معمای یارانه های پنهان و مالیات های پنهان

مدتی است که بحث یارانه سوخت مجددا در اقتصاد ایران مطرح می باشد. برآورد میشود حجم یارانه پنهان سوخت حدود ۱۰۰ هزار میلیارد تومان باشد.

تهران – اقتصادبرتر – ۵ اردیبهشت ۹۸

به گزارش #اقتصادبرتر ، بررسی و ریشه یابی این حجم بالای یارانه نشان میدهد که ریشه آن افزایش قیمت های جهانی نفت و سوخت نبوده بلکه سقوط ارزش پول ملی است.
کاهش ارزش پول ملی سبب شده تا ارزش یارانه های موجود افزایش یابد در حالیکه در مقدارفیزیکی یارانه ها تاثیری ایجاد نشده است. یعنی همان تعداد بشکه بنزینی که یارانه ای بوده امروز نیز کم و بیش همان است ولی ارزشش به ریال افزایش یافته است. چه بسا ارزش دلاری آن ممکن است کاهش یافته باشد.

مسئله اساسی ارز است که جهش آن منجر به ارزان شدن کالاهای ارزی شده و در پی آن معمای یارانه سوخت مطرح شده است.

به عنوان مثال اگر امسال هم نرخ ارز ۳۶۰۰ تومان می بود، یارانه پنهان انرژی به یک چهارم یعنی ۲۵ هزار میلیارد تومان کاهش می یافت و اگر نرخ ارز در سال جاری افزایش یابد، مجددا عدد محاسبه شده برای یارانه پنهان به شدت افزایش خواهد یافت.

چه زمانی می توانیم مسئله یارانه سوخت را کم اهمیت نماییم ؟
تنها در دوحالت:

۱- کاهش قیمت جهانی نفت و در پی آن قیمت بنزین
۲- تقویت پول ملی

لذا با در نظر گرفتن ریشه مسئله یارانه انرژی، باید ابعاد گسترده تری را که در پی تضعیف پول ملی رخ می دهند را مرور کنیم.

همانطور که می دانید تضعیف پول ملی پیامدهای بسیاری داشت است. مانند:

– پیامدهای اقتصادی کلان همچون تورم، بیکاری، فقر، قاچاق و …
– بهبود وضعیت دولت در جبران کسری بودجه
– بهبود وضعیت شرکت های تولیدی سرمایه بر بدلیل افزایش ارزش دارایی ها و تقسیم سود بهتر
– بهبود وضعیت سرمایه داران
– همینطور افزایش ارزش یارانه های پنهان

به همان شکل که ارزش یارانه ها افزایش یافته است، ارزش دارایی های شرکتها، بانکها و اشخاص نیز افزایش داشته ولی شامل مالیات نمی شوند. حدود ۴۰ درصد اقتصاد ایران، از پرداخت مالیات معاف است.
مالیات بر دارایی به طور متوسط ،حدود ۱۰ درصد درآمد مالیاتی کشورهای مختلف را شکل می دهد. با درآمد فعلی حدود ۱۲۰ هزار میلیارد تومانی مالیاتی یعنی ۱۲ هزار میلیارد تومان مالیات دارایی و با توجه به افزایش ۳ برابری ارزش دارایی ها در پی تضعیف پول ملی، یعنی ۳۶ هزار میلیارد تومان درامد مالیات های پنهان

نتیجه آنکه علاوه بر یارانه پنهان، مالیات پنهانی به ارزش ۳۶ هزار میلیارد تومان در اقتصاد ایران وجود دارد که شاید آشکار کردن این مالیات پنهان هزینه های اقتصادی و اجتماعی کمتری را نسبت به آشکار کردن یارانه پنهان برای اقتصاد ایران داشته باشد (که البته نیاز به تحقیق و بررسی دارد.)

*وحید قربانی پاشاکلائی/دکترای تخصصی اقتصاد  نفت وگاز/NMBU نروژ

پاسخ دادن