شهدای سانچی یادگاری در دریای چین

اقتصاد برتر

در گذشته وقتى جسدى از دریا بر نمى‌گشت یا کسى غرق مى‌شد،خوزستانی ها آنقدر بر دمام مى‌کوبیدند تا دریا، او را به ساحل برگرداند.» اما در پی حادثۀ انفجار و غرق شدن نفتکش سانچی  ۱۶ دی  ۹۶ در دریای چین ۳۲ سرنشین این کشتی جان باختند و دیگر بازنگشتند.

تهران – اقتصاد برتر – ۱۵ دی ۹۷

به گزارش #اقتصاد_برتر حادثه کشتی نفت‌کش سانچی، حادثهٔ تصادف ۲ کشتی در آب‌های چین بود. روز شنبه ۱۶ دی ۱۳۹۶ (۶ ژانویهٔ ۲۰۱۸) ام‌وی سانچی متعلق به شرکت ملی نفت‌کش ایران که از عسلویه حرکت کرده بود و قرار بود جهت تحویل میعانات گازی عازم داسان کره جنوبی شود، در راه با یک کشتی فله‌بر چینی با ۶۴ هزار تن بار غله به نام «کریستال» در سواحل چین برخورد کرد، محمولهٔ نفتکش سانچی نفت فوق سبک با درجهٔ اشتعال بسیار بالا بود که این موجب آتش‌سوزی فوق‌سریع کشتی شد. بر اثر برخورد این نفتکش با یک کشتی باربری در ۳۰۰ کیلومتری بندر شانگهای در سواحل شرقی چین، ۳۰ ایرانی و دو تبعه بنگلادشی ناپدید شده‌اند که بعد از چند روز جستجو جسد ۳ نفر از ایرانیان مفقود در این حادثه پیدا شد. نفتکش سانچی حامل ۱۳۶ هزار تُن نفت خام و میعانات سبک نفتی بود.طول این نفتکش ۲۷۴ متر بود و با پرچم پاناما بر روی دریا تردد می‌کرد. در مقابل کشتی کریستال صدمهٔ اساسی ندید و تمام سرنشینان آن از این حادثه گذر کردند.

پس از این حادثه رئیس‌جمهور، دستور تشکیل کمیتهٔ ویژهٔ رسیدگیِ حادثهٔ نفتکشِ سانچی را صادر کرد و ریاست آن به عهده علی ربیعی وزیر کار قرار گرفت و او برای پیگیری وضعیت این کشتی به چین سفر کرد. گروهی از تکاوران نیروی دریایی ارتش ایران نیز به محل حادثه اعزام شدند. روز بعد از حادثه، نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا یک فروند هواپیمای گشت دریایی بوئینگ پی ۸ را به محل حادثه فرستاد که مساحت بیش از ۱۲٫۳۰۰ کیلومتر مربع حول کشتی را برای یافتن ملوانان جستجو کرد

دولت ایران، به احترام جانباختگان حادثه نفتکش سانچی و خانواده‌های داغدار آنان، روز دوشنبه ۲۵ دی ۱۳۹۶ را در سراسر ایران عزای عمومی اعلام کرد.

بعد از برخورد ام‌وی سانچی و سی‌اف کریستال که موجب آتش‌سوزی سانچی شد، سازمان دریانوردی چین هشت شناور ویژه شامل چهار شناور دولتی و چهار شناور بخش خصوصی، به همراه دو شناور کنترل آلودگی و تعدادی قایق ماهی‌گیری را برای انجام مأموریت امداد و نجات به محل حادثه فرستاد. گارد ساحلی کرهٔ جنوبی نیز بعد از هماهنگی با مقامات چینی، یک شناور و یک هواگرد بال‌ثابت برای کمک در عملیات امداد و جستجو ارسال کرد. روز بعد از حادثه، نیروی دریایی ایالات متحده آمریکا نیز یک فروند هواپیمای گشت دریایی بوئینگ پی ۸ را از پایگاه هوایی کادِنا در اوکیناوا به محل حادثه فرستاد که مساحت بیش از ۱۲٫۳۰۰ کیلومتر مربع حول کشتی را برای یافتن ملوانان، بدون نتیجه، جستجو کرد،اما درخواست کمک دیگری از طرف مقامات چینی دریافت نکرد.

