همه چیز درباره رنگ آمیزی جدید بازار پایه

همه چیز درباره رنگ آمیزی جدید بازار پایه
اقتصادبرتر

اطلاعیه‌ای در سایت فرابورس منتشر شد و تکلیف رنگ‌بندی ۱۸۲ شرکت بازار پایه را مشخص کرد. براین اساس ۱۱۲ شرکت در تابلوی «زرد»، ۵۷ شرکت در تابلوی «نارنجی» و ۱۳ شرکت در بازار «قرمز» جای گرفتند.

تهران – اقتصادبرتر – ۱۵ خرداد ۹۸

به گزارش #اقتصادبرتر به نقل از سنا، بازار پایه «الف»،« ب» و « ج» بر چه مبنایی تبدیل به سه تابلو با رنگ‌های «قرمز» ،«زرد » و «نارنجی» شده‌اند . ساعتی بعد واکنش‌ها به این اطلاعیه در فضای مجازی شروع شد. صبح یکشنبه هم اعلام شد که تمام نمادهای بازار پایه در روز دوشنبه ۲۰ خرداد بسته شده و در زمانی که بعدا اعلام می‌شود در تابلوهای جدید بازگشایی خواهند شد.

گرچه در مجموع واکنش‌هایی که به قوانین جدید بازار پایه در سایت‌ها و شبکه‌های اجتماعی مشاهده شد چندان مثبت نبود اما نمی‌توان بر این اساس قضاوت کرد. برخی از فعالان بورس با اصل تغییرات در بازار پایه موافقند اما روش تدریجی اعلام این قوانین را که ممکن است سبب شود سهامداران بازار با عجله تصمیم گرفته و زیان ببینند، مناسب نمی‌دانند. به‌ویژه آنکه زمان دقیق اجرای معاملات بازار پایه اعلام نشده و در صورتی که زمان تلویحی اعلام شده یعنی پایان خرداد مورد نظر مسوولان سازمان باشد، از دید عده‌ای زمان مناسبی را در اختیار سهامداران قرار نمی‌دهد که برای ماندن یا رفتن از بازار پایه تصمیم بگیرند. گرچه شاید از دید مسوولان سازمان بورس، زمان انتشار اولین اطلاعات درباره تغییر قوانین بازارپایه در اواخر سال گذشته، شروع زمان فرآیند مزبور بوده که البته می‌تواند درست باشد به استثنای سهامدارانی که می‌خواستند براساس اینکه سهم مورد نظرشان در چه تابلویی هست تصمیم لازم را اتخاذ کنند که در این صورت زمان بیشتری نیاز دارند. در این مورد به ویژه باید توجه داشت که مثلا بازار «ج» فقط روزهای زوج معامله می‌شود و فرصت یک‌هفته‌ای تا دوشنبه آینده در واقع ۳ روز معاملاتی است. بحث دیگر در عدم نمایش دستورهای خرید و فروش برای فعالان بازار است که مسوولان سازمان بورس برای استفاده از آن به موفقیت فرآیند عرضه‌اولیه‌ها استناد می‌کنند و در مقابل برخی از فعالان بازار ادعا دارند که در دنیا استفاده از روش «ثبت سفارش» (Book Building) تنها در عرضه‌های اولیه کاربرد دارد و استفاده از آن در معاملات روزانه نمادها ممکن است ناقض شفافیت در معاملات و تعیین قیمت بر اساس عرضه و تقاضا شود.

به‌عنوان یکی از تبعات منفی احتمالی هم گفته شده شاید افرادی در نقش بازیگر سهم، به‌صورت گروهی بر سر قیمت تطبیق سفارشات در سامانه معاملاتی تبانی کنند و اوضاع از آنچه هست بدتر و غیرقابل‌کنترل‌تر شود. یعنی در روزهای محدودی که دامنه نوسان وجود ندارد، تطبیق را در قیمت‌های خیلی بالا یا خیلی پایین انجام دهند و در روزهای باقیمانده تا حراج بعدی سهم صف خرید یا فروش تشکیل شود. این موضوع به‌خاطر عدم محدودیت نوسان در زمان حراج نمادهاست که برای بازار زرد دوبار در هفته، بازار نارنجی یک‌بار در هفته و بازار قرمز یک‌بار در ماه است. البته حالتی را هم می‌توان متصور بود و آن‌هم دخالت ناظر در تایید حراج‌های انجام شده است که در این‌صورت تفاوتی با وضعیت فعلی نخواهد داشت. نهایتا آخرین چالش قوانین جدید موضوع گرفتن آزمون از علاقه‌مندان به تابلوهای رنگی بازار پایه است که سازوکار آن در دو هفته باقی مانده تا اجرای این قوانین مشخص نیست و بیم آن می‌رود به سرنوشت آزمون کاربران آنلاین دچار شود. نکته طنزی هم شنبه شب در برخی گروه‌های تلگرامی پیش آمد و برخی سهامداران که احتمالا به‌تازگی وارد بازار شده‌اند درباره رنگ سهم خود می‌پرسیدند و اینکه مثلا «خساپا چه رنگی است» و «افق زرده یا نارنجی؟» در گزارش پیش‌رو به برخی از رویدادهای یک‌هفته گذشته در بازار پایه پرداخته می‌شود تا کمکی هر چند اندک به علاقه‌مندان و سرمایه‌گذاران در این بازار پرریسک باشد.

