. در حال حاضر ما در بازار ارز شاهد وجود سه مدل صرافی از جمله صرافی بانکی، صرافی غیربانکی و صرافی‌های غیرمجاز (دلالان) هستیم.

خسروی با اشاره به اینکه صرافی‌های بانکی قانونمندتر از سایر صرافی‌ها هستند، تاکید کرد: نباید از نرخ گذاری‌های صرافی‌های بانکی نگران بود زیرا تفاوت زیاد نرخی بین صرافی‌های مجاز و دلالان رخ می‌دهد و دلیل عمده ای که منجر شده است تا صرافی‌های بانکی تقریبا نرخی پایین تر داشته باشند، رعایت دقیق و قانونمند تر دستورالعمل‌های بانک مرکزی است البته بدانید که بانک‌ها اغلب به پرداخت ارز مسافرتی مشغول هستند و در این بین بانک‌های دیگری هم به صادرکنندگان ارز تحویل می‌دهند.

وی ابراز کرد: معمولا صرافی‌های غیر رسمی اثر گذارترین‌ها بر نرخ ارز هستند و دلیل تمرکز بانک مرکزی برای حذف این افراد از بازار ارز هم همین است که آنها بدون داشتن مجوز تنها در منازل خود اقدام به جابجایی نرخ‌ها در بازارهایی نظیر فردوسی تهران و سایر شهرها می‌کنند. بیشتر دلارهای خانگی نیز در اختیار صرافی‌های غیررسمی یا همان دلالان است و متاسفانه به سیستم ارزی کشور تحویل داده نشده است.

خسروی اضافه کرد: در واقع نرخ صرافی‌های بانکی واقعی تر از نرخی‌هایی است که شاید برخی صرافی‌های رسمی با هماهنگی صرافی‌های غیر رسمی تعیین می‌کنند.

*بازار همچنان گرفتار چند نرخی!

بازار ارز مدت‌هاست با ورود مدیریت جدید بانک مرکزی تقریبا با ثبات پایداری همراه شده و تا حدودی دست دلالان ارزی از تغییرات جهشی نرخ کوتاه شده است اما تفاوت نرخ‌ها که از خرداد سال گذشته در افزایش قیمت شتاب زیادی را تجربه کردند کماکان دست به گریبان چند نرخی بودن در بازار ارز هستند.

عاملی که از ارز دولتی شروع شده و به ارز در بازارها ختم می‌شود. در شرایط کنونی می‌توان تنها برای یک ارز یعنی دلار در بازار بیش از پنج نرخ یافت. به نظر می‌رسد بانک مرکزی باید به سمت قانونمند تر شدن صرافی‌ها و منع به کارگیری دلالان در خارج از سیستم ارزی آنها حرکت کند، قشری (دلالان) که هر چند دیده نمی شود اما متاسفانه بخش عظیمی از تلاطمات و نوسانات بازار ارز را شامل می‌شود و مانند شََبهی پنهان بازار ارز را درگیر می‌کند.

روند کاهش نرخ ارز چندروزی است مجددا شدت گرفته و بانک مرکزی معتقد است با یکجا قرار دادن این صرافی‌ها در کنار هم به عنوان بازار متشکل ارزی می‌تواند مدیریت هر ۲ نهاد را با قانون و منطق اقتصادی بازارهای ارزی به درستی اعمال کند. حال باید دید آیا پس از راه اندازی بازار متشکل ارزی، دلار و سایر اسعار مسافرتی تک نرخی خواهند شد؟

*دلیل تعلل بانک مرکزی

بازار متشکل ارزی که قرار بود از ابتدای سال جاری راه‌اندازی شود، هنوز راه‌اندازی نشده که رئیس‌کل بانک مرکزی علت تأخیر آن را برخی ارزیابی‌ها دانسته و اعلام کرده این بازار به زودی راه‌اندازی می‌شود اما باید به من ثابت شود که این بازار مشکلی برای کشور ایجاد نمی‌کند.

پس از نوساناتی که سال گذشته در بازار ارز رخ داد، بانک مرکزی عمده تمرکز خود را بر کنترل این بازار و ایجاد ثبات در آن گذاشت و در نیمه دوم سال گذشته در این مورد تا حدودی موفق عمل کرد.

اما آنچه دولت در حال حاضر به دنبال آن است، تعیین قیمت ارز با نرخ واقعی است، چراکه در حال حاضر بازارهایی چون هرات و سلیمانیه، تأثیر زیادی بر کشف قیمت ارز در بازار تهران دارند و بانک مرکزی در تلاش است تا کشف قیمت ارز را بر اساس مؤلفه‌های اقتصادی در تهران انجام دهد.

در همین راستا، عبدالناصر همتی در ماه‌های پایانی سال گذشته از ایجاد بازار متشکل ارزی خبر داد که به واسطه آن بانک‌ها و صرافی‌ها به عنوان بازیگران اصلی این بازار فعالیت کرده و قیمت واقعی ارز در تهران تعیین شود.

وی معتقد بود که این بازار در اوایل سال جاری راه‌اندازی می‌شود و دو هدف اصلی آن، کشف نرخ واقعی ارز در تهران و جلوگیری از انجام معاملات غیرواقعی و ایجاد نوسانات در بازار است. اما روند راه‌اندازی بازار متشکل ارزی با تأخیر روبرو شد و این بازار به صورت آزمایشی فعالیت خود را آغاز کرده است و هنوز به صورت رسمی راه‌اندازی نشده که عبدالناصر همتی – رئیس کل بانک مرکزی شب گذشته در ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی که در استانداری خراسان رضوی برگزار شد، اعلام کرد که بازار متشکل ارزی نیز به زودی راه‌اندازی خواهد شد و تنها علت تأخیر آن برخی ارزیابی‌هاست تا به من ثابت شود که این بازار مشکلی برای کشور ایجاد نمی‌کند.

همچنین شکسته‌بند مدیرعامل بازار متشکل ارزی در این باره با بیان اینکه کارهای راه‌اندازی این بازار انجام شده و در مرحله نهایی قرار دارد، گفت: بازار متشکل ارزی به زودی راه‌اندازی می‌شود.

هنوز مشخص نیست که چه تعداد از صرافی‌های مجاز بانک مرکزی برای ورود به این بازار اعلام آمادگی کرده‌اند، اما بانک مرکزی تخفیفی را برای ورود صرافی‌ها به این بازار در نظر گرفته است؛ به طوری که در ابتدا رقمی که برای عضویت آنها در این بازار اعلام شده بود، ۱۰۰ میلیون تومان بود و پس از آن گفته شد به دلیل اینکه صرافی‌های کوچک‌تر نیز بتوانند وارد این بازار شوند، حق عضویت در این بازار به ۲۵ میلیون تومان کاهش پیدا کرده است.

البته هنوز مشخص نیست که ورود به این بازار چه سودی برای صرافی‌ها خواهد داشت، اما آنطور که گفته می‌شود بانک مرکزی بر این باور است که بخش مهمی از معاملات عمده بازار ارز در آینده در بازار متشکل ارزی انجام می‌شود و صرافی‌هایی که به این بازار ورود نکنند، خودشان متضرر خواهند شد.

ایجاد بازار متشکل ارزی می‌تواند به ایجاد ثبات در بازار ارز و رسیدن قیمت دلار به نرخ واقعی آن کمک کند، اما تأخیر انجام شده در راه‌اندازی این بازار می‌تواند تا حدودی از تأثیر روانی آن بر کاهش قیمت دلار بکاهد.

پاسخ دادن