مهاجرت ، امنیت اروپا را تهدید می کند؟

مهاجرت ، امنیت اروپا را تهدید می کند؟
اقتصادبرتر

دولت جدید ایتالیا در نظر دارد برای مقابله با بحران فرهنگی مهاجرت به این کشور، مقابل سیاست های اتحادیه اروپا در زمینه مهاجران بایستد.

تهران – اقتصادبرتر- ۲۲ مرداد ۹۸

مهاجرت یک پدیده اجتماعی است که به منظور کسب موقعیت مادی و معنوی بهتر یا به عبارتی گریز از یک فرصت نامطلوب در کشور مبدا برای رسیدن به وضعیت مطلوب در کشور مقصد انجام ‌می‌گیرد. مهاجرت در تمام دنیا وجود دارد و امری است طبیعی که در همه اعصار انجام می شده و خواهد شد . بر همین اساس، موضوع مهاجرت در اتحادیه اروپا در سال‌ های اخیر، توجه بسیاری را به خود معطوف داشته است .

  • یورش مهاجران به اروپا

اروپا پس از جنگ جهانی دوم برای بازسازی، اقبال چشمگیری به مهاجران نشان داد و به یکی از مناطق مهاجرپذیر جهان تبدیل شد. مهاجرت به قاره سبز که غالباً ناشی از رشد و توسعه اقتصادی این قاره و بحران ناامنی و بیکاری در کشورهای درحال توسعه است، به شکل بی ‌رویه‌ای افزایش یافت به طوری که کشورهای عضو اتحادیه اروپا با یورش مهاجران از آفریقا، آسیا و بالکان، در چند سال اخیر روند سختگیرانه‌ای در پیش گرفته‌اند. این کشورها و در بین آنها ایتالیا با افزایش مهاجران از یک سو و با کمرنگ شدن تدریجی ابعاد اقتصادی- انسانی و برجسته‌ تر شدن اهداف سیاسی- اقتصادی و امنیتی مهاجرت از سوی دیگر، درباره پذیرش و مکانیسم تقسیم عادلانه پناهندگان با هم اختلاف نظر پیدا کرده و وارد مناقشه شده‌اند. حاصل این مناقشات، تشدید قوانین ضدمهاجرتی برخی کشورهای عضو از جمله ایتالیا بوده است. این مطلب تلاش دارد  به این سئوال پاسخ دهد که چرا برخی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا با موضع‌گیری درخصوص مهاجران و عدم پذیرش آنها، خواستار تغییر سیاست‌ های مهاجرتی شده‌اند و به تشدید مناقشات بین خود دامن زده‌اند؟

بین سال‌های ۲۰۰۰-۱۹۸۳حدود ۵ میلیون و۷۰۰ هزار خارجی، پناهندگی به اروپا را درخواست کردند. 

مهاجرت به اروپا در موج چهارم مهاجرت منشأ کاملاً سیاسی دارد و سه رویداد مهم بین‌المللی در شکل‌گیری آن نقش داشته‌اند: ۱- مهاجرت از شرق به دنبال فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی سابق و ظهور دولت‌های جدید؛ ۲- جنگ در یوگسلاوی سابق؛ ۳- مهاجرت ناشی از جنگ‌های داخلی، ناامنی و بحران فراگیر در خاورمیانه و آفریقا. بسیاری از محققان، این سه رویداد را عامل اصلی بخش عمده‌ای از تقاضاهای پناهندگی دانسته‌اند.(۲) علاوه بر سه رویداد یادشده، از دیگر دلایل گسترش مهاجرت می‌توان به مهاجرت ناشی از گسترش جغرافیایی اتحادیه اروپایی به شرق این قاره نیز اشاره کرد. بر اساس آمار اتحادیه اروپایی در سال ۲۰۱۸، از جمعیت حدود ۵۱۳ میلیونی کشورهای عضو، ۲۲ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر(۴/۴درصد) را مهاجران غیرعضو تشکیل می‌دهند.(۳)

