فساد را بطور عملی ریشه کن کنیم

فساد
اقتصاد برتر

فساد به معنای سوء استفاده فرد از موقعیت و قدرتی که دارد به منظور کسب منافع شخصی است و شامل فعالیت هایی مثل رشوه خواری و اختلاس می شود.

تهران- اقتصاد برتر- ۲ دی ۹۷

به گزارش اقتصاد برتر، بررسی های بانک جهانی نشان می دهد مسئولین و سیاستمداران نقش مهمی در معین کردن سطح فساد برعهده دارند و این امر به دلیل انگیزه های متفاوت هر فرد صاحب منصب است.

حال باید دید علل انجام فساد در یک سیستم چیست؟ طبق نظرسنجی
که در سال ۲۰۱۷ صورت گرفته است، عوامل زیر بعنوان علل و انگیزه های فساد در یک
جامعه معرفی شده اند:

  • طمع پول و قدرت برای داشتن یک زندگی لوکس.
  • اقتصاد و سیاستی که شدیدا انحصاری شده است.
  • سطح پایین دموکراسی بطوری که مشارکت مدنی در آن ضعیف باشد و شفافیت سیاسی
    بسیار ناچیز بوده و دستگاه اداری ناکارآمد و دیوان سالاری سنگینی بر آن حاکم باشد
    و از سوی دیگر آزادی مطبوعات در این جامعه بسیار کم است.
  • تبعیض در جامعه در سطح بالایی باشد و تمایزات قومی مشهود بوده و امر پارتی
    بازی بسیار
  • تساوی در دو جنس وجود ندارد
  • دستگاه دولتی عریض و طویل
  • فقر
  • بی ثباتی سیاسی
  • در جامعه ای که دولت شدیدا متمرکز است
  • دسترسی ضعیف به اینترنت
  • سرایت فساد از کشورهای همسایه

راهکار پیشگیری از فساد

در جوامعی که امروز فساد کمتری در آن به چشم می خورد از
روشهایی برای پیشگیری از فساد بهره مند شده اند که روش خوبی برای جوامعی همانند
ماست تا پیش از وقوع فساد و به تاراج رفتن اموال عمومی می توان از وقوع آن جلوگیری
کرد. البته بعد از ریشه کن کردن عواملی که در بالا از آنها نام بردیم باید از تک
تک افرادی که در سیستم های دولتی مشغول به کار هستند خواست بدون اینکه نامی از
آنان برده شود در اطلاع رسانی نسبت به فعالیت های غیر قانونی افرادی که در پی
انجام فساد هستند درخواست کمک کرد. حتی مشوق هایی برای برملا کردن جرم و فساد
افرادی که می بینند و نامشان را فاش می کنند در نظر گرفت، برای مثال ااز رقم فسادی
که فرد در حال انجام بوده مبلغی بعنوان جایزه به فرد اطلاع رسان پرداخت شود. به
نوعی افراد جامعه هر کدام بعنوان یک پلیس اقدام می کنند و ترسی در وجود افراد خاطی
بوجود می آید که از ترس برملاشدن جرم و فسادشان در این زمینه فعالیتی انجام
نخواهند داد…

راهکار دیگر آنکه طبق فرضیه کلینگارد: فساد به وقوع خواهد
پیوست چنانچه نفع حاصل از آن بیش از مجازات یا جریمه ضربدر احتمال دستگیری و
محاکمه باشد. درجه فساد از یک طرف تابع میزان انحصار و قدرت
تصمیصم‌گیری در این مورد است: که چه کسی می‌تواند به چه مقدار منتفع گردد و از طرف
دیگر تا به چه حد این فعالیت قابل رسیدگی و حساب پرسی خواهد بود.
از طرفی مجازات خفیف و احتمال ضعیف دستگیری فقط زمانی به فساد منجر می‌گردند که
مردم تعهدات آخلاقی را نادیده بگیرند.

افزایش مشارکت جامعه مدنی

ایجاد مکانیسم از
پایین به بالا، ترویج مشارکت شهروندان و تشویق ارزش‌های درستکاری، جوابگویی و
شفافیت، اجزاء حیاتی مبارزه با فساد هستند. بکار گذاشتن “مرکز دفاع و مشاوره
حقوقی منجر شد به افزایش شمار شکایت‌های
ثبت شدهِ شهروندان بر علیه فساد، و همچنین منتهی گشت به پرورش یک استراتژی برای
مدیریت خوب با مشارکت شهروندان در نبرد علیه فساد.

از سوی دیگر گروه بانک جهانی
، با مطالعه صدمات و ضررهایی که فساد بر جامعه و ارکان یک مملکت وارد می‌آورد و در
تلاش برای یافتن راه حلی عملی و مؤثر، استراتژی دو جانبه ای برای مبارزه با فساد
پیشنهادمی‌کند:

اول، بالا بردن سود درست کار
بودن برای افراد

دوم، افزایش هزینه مبادرت به
فساد نمودن

به عبارتی یک ترکیب حساس و
هوشمندانه از تشویق مادی به درستکاری و تنبیه خلافکاری، که در شش رویکرد مکمل زیر
بیان شده‌اند.

۱ـ پرداخت حقوق مکفی به کارمندان دولت.