پس از وقوع حادثه، علی اصغر پیوندی رئیس جمعیت هلال احمر با ارسال پیام به رؤسای جمعیت ملی و صلیب سرخ ژاپن، چین و کره‌جنوبی درخواست کمک اضطراری کرد. همچنین امیر شاهین تقی خانی سخنگوی ارتش جمهوری اسلامی ایران اعلام کرد که از ارتش کشورهای چین و ژاپن درخواست شده تا به نفت‌کش حادثه‌دیده سانچی در دریای شرقی چین کمک کرده و خدمه را نجات دهند. سخنگوی گارد ساحلی ژاپن به رویترز گفت که چین پیشنهاد ژاپن برای کمک به سانچی را رد کرده و گفته‌است که اگر لازم بود درخواست کمک خواهیم کرد.

اقتصاد برتر
غرق‌شدن کامل کشتی سانچی

روز یکشنبه ۲۴ دی ۱۳۹۶ (۱۴ ژانویه ۲۰۱۸) ساعت ۱۵ به وقت چین (۱۰:۳۰ صبح به وقت ایران) تیم جستجوی بندر شانگهای چین اعلام کرد که کشتی سانچی پس از یک هفته آتش‌سوزی بطور کامل غرق شد، به گفته رئیس سازمان دریانوردی شانگهای نظر کارشناسان چینی بر درگذشت تمام خدمه بر اثر انفجار اولیه بوده‌است اما ایران خواستار تداوم عملیات تا یافتن اجساد کارکنان نفت کش است رئیس سازمان بنادر و دریانوردی ایران گفت: «کشتی به صورت کامل غرق شده‌است و به نظر نمی‌رسد به سایر پیکرهای مفقود شده دسترسی پیدا کنیم».

انتقادات وارد شده به چین

در طی این حادثه خانواده‌های خدمه سانچی درخواست داشتند تا ایران به چین فشار بیاورد تا کشور جمهوری خلق چین برای اطفای حریق و نجات خدمه سانچی کمک کند. خانواده‌های نگران و داغدار خدمه سانچی از تمامی کشورها تقاضای کمک نمودند. شکوفه عبدالله‌زاده همسر احسان ابولی قاسم‌آبادی گفت: «چرا چین کم‌کاری می‌کند و جان خدمه ایرانی برایشان اهمیتی ندارد »منصوره یحیایی همسر محمد کاوسی گفت: «اگر روز اول طوفان و دود بود چرا در روزهای بعد که مشکلی نبود چینی‌ها هیچ کاری نکردند». ابراهیم فیاض جامعه‌شناس بیان کرد: «چین نه خودش به سانچی کمک کرد و نه به کشور دیگری اجازه کمک داد». وی افزود: «ایران از ترس غرب بیشتر به شرق نزدیک شده اما این اتفاق برای چین بی‌اهمیت بود و اگر این اتفاق در نزدیکی کشورهای اروپایی یا آمریکا اتفاق می‌افتاد چنین وضعیتی پدید نمی‌آمد اما چین که می‌توانست کاری کند هیچ کاری انجام نداد». فیاض افزود «آنقدر که غرب قابل اعتماد است چین قابل اعتماد نیست و ایران در آینده بیشتر از چین ضربه می‌خورد».محمد راستاد مدیرعامل سازمان بنادر و دریانوردی گفت: «هم ایران چون اکثر خدمه سانچی ایرانی بودند و هم پاناما چون سانچی تحت پرچم پاناما بود و همچنین ذینفعان دیگر که در این ماجرا دخیل بودند می‌توانند از چین شکایت کنند، و مسئله شکایت از چین حقوقی است و با جدیت در سازمان بین‌المللی دریانوردی پیگیری می‌شود».