  • ایتالیا و مهاجرت

ایتالیا، کشوری است که طی کمتر از ۱۵۰ سال گذشته، مهاجرت گسترده داخلی را تجربه کرده است. ایتالیا اولین کشوری است که طی سال‌های ۱۹۳۲-۱۸۴۶ مهاجرت گروهی عظیم را تجربه کرده است. طی آن سال‌ها، ۱۱ میلیون و ۱۰۰ هزار ایتالیایی کشور خود را به سوی آمریکا ترک کردند. موج دوم مهاجرت ایتالیایی‌ها به آرژانتین و موج سوم نیز به فرانسه بوده است؛ کشوری که در آن هنگام با افول جمعیت و کمبود نیروی کار مواجه بود. از دلایل عمده مهاجرت گسترده ایتالیایی‌ها در آن زمان می‌توان این گونه برشمرد که ایتالیا صنعت ضعیفی داشت و یک کشور عمدتاً زراعی با وسایل تولید بسیار ابتدایی بود و فقیر محسوب می‌شد. اما از سال۱۹۶۰، ایتالیا با موجی از مهاجرت به این کشور روبرو شد. در این سال‌ها که «معجزه اقتصادی» در ایتالیا رخ می‌دهد بازماندگان مهاجران ایتالیایی در کشورهای آمریکای‌جنوبی در جریان بحران اقتصادی دهه۷۰ از آرژانتین یا شیلی به ایتالیا بازمی‌گردند. این بار نوبت ایتالیا است تا مهاجران ارزان قیمت را در بخش کارهای فصلی، زراعت و کارهای ساختمانی استخدام کند. بر اساس آمار سال ۲۰۱۸، تعداد ۵ میلیون و۸۰۰ هزار مهاجر در ایتالیا زندگی می‌کنند که ۸/۹ درصد از کل جمعیت این کشور را دربرمی‌گیرند. اغلب این مهاجران از کشورهای خاورمیانه و آفریقا راهی ایتالیا می‌شوند خشکسالی، گرسنگی، جنگ و نا امنی از مهم‌ترین عوامل مهاجرت مردم این کشورها به ایتالیاست.

  • موضع دولت جدید ایتالیا در قبال مهاجرت

با روی‌کار آمدن دولت جدید، «جوزپه کونته» حقوقدان و استاد دانشگاه فلورانس، به عنوان شصت و پنجمین نخست وزیر این کشور مأمور تشکیل کابینه دولت ائتلافی ایتالیا شد. رهبران سیاسی دو حزب راست‌گرای افراطی «اتحاد» -که پیشتر «پیوند شمال» نام داشت- و راست‌گرای میانه «جنبش پنج ستاره» در دولت جدید معاونت نخست‌وزیر را عهده‌دار شدند. رهبران این دو حزب، مخالف حضور مهاجران در ایتالیا هستند و در مناظرات انتخاباتی خود اعلام کرده بودند که پس از رسیدن به قدرت،۵۰۰ هزار مهاجر را از ایتالیا اخراج خواهند کرد. ایتالیا که سال‌ها به امدادرسانی و نجات جان پناهجویان در دریای مدیترانه می‌پرداخت، اکنون با روی کار آمدن دولت ائتلافی علیه پدیده مهاجرت‌های غیرقانونی به این کشور موضع‌گیری کرده تا جایی که بنادر خود را به روی کشتی‌های حامل پناهجویان بسته است.

