ضرورت تحول در مدل کسب و کار نفت

اقتصادبرتر

نگاهی به عملکرد و تحولات استراتژی‌ها و رویکردهای شرکت ملی نفت ایران نشان می‌دهد که این شرکت همانند بسیاری از شرکت‌های ملی نفت کشورهای اوپک، نتوانسته همگام با تحولات بزرگ انرژی حرکت کرده و استراتژی¬ها و رویکردهای خود را با این تحولات هماهنگ سازد.

تهران – اقتصاد برتر – ۳ اردیبهشت ۹۸

به گزارش #اقتصادبرتر ، این مسأله در شرکت‌های بزرگ بین ­المللی حالت عکس دارد و این شرکت‌ها توانسته ­اند در طول زمان به شرکت‌های تکامل یافته انرژی تبدیل شده و فعالیت­های خود را از استخراج، تجارت و پالایش نفت و گاز گرفته تا تولید برق و ایجاد ایستگاه­های شارژ خودروهای برقی متنوع سازند.

در دنیای امروز مفهوم انرژی بسیار گسترده است و شرکت‌ها براساس واحد سنجش حرارت حاصل از انرژی تولیدی خود مقایسه می­شوند نه انرژی تولید شده براساس معادل بشکه نفت؛ زیرا انرژی از منابع متعددی تولید می­شود.

اگرچه بسیاری از مدیران و گردانندگان شرکت ملی نفت از تحولات دنیای انرژی آگاهند اما نمی‌توانند این تحولات را در شرکت ملی ساری و جاری کنند زیرا تغییر مدل کسب و کار شرکت ملی نفت کار ساده­ای نبوده و در اختیار بسیاری از مدیران عالی و میانی نیست. در واقع، زمانی که همه به فکر استخراج نفت و گاز و فروش آن و تأمین درآمدهای دولت هستند، چگونه می‌توان مدل کسب و کار را تغییر داد؟

شرکت‌های بزرگ بین­ المللی نفتی همچون اکسون موبیل، رویال داچ شل، بریتیش پترولیوم و غیره دیگر همانند دوره قراردادهای امتیازی به منابع عظیم نفت و گاز دسترسی ندارند و لذا برای بقا و سودآوری خود تلاش می­کنند. آنچه که این شرکت‌ها برای روزآمد کردن مدل کسب و کار، فناوری­ها و سرمایه­ گذاری در تحقیق و توسعه انجام می­دهند، بسیار قابل توجه و درس آموز است. به عنوان مثال، شرکت رویال داچ شل به تازگی اعلام کرده که به دنبال آن است که تا سال ۲۰۳۰ به بزرگ‎ترین تولیدکننده برق تبدیل شده و از وابستگی خود به بخش نفت و گاز بکاهد و این کار نیاز به سرمایه­ گذاری سالانه ۱ تا ۲ میلیارد دلار دارد.

به اعتقاد مدیران شل، آینده تولید برق تغییر خواهد کرد و مشترکین خود در خانه اقدام به تولید برق خواهند نمود. البته این کار زمانی میسر خواهد شد که تولید برق خانگی اقتصادی شده و بازده سرمایه­ گذاری مناسبی داشته باشد. مسأله­ سودآوری و بازده سرمایه ­گذاری همواره چارچوب اصلی مدل کسب و کار شرکت‌های نفتی بین ­المللی را تشکیل می‌دهد در حالی که این مسأله در فعالیت­های شرکت ملی نفت روشن نیست.
به هرحال شرکت شل در حال بهره ­برداری از مدل قدیمی کسب و کار در بخش برق است که به تولید برق از زغال سنگ و انرژی هسته­ ای وابسته بوده و نگاه متمرکزی به تولید دارد. درحالی که تولید برق در آینده غیرمتمرکز خواهد بود و همه می‌توانند به تولید برق در خانه ­های خود اقدام نموده و برای بهبود راندمان و عملکرد از شرکت‌هایی مثل شل کمک خواهند گرفت.

آغاز تحول در مدل کسب و کار شرکت ملی نفت، تغییر پارادایم­ های فکری به سمت سودآوری و اقتصادی بودن فعالیت­هاست.

*دکتر روح¬اله کهن¬هوش نژاد

پاسخ دادن