جعبه سیاه نفت‌کش

در ۲۳ دی (۱۳ ژانویه) یک تیم چینی توانست وارد نفتکش سانچی شود و در جریان جستجوی انجام شده جعبه سیاه نفت‌کش سانچی پیدا شد. این جعبه سیاه فعلاً به بندر شانگهای منتقل شده‌است. از آنجا که نفت‌کش متعلق به ایران در پاناما ثبت شده‌است، معاون امور دریایی سازمان بنادر و دریانوردی ایران گفت: «این جعبه سیاه برای بازخوانی تحویل مسؤولان کشور پاناما می‌شود.» در رابطه با استفاده از پرچم پاناما برای این کشتی سخنگوی کمیته اضطرار نفت‌کش سانچی، گفت که استفاده از پرچم پاناما ربطی به تحریم‌ها نداشته و به دلایل مارکتینگ انجام شده‌است. وی گفت: «ما اداره‌کننده کشتی هستیم و از نظر فنی و نفرات ما آن را اداره می‌کنیم اما این کشتی متعلق به شرکت غیر ایرانی است اما اداره آن با ما است.»

آلودگی نفتی

روز دوشنبه ۲۵ دی گزارش شد یک لکه نفتی بزرگ به طول حدود ده کیلومتر در نزدیکی ساحل شانگهای چین دیده شده‌است. از چند روز پیش که نفتکش سانچی در آتش می‌سوخت این لکه نفتی تشکیل شد اما اندازه آن بعد از غرق شدن این نفتکش در روز یکشنبه، بزرگ‌تر شد.

این حجم نشت مواد نفتی از سال ۱۹۹۱ میلادی بی‌سابقه بود، که در آن حادثه ده‌ها هزار تن نفت در آب‌های سواحل کشور آفریقای آنگولا رها شد.

وضعیت حقوقی و بیمه‌ای

محمولهٔ ۹۶۴ هزار بشکه‌ای میعانات گازی نفت‌کش سانچی، چهل‌وهشت‌مین محموله میعانات گازی به مقصد کره‌جنوبی و جزئی از قراردادی بلندمدت از نوع FOB با دو شرکت در کره‌جنوبی بود، بدین معنا که محموله در مبدأ تحویل خریدار شده و پس از آن مسئولیت آن با خریدار است.
این نفت کش توسط شرکت Steamship Insurance Management Services در لندن بیمه شده‌است. ۳۰ درصد محموله نفتی شرکت توسط شرکت بیمه ایرانی و ۷۰ درصد آن توسط ۱۱ شرکت بیمه بین‌المللی به رهبری شرکت بیمه نروژی Skuld بیمه شده‌است. به دلیل مسائلی نظیر نگرانی برخی بانک‌ها از تعاملات مالی با ایران در نتیجه تحریم‌های بانکی، وجود عناصر گوناگون در حادثه نظیر خود کشتی، محموله نفتی، افراد کشته شده و چند ملیتی بودن آن‌ها و نیز مسائل زیست‌محیطی مرتبط، پرداخت خسارات توسط شرکت‌های بیمه‌کننده در عمل با پیچیدگی بسیار زیاد روبه‌رو خواهد بود.

ارزش کشتی سانچی

نفتکش «سانچی» حامل ۱۳۶ هزار تن میعانات گازی و معادل حدود یک میلیون بشکه نفت بود. پیشتر، رویترز اعلام کرد ارزش محموله حدود ۶۰ میلیون دلار و ارزش خود نفتکش حدود ۶۰ میلیون دلار است.