  • مهاجرت و پیوند آن با سیاست و امنیت در اروپا

در سال‌های اخیر به دلیل تحولات ژئوپلیتیک درخاورمیانه و شمال آفریقا، پدیده مهاجرت روند فزاینده‌ای را تجربه کرده است. ورود گسترده مهاجران به کشورهای اروپایی، منجر به ظهور بحران جدیدی در این منطقه شده که تبعات امنیتی گوناگونی را تاکنون به دنبال داشته ‌است. پس از واقعه ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱، مسئله تروریسم به عنوان مقوله‌ای در ضدیت با صلح و امنیت جهانی در کانون توجه قرار گرفت و شیوه‌های کنترل مهاجرت با دگرگونی‌های شدیدی روبرو شد و موضوع کنترل مرزهای خارجی به طور بسیار وسیعی تحت‌تأثیر رویکرد امنیت‌ محور قرار گرفت . و سیاست های مهاجرتی سختگیرانه در اروپا برقرار شد .

از سال ۲۰۱۴ زمان تشدید منازعات در خاورمیانه، حملات تروریستی در شهرهای مختلف اروپایی نظیر لندن، پاریس، برلین، بروکسل و… به طور چشمگیری افزایش یافت و تهدید تروریستی در اروپا به بالاترین سطح در یک دهه گذشته رسید .

  • نتیجه‌گیری

بررسی روند تحولات مهاجرت به اروپا نشان می دهد ، موضع و رویکرد کشورهای عضو اتحادیه اروپا در قبال مسأله مهاجرت غیرقانونی که از سال ۲۰۱۵ پیچیده‌ ترین نوع آن در دوران معاصر در این قاره تجربه می‌شود، سبب بروز مناقشاتی در بین کشورهای عضو و شکل گیری ائتلاف‌ های جدید شده است. ناتوانی سران کشورهای عضو اتحادیه اروپا در یافتن راه‌ حلی پایدار برای موضوع مهاجران، سیاست ‌های مهاجرتی را اسیر اتخاذ تدابیر زودگذری کرده است که برخی از کشورها از جمله ایتالیا با اعتراض به آن خواستار اصلاحات اساسی سیاست‌ها شده‌اند. اتخاذ چنین رویکردی درخصوص مهاجران، کشورهای عضو را وارد یک مرزبندی به دو بخش شرق و غرب کرده است.

ایتالیا و اتریش که به طور سنتی در قبال این مسأله دارای رویکرد منفی بوده‌اند با روی کار آمدن دولت‌های جدید به کشورهای اروپای‌شرقی نزدیک شده‌اند. ایتالیا هنوز هم به طور ویژه با مشکل مهاجرت غیرقانونی از لیبی دست و پنجه نرم می‌کند. ایتالیا با روی کارآمدن دولت جدید ائتلافی متشکل از حزب راستگرا، موضع خود علیه پدیده مهاجرت غیرقانونی را کاملاً تغییر داده و به گروه «ویشگراد» (لهستان، مجارستان، اسلواکی و جمهوری چک) با رویکرد ضد مهاجرتی، نزدیک شده‌است. از سوی دیگر، کشورهای مجارستان و لهستان از همکاری با گروه‌های ضدمهاجرتی که عمده اعضای اتحادیه اروپا به آن ملحق شده‌اند، استقبال کرده‌اند.

در حال حاضر اعضای اتحادیه اروپا درباره ساده ‌ترین مسائل پناهجویان دچار اختلاف هستند و در زمینه «سیاست واحد اتحادیه اروپا» برای پناهجویان نیز نمی‌توانند به توافق برسند. این مسئله باعث شده دولت و احزابی که در این کشورها روی کار می‌آیند هر کدام سیاست متفاوتی در زمینه پناهجویان اتخاذ کنند. در پی بالاگرفتن مناقشات در اتحادیه اروپا درباره چگونگی برخورد با پناهندگان نجات‌یافته در دریای مدیترانه و این که چه کشوری باید آن‌ها را بپذیرد، کمیسیون اتحادیه اروپا هم چندی پیش خواستار یک مکانیسم موقتی برای تقسیم پناهندگان درکشورهای عضو این اتحادیه شد . کشورهای اروپا تاکنون موفق به اتخاذ یک رهیافت مشترک جهت برون رفت از معضل مهاجران نشده‌اند.

پاسخ دادن