زیر و بم تابلوهای ۳ رنگ فرابورس از زبان ناظر بازار پایه/تغییر مکانیزم بازگشت اخراجی‌ها

معاون فرابورس از آزمون‌های خاص برای بازیگران بازار پایه «الف»،« ب» و « ج» خبر داد و گفت: اگر حداکثر زمان برای راه اندازی این بازار را ۲۵ خرداد در نظر بگیریم، قدر مسلم در اوایل خرداد طبقه بندی جدید ناشران این بازار اعلام می‌شود.

فلسفه تغییرات پی در پی مقررات در بازار پایه

 تنوع شرکت‌ها در بازار پایه و میزان شفافیت اطلاعاتی بسیار متفاوت این ناشران با سایر نمادهای معاملاتی بازار سهام با وجود همه این مواردی که به عنوان ریسک‌های مترتب بر بازار پایه می‌شناسیم، اما شرکت‌ها موظف هستند، اطلاعات خود را در این بازار افشا کنند.در بازار پایه با واقعیت‌هایی مواجه هستیم از جمله اینکه به لحاظ شفافیت اطلاعاتی با ناشری روبرو می شویم که شاید در سه سال اخیر مجمع سالانه خود را برگزار نکرده و یا اطلاعات مالی خود را به بازار ارائه نکرده است.

 دامنه دار شدن این وضعیت قدر مسلم بازنگری در مقررات سازمان بورس به منظور بهینه شدن شرایط به نحوی که تمام ابعاد بازار در نظر گرفته شود، امری ناگزیر است و ممکن است این نیاز وجود داشته باشد که در مقاطع مختلف استانداردهای موجود را بازنگری کرد تا شرایطی فراهم و اطمینان حاصل کرد که ماهیت مقررات با رفتار ناشر و سرمایه گذار در بازار پایه هم جهت یکدیگر فعال شوند .

بازار پایه از معدود بازارهایی است که بیانیه ریسک در آن اخذ می‌شود، با فرض اینکه سرمایه‌گذار موظف است برای سرمایه‌گذاری و یا معامله سهام در این بازار ریسک ناشی از عدم پذیرش یا فرایند ارائه به موقع اطلاعات را در نظر بگیرد تا با هر شرایطی که در بازار مواجه هستیم، این بیانیه هشداری به سرمایه گذار باشد.

به این ترتیب تناسب ریسک در بازار پایه با مقررات معاملاتی و مقررات ناشران ایجاد خواهد شد.

رنگ آمیزی بازار پایه به سبک وال استریت

 بازار پایه «الف»،« ب» و « ج» بر چه مبنایی تبدیل به سه تابلو با رنگ‌های «قرمز» ،«زرد » و «نارنجی» شده‌اند و فلسفه مفهوم آن چیست؟ گفت: سابقه رنگ بندی بازارها در کشورهای دیگر از جمله در بورس وال استریت آمریکا پیرامون اوراق پینک شیت (Pink sheet) نیز وجود دارد که به رنگ صورتی در آن بازار برای شرکت‌هایی که در با زار با پیشخوان الکترونیک OTC Markets معامله می‌شوند درنظر گرفته شده است.

رنگ بندی و طبقه بندی به عنوان «الف»،« ب» و « ج» یا «قرمز» ،«زرد » و «نارنجی» به سرمایه گذار کمک می‌کند تا با فهم بهتر و سرعت بالاتری طبقه بندی جدید را تشخیص دهد.به عبارت بهتر هدف از رنگ بندی برای بازار پایه کمک به سرمایه گذاری است که درسریع ترین حالت ادراکی متوجه این طبقه بندی و تفاوت‌ها در این بازار نسبت به سایر بازارها شود.

رونوشتی از اوراق صورتی در بورس آمریکا

 اینکه چرا رنگ‌های «قرمز» ،«زرد » و «نارنجی» انتخاب شده و چگونه جایگزین تابلوهای قبلی می‌شوند، باید گفت در دنیا نیز علائم راهنمایی رانندگی از مفاهیمی از جمله احتیاط با رنگ زرد و یا علامت قرمز به معنی توقف و احتیاط بیشتر تعریف شده است. با فراگیر شدن این علایم به عنوان یک استاندارد ، جامعه بشری نیز با این رنگ‌ها همراه شده و متوجه معانی آن‌ها می‌شود.

