مشکل ناقدان اقتصادی چیست؟

مشکل ناقدان اقتصادی چیست؟
اقتصادبرتر

اکثریت منتقدان اقتصادی، مشکل اصلی اقتصاد کشور: یعنی مشکل نرخ پایین انباشت و جذب سرمایه را یا اصلا نشناخته اند یا به عنوان مشکل اصلی نشناخته اند.

تهران – اقتصادبرتر – ۱۹ شهریور ۹۸

مشکل ناقدان اقتصادی چیست که نصایح آنها به نتیجه نمی رسد؟

۱- در یک کلام، اکثریت منتقدان اقتصادی، مشکل اصلی اقتصاد کشور: یعنی مشکل نرخ پایین انباشت و جذب سرمایه را یا اصلا نشناخته اند یا به عنوان مشکل اصلی نشناخته اند

۲- آنها توصیه هایی می کنند که بخشی از آن ماهیتا مفید است و اثرات معین و محدودی دارد اما اولا به دلایل ساختاری و تعارض منافع در جامعه، عملا پروژه ای اجرانشدنی است و ثانیا حتی اگر اجرا شود مساله اصلی (نرخ پایین انباشت و جذب سرمایه) را حل نمی کند.

۳- به عنوان نمونه، مساله حذف رانت انرژی یا نرخ دلار ترجیحی و … را در نظر بگیرید، الان بیش از ۳۰ سال است که منتقدان بدون خستگی لزوم حذف این رانت ها را طرح می کنند، اما هرگز نمی اندیشند که چرا این رانت ها علیرغم نصایح آنها قابل حذف نیست؟ زمانی که در سال ۱۳۹۶ دولت در لایحه بودجه، پیشنهاد حذف بخش مهمی از رانت انرژی را داد با مخالفت مجلس روبرو شد. دلیل نمایندگان مجلس این بود که آنها نهایتا باید با رای دهندگان در حوزه های خود مواجه شوند. به طور خلاصه حذف هر یک از رانت ها با منافع مکتسبه بخشی از مردم در تعارض است و همین عامل مانع کلیدی موفقیت حذف رانت ها است.

۴- موضوع حذف رانت خودروساز ها را در نظر بگیرید، می توان در روزنامه در خصوص لزوم این کار انشاها نوشت اما هر مقام یا جناحی اعم از رییس جمهور، مجلس، قوه قضاییه، مجمع تشخیص و …، اگر اراده جدی برای حذف این رانت بکند، هم دشمنی ذینفعان (بخش هایی از مردم) را باید به جان بخرد و هم رقبا و مقامات دیگر. نه تنها با او همراهی نمی کنند بلکه این فرصت را برای زمین زدن نهایی مدعی حذف رانت، از دست نخواهند داد. مجموع مخالفت ها موجب خواهد شد که مدعی حذف انواع رانتها یا در همان ابتدا کوتاه بیاید یا بعد از اندکی ابرام و نهایتا لختی اقدام در اجرا، در پیشبرد پروژه کوتاه آمده و نهایتا عقب نشینی کند.

۵- مدعیان حذف رانت در روزنامه ها تا زمانی که در مقام لفظ، سخن وری می کنند تحمل می شوند اما و هزار اما،…
مدعی حذف رانت در دولت و در مقام اجرا، در صورت ابرام و اصرار جدی و عملی، فقط خودش را می تواند حذف بکند نه رانت را (تعارض منافع و منافع مکتسبه، او را زمین خواهد زد)

۶- چنانکه گفتیم حتی اگر رانت ها هم حذف شد (که عملا و فعلا نشدنی است به علت تعارض منافع و منافع مکتسبه)، مساله اصلی هر اقتصادی، سرمایه گذاری است و سرمایه گذاری نیاز به سرمایه دارد.

۷- اقتصاددانی ساده، گونه ای اقتصاددانی است که لفظا حذف رانت ها را موضوع انشا می کند این انشاها، عمدتا به درد این می خورد که بعدا اظهار تاسف کنیم که بله ما گفتیم ولی متاسفانه … .

۸– آماج اقتصاددانان بهتر است روی مساله اصلی برود: انباشت و جذب سرمایه

۹- در صورت سرعت گرفتن انباشت و جذب سرمایه، و بالا رفتن رشد اقتصادی، زمینه برای حذف رانت ها هم فراهم تر می شود

۱۰- طبعا وارد دو بخش دیگر از توصیه های منتقدان اقتصادی (توصیه های مطلقا اشتباه یا کلی گویی ها) نشدیم…

*دکتر شهرام معینی/عضو سابق هیئت علمی دانشکده اقتصاد دانشگاه اصفهان

پاسخ دادن