وضعیت کشتی کریستال

کشتی فله‌بر هنگ کنگی به نام «کریستال» با مالکیت یک شرکت لجستیکی در استان «جه جیانگ» چین حاوی ۶۴ هزار تن غله بود که از آمریکا به مقصد استان «گوانگ دونگ» در جنوب چین می‌رفت و در بین راه به کشتی سانچی با مالکیت شرکت «برایت» از ایران برخورد کرد. بعد از خبر تصادف این کشتی با نفت‌کش سانچی هیچ مصاحبه‌ای با خدمه این کشتی انجام نگرفته و حتی هیچ تصویری از برخورد این دو کشتی ثبت نشده‌است. هیچ خبرمستندی از صدمه کشتی مخابره نشده و ۲۱ خدمه آن که همگی اتباع چین هستند، نجات یافتند.

تئوری‌های توطئه

بر اساس خبرهای منتشر شده در تعدادی از خبرگزاری‌ها بیان شد که ممکن است ارتش آمریکا با موشک به سانچی شلیک کرده باشد و مقصد نهایی سانچی کره شمالی بوده‌است.در ادامه علی ربیعی وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی گفت ماجرای حمله موشکی آمریکا صحت ندارد.

امکان خارج کردن لاشه سانچی وجود ندارد

درباره خارج کردن لاشه سانچی نیز با توجه به شرایط ویژه این کشتی، وزن آن، عمق آب و موقعیت جوی و جغرافیایی منطقه و فاصله ۳۰۰ مایلی آن از ساحل، به تجهیزات بسیار پیچیده و پیشرفته‌ای نیاز است که در حال حاضر در دنیا وجود ندارد. شرکت ملی نفتکش ایران از زمان سانحه سانچی، برای مراحل عملیاتی مختلف از جمله ارزیابی اعزام غواص، اعزام ربات و تصویربرداری از کشتی سانچی حدود ۴۰ میلیون یورو هزینه کرده است.

گزارش مشاوران بین‌المللی

از سوی دیگر در نامه مکتوبی که از سوی اعضای تیم عملیات شرکت اسمیت به عنوان بهترین شرکت سالویج در دنیا به شرکت ملی نفتکش ارسال شده است، پس از بررسی همه جانبه و انجام مطالعات تخصصی اعلام شده است که امکان انجام عملیات غواصی برای تفحص و یا بالا کشیدن لاشه کشتی سانچی وجود ندارد.

در این نامه آمده است: از روی تجربه و دانش کسب شده از ده‌ها عملیات استخراج شناورهای غرق شده، به نظر ما امکان خارج کردن نفتکش سانچی وجود ندارد. عمق و وضعیتی که نفتکش غرق شده سانچی در آن قرار دارد و جایگاه به خصوص آن، مدل کشتی و شرایط ویژه آن در اثر نوع حادثه عواملی هستند که مانع بیرون کشیدن این کشتی از عمق آب می‌شوند.

مجموع وزن قسمت انتهایی سانچی باید دقیق اندازه گیری شود که به نظر می‌رسد با در نظر گرفتن محدوده قوانین ایمنی لازم حداقل حدود ۲۲.۰۰۰ الی ۲۵.۰۰۰ تن باشد. برای بالا کشیدن این مقدار عظمت حجم سازه سانچی به علت استحکام ساختاری، هیچگونه تجهیزات بالابری فعلاً وجود ندارد که قادر به انجام چنین عملیاتی باشد.

بیش از هزاران ساعت غواصی برای خارج کردن این عظمت حجم سازه سانچی مورد نیاز خواهد بود. در چنین عمقی برای بیرون کشیدن هرگونه کشتی غرق شده‌ایی آن هم با این حجم عظیم و پیچیده، ریسک هرگونه عملیات به حدی خواهد بود که به عقیده ما غیر قابل قبول است.

میزان ریسک این عملیات بسیار بالاست و به صورت عمده این ریسک ها مربوط به نیروی انسانی می‌شود که حضورشان برای انجام این عملیات الزامی است .انجام غواصی در چنین عمقی با مشکلات پیچیده و موانع غیرقابل کنترل زیست محیطی روبرو است که هزاران ساعت غواصی زیر آب را نیاز دارد.

