سند و انواع آن

اقتصاد برتر

ثبت با سند برابر است. سند محضری دارم. حرف هایش سندیت ندارد. زمینم سند رسمی دارم. اینها واژگانی آشنا به گوش هر ایرانی می باشد، ولی معنی واژه سند چیست؟ آیا قانونگذار سند را تعریف کرده است؟ و اگر تعریف کرده است معنی حقوقی سند چیست؟

تهران – اقتصاد برتر – ۱۸ آبان ۹۸

سند چیست: سند برای اولین بار در ماده ۱۲۸۴ قانون مدنی ایران تعریف شده است «سند عبارت است از نوشته ای که در مقام دعوی یا دفاع قابل استناد باشد»؛ از تعریف قانونی سند شرایطی را برای آن می توان متصور شد. اولین شرط سند نوشته بودن آن است. نوشته های موجود بر روی کاغذ، پارچه، سنگ و… قابلیت تبدیل شدن به سند را دارد.

دومین شرط سند قابلیت استناد است بدین معنی که بتوان از نوشته جهت اثبات ادعا یا دفاع از دعوای طرح شده علیه شخص استفاده کرد. حال سوالی مطرح می‌شود، آیا هر نوشته ای که قابلیت اثبات ادعا را داشته باشد سند است یا خیر؟ با توجه به واژه دعوی به کار رفته در متن ماده باید بیان کرد، سند نوشته شده علاوه بر قابلیت اثبات ادعا و یا دفاع از دعوی طرح شده علیه فرد باید قابلیت پذیرش در دعاوی دادگستری اعم  از اداری، حقوقی و کیفری و… را داشته باشد. بنابراین شرط سوم قابلیت استفاده از سند در محاکم دادگستری است فارغ از این که دعوی طرح شده باشد یا مطرح نشده باشد. چهارمین شرط از مفهوم ماده استنباط می گردد، سند می بایست از ناحیه یکی از طرفین  دعوی یا کسی که به قائم مقامی از وی ارائه می گردد صادر شده باشد.

ماده ۱۲۸۵ قانون مدنی در تاکید این شرط بیان میکند شهادت نامه سند محسوب نمی‌گردد. پنجمین شرطی که  برای سند متصور است در قوانین آیین دادرسی مدنی تبیین شده است؛ سند می بایست حقی یا عملی یا واقعی را به اثبات برساند و تعهدی قراردادی یا قهری را له یا علیه استفاده کننده از آن به وجود آورد  با این شرط اسناد سجلی، طلاق و ازدواج که تعهدی را ایجاد نمی کنند ولی بیانگر عمل یا واقعه ای در زندگی روزمره مردم هستند مشمول تعریف سند قرار میگیرند. از جمع پنج شرط فوق سند را می توان چنین تعریف کرد: سند نوشته ای است که از آن می‌توان در مقام اثبات دعوی و یا دفاع از ادعای طرح شده یا نشده علیه شخص در دادگاه  میتوان استفاده کرد و در مندرجات آن باید به عملی و یا واقعه ای حقوقی اشاره شده باشد.

انواع سند: از تعریف سند رسمی ارائه شده در  ماده ۱۲۸۶ می توان به این جمع بندی رسید که اسناد رسمی باید با دخالت مامورین دولت و در حدود صلاحیت آنها با رعایت مقررات قانونی تنظیم شده باشند تا عنوان سند رسمی بر  آنها صدق  نماید و در غیر این صورت سند رسمی نیستند یعنی اگر فردی که مامور دولت نیست در حیطه مقررات سندی را تنظیم کند و یا اگر مامور دولت  در غیر حیطه وظایف خود سندی را مطابق مقررات تنظیم نماید، نمی‌توان آن را سند رسمی  دانست.

سند رسمی چه مزایایی دارد که چندین شرط برای به رسمیت شتاختن آن پیش بینی شده است؟ یکی از مزیت های سند رسمی قابلیت اجرای آن از طریق مراجع ثبتی بدون مراجعه به دادگاه می باشد این حالت زمانی پدیدارمیگردد که سند حاوی تعهدی به نفع دارنده آن باشد مانند سند اجاره نامه ای که در دفاتر رسمی به ثبت رسیده است؛ موجر بدون مراجعه به دادگاه از طریق ادارات اجرای ثبت میتواند تخلیه ملکی را که به اجاره واگذار کرده است را بعد از انقضای مدت اجاره درخواست نمایند؛ یکی دیگراز مزیت های سند رسمی غیرقابل تردید و انکاربودن سند است به این مفهوم که اگر سند رسمی، علیه شخصی استفاده شود وی نمی تواند امضاء مندرج در سند را انکار نماید و یا اگر به جانشینی از طرف پدر مرحوم خود یا هر فرد دیگری  در دعوی حضور دارد نمیتواند در مورد امضاء درج شده در سند ادعای تردید نموده و امضا را به صادر کننده سند منتسب نداند.

نوع دیگر سندی که در قانون مدنی به آن اشاره شده و دومین نوع سند است سند عادی می‌باشد؛ ماده ۱۲۸۹ قانون فوق الذکر بیان می دارد هر سندی که سند رسمی نباشد سند عادی محسوب میشود. سند عادی مزیت هایی سند رسمی را ندارد و علاوه بر ادعای انکار و تردید؛  نمی توان از طریق ادارات ثبت مفاد آن را به اجرا گذاشت؛ همچنین تاریخ مندرج در سند عادی برای طرفین سند و قائم مقام قانونی انها معتبر می‌باشد و در مقابل اشخاص ثالث نمی توان به تاریخ سند استناد نمود.

پاسخ دادن