اگر حقوق مأمورین حکومتی و
دولتی خیلی ضعیف باشد (در اغلب ممالک رو به توسعه چنین است) آن‌ها ناجار خوآهند شد
از طریقهای غیرقانونی بر درآمد خود بیافزایند

۲ـ ایجاد «شفافیت» و امکان بازرسی
خرجهای دولت

تمامی دولتها کمآبیش این
عملیات را بر عهده دارند؛ پرداخت یارانه‌ها، تصویب معافیت‌های مالیاتی، ارائه کالا
و خدمات مختلف، ارائه وام‌های کوچک همچنین جمع‌آوری مالیاتها، جمع‌آوری بودجه و
سرمایه از بازارهای تجاری، دریافت کمکها ی خارجی … و البته
استفاده از این سرمایه و بودجه‌ها در مسیر طرح‌ها و پروژه‌های دولتی. هر چه میزان شفافیت
در این روندها بیشتر باشد شهر وندان به همان نسبت قدرت نظارت و کنترل بهتری بر
عملکرد منتخبین سیاسی، مأموران دولتی و اجرایی خواهند داشت و در نتیجه از رفتارهای
فساد آمیز کاسته خواهد شد.

کشور زلاند نو بالاترین
رتبه در شفافیت روندهای دولتی و حکومتی از جمله در زمینه تعیین و نحوه صرف بودجه‌ها
را، در جهان داراست.

۳ـ قطع نوار قرمز

دیوان سالاری عظیم وسنگین با
قوانین غیر ضروری ریز و درشت و دست و پاگیر مامن و محمل مناسبی برای رشد و دوام
فساد است. فقط قوانین اصلی و ضروری باید حفظ شوند و مقررات جزئی که کارایی و فایده
آن‌ها روشن نیست می‌بایست حذف شوند.

روز اکرمن می‌گوید :”
روشن‌ترین و بدیهی‌ترین راهکار، حذف قوانینی است که محل پرورش فساد هستند .”

۴ ـ
جایگزین نمودن یارانه‌های و تخفیفهای نا عادلانه با کمکهای مادی حساب شده

یارانه‌ها می‌توانند مثال
دیگری از نقش سیاست‌های دولت در منحرف کردن انگیزه‌ها و ایجاد زمینه برای فساد
باشند. بسیاری از سوبسیدها و یارانه‌های دولتی در حقیقت کمک به مصرف‌کنندگان
ثروتمند است. تحقیقات صندوق بین‌المللی پول 2۰۱۳ نشان
می‌دهد یارانه‌های دولتی برای انرژی به ۲٫۵ درصد GDP تولید ناخالص داخلی جهانی
یا ۸ درصد درآمد دولت‌ها بالغ می‌گردد.
برای نمونه، یارانه‌هایی که برای مصرف بنزین «در تناسب مثبت با میزان مصرف» پرداخت
می‌شوند در واقع کمک به قشرهای ثروتمند جامعه است و تشدید الوگی هوا را بدنبال
دارد. یارانه‌ها اغلب منجر به سوء مدیریت، ایجاد کمبود، رشد قاچاق، ایجاد بازار سیاه
و در نتیجه افزایش فساد می‌شوند.

۵-ایجاد
عهد نامه‌های همکاری بین‌المللی

از آنجایی که فساد روز بروز
بیشتر جنبه و عملکرد بین‌المللی بخود می‌گیرد، ایجاد عهد نامه‌های همکاری بین‌المللی
در مبارزه با فساد یکی از کلیدهای اصلی موفقیت است. این راهکار و شیوه برخورد در
ده سال گذشته رشد و تکامل قابل ملاحظه ای داشته‌است. افزون بر قانون ضد رشوه خواری سازمان همکاری و توسعه اقتصادی OECD،
کنوانسیون ضد فساد سازمان ملل در سال ۲۰۱۳ به
امضای ۱۴۰ کشور رسید.  این امر یک چهار چوب جهانی
مبارزه با فساد بکار گذاشته‌است که در بر گیرنده کشورهای در حال توسعه و ممالک
پیشرفته می‌شود؛ و شامل فساد داخلی و خارجی، اخاذی، راهکارهای پیشگیرنده، ضد پولشویی،
ضد منافع متناقض، بازیافت دارایی‌های خلاف قانون و بسیاری دیگر است.

۶ـ بکارگیری فن آوری هوشمند

بکارگیری فن اوری‌های مدرن و
اینترنت می‌توانند نقشی اساسی در مبارزه با فساد به ویژه در مواردی که مسئولین
دولتی در ارتباط و معامله مستقیم با مردم هستند، ایفا کنند. ایترنت می‌تواند کمک
مؤثری در شفافیت روابط بین بخش خصوصی کسب و کار و دولت بازی کند، منع شیوع رشوه
خواری، منحرف کردن بودجه‌ها و غیره بشود.

کشور شیلی با بکارگیری فن آوری اینترنت توانسته‌است شفاف‌ترین سیستم خریدها ی کالا و خدمات دولتی در جهان را بنا نهد. این سیستم الکترونیکی که برای خرید و استخدامهای دولتی بکار می‌رود در سال ۲۰۰۳ بکار گذاشته شد، از کار ایی و شفافیت بی نظیری بر خوردار است.

اکرم صدیقی- سردبیر سایت

پاسخ دادن