اقتصاد برتر
خسارت سانچی از چینی‌ها هم دریافت می‌شود

درنهایت اما چندی پیش اینطور اعلام شد که بخشی از بیمه بدنه شناور سانچی داخلی و بخشی هم خارجی بوده که چون چینی‌ها مقصر حادثه بودند، دریافت این خسارت بازیافت هم دارد.

محسن قره‌خانی- دبیر کارگروه بیمه اتکایی سندیکای بیمه‌گران ایران، درباره شرایط اخذ خسارت از بیمه‌های اتکایی که شناور سانچی را بیمه کرده بودند، اظهار کرد: درصدی از بیمه بدنه سانچی در ایران و درصدی هم در خارج از کشور فراهم شده بود که در اینجا چون کشتی چینی درصد زیادی در تصادف با سانچی مقصر بود این دریافت خسارت از آنجا هم بازیافت دارد.

وی با بیان این‌که بانک مرکزی برای پرداخت بیمه‌های خارجی حواله ارزی صادر می‌کند، گفت: این ارز از سامانه نیما تامین می‌شود. در مورد دریافت خسارت سانچی هم خدمات دریافت این خسارت به صورت ارزی انجام خواهد شد.

او در ادامه با مهم توصیف کردن حادثه سانچی در فضای بیمه‌ای جهانی ادامه داد: این کشتی به لحاظ بیمه مسئولیت در ایران بیمه نشده است، چراکه هزینه آن بسیار بالاست و به زودی کنوانسیون‌های دریایی به خاطر حادثه سانچی تغییر خواهد کرد. اما بخشی از بیمه بدنه این شناور در ایران بیمه شده است؛ هرچند چون کشتی چینی مقصر حادثه بوده از آن محل هم پوشش بیمه‌ای داریم.

اقتصاد برتر

غمنامه بزرگی / به گوش می‌ر سد

دریا دریا / اقیانوسی شعله می‌کشد و

گمشده‌های این سال / لبخند ساده‌شان را / به مرثیه‌های باد می‌سپارند

سرگذشت دشواری / زمین‌گیر می‌شود و

گذرگاه عشق / چه خاموش می‌گذرد

**محمود معتقدی**

 

اقتصاد برتر
اسامی کارکنان و خدمه کشتی

مجید قصابی اروجی، کاپیتان
فرید محبی، سرمهندس
مجید نقیان، افسر اول
حسین جهانی هل‌آباد، افسر دوم
احسان ابولی قاسم‌آبادی، افسر دوم
میلاد عنایتی، افسر سوم
حامد بهاری هشکوایی، مهندس دوم
محمدرضا رضازاده ماسوله، مهندس سوم
مهدی سادگی، مهندس سوم
حسن رومیانی، مهندس چهارم
محمد کاووسی تکاب، افسر تدارکات
بهرام اتحاد، افسر برق
عبدالغنی سامری، سرملوان
ابوذر نظامی، کمک سر ملوان
سیدجواد حیدری، ملوان یکم
محمد ساجب علی میریدها، ملوان یکم
محمد هارون راشید، ملوان یکم
علیرضا نجفی‌فر، ملوان دوم
علی حیدریه کهن، ملوان دوم
بهرام پوریانی، تعمیرکار
یاور افشاری، روغن کار
میلاد آروی، روغن کار
مسلم علیزاده نودهی، روغن‌کار
عبدالکریم بشارتی پور، سرآشپز
امید ضیایی، کمک سرآشپز
ایوب مظفری آبدهگاه، مهماندار
احسان فرجی، مهماندار
سعید دهقانی، دانشجوی عرشه از دانشگاه خارگ
پوریا عیدی پور، دانشجوی عرشه از دانشگاه خارگ
سجاد عبداللهی، دانشجوی عرشه از دانشگاه خارگ
محمد پیریائی، دانشجوی موتور از دانشگاه صنعت نفت محمودآباد
ساقی فعال، همسر حسین جهانی هل‌آباد

اقتصاد برتر
روح شهدای سانچی مدفون شده در دریای چین گرامی باد 

*افسانه صدیقی

پاسخ دادن