آخر بهار ۹۸ زمان راه اندازی بازار پایه جدید

 دوره زمانی راه اندازی بازار پایه جدید و مکانیزم عملیاتی تابلوهای «قرمز»،«زرد » و «نارنجی» چگونه خواهد بود؛ به لحاظ تأمین و تجهیز یکسری زیر ساخت‌های فنی در سامانه معاملاتی برای تغییرات جدید و انجام معاملات در بستر تغییرات صورت گرفته ،زمان در نظر گرفته شده برای راه اندازی بازار پایه با تابلوهای «قرمز» ،«زرد» و «نارنجی» حداکثر ۷۰ روز کاری در نظر گرفته شده که اگر بتوان در مقاطع سریع تری لوازم فنی تأمین شود، این تغییرات زودتر انجام خواهد شد. بر این اساس شاید بتوان گفت ۲۵ خرداد ماه ۹۸ در نهایت به عنوان موعد راه اندازی بازار جدید پایه باشد.

مکانیزم تابلوهای جدید بازار پایه

Image result for ‫تغییر در بازارهای پایه چیست؟‬‎

 مکانیزم عملکرد سه تابلوی «قرمز» ،«زرد » و «نارنجی» برای معاملات سهام در بازار پایه :در تابلوهای فعلی یعنی «الف»،« ب» و «ج» در واقع شاهد حضور بورس‌ها و سمات در الف و پراکندگی سایر ناشران بین تابلوهای ب و ج بودیم.در شرایط جدید عملاً تابلوی «الف» حذف شده و تابلوی مربوط به بورس‌ها و سمات نخواهیم داشت از سویی دیگر تابلوهای «قرمز» ،«زرد » و «نارنجی» جایگزین تابلو «ب» و «ج »می‌شوند با این تفاوت که یک تابلوی جدید به نام تابلوی «قرمز» به این بازار اضافه می‌شود.

تابلو «ب» به تابلو «زرد» و تابلو «ج» به تابلو «نارنجی» و در نهایت تابلو «قرمز» نیز بازار معاملات سهام شرکت‌هایی که احکام ورشکستگی آن‌ها از مقام قضایی صادر و یا در حال انحلال و تسویه هستند و همچنین ناشرانی که وضعیت فعالیت آن‌ها نامعلوم است تقسیم می‌شود.به این ترتیب سایر ناشران که غیر از وضعیت «قرمز» دارند بر اساس میزان شفافیت اطلاعاتی بین تابلو زرد و نارنجی تقسیم می‌شوند.

معاون بازارهای خارج از بورس شرکت فرابورس در ادامه به سازوکار معاملات سهام در سه تابلو جدید بازار پایه پرداخت و گفت:مکانیزم معاملات در تابلو «ج» در وضعیت فعلی شامل سه روز در هفته می‌شد، اما تغییر اساسی که در دستور العمل جدید بازار پایه رخ داده منجر به انجام معامله در هر روز شده و محدودیت روزهای انجام معامله از بین رفته است. اما مکانیزم انجام معاملات تغییر پیدا کرده و به تمام روزهای معاملاتی تسری پیدا کرده است.این موضوع باعث خواهد شد تا سهامداران از نظر موضوع نقد شوندگی با مشکل مواجه نشوند اما در این مکانیزم موضوع نوسان‌های قیمت با محدودیت مواجه هستند.

سازوکار معامله سهام در بازار پایه جدید

وی تصریح کرد:تغییرات جدید در هر روز معاملاتی برای تابلوهای «قرمز» ،«زرد » و «نارنجی» شامل برگزاری فرایند حراج کشف قیمتی خواهد بود بطوری که در تابلو «زرد» طی دو روز در هفته که توسط هیات مدیره فرابورس اعلام خواهد شد ، امکان برگزاری یک حراج در هر روز برای کشف قیمت وجود خواهد داشت. در تابلو «نارنجی» این میزان دفعه در هفته فقط یک روز خواهد بود و در تابلو «قرمز» که شرکت‌های ورشکسته و در حال انحلال هستند، امکان برگزاری حراج کشف قیمت برای تنها یک روز در ماه را خواهند داشت.

دامنه نوسان یک ریالی در بازار پایه جدید

 در هر روزی که معاملات انجام می‌شود، دامنه نوسان قیمت ، طوری است که قیمت پایانی روز قبل به اضافه یک ریال تعیین می‌شود. در حالت عادی کنونی معاملات ، دوره سفارش گیری از ساعت ۸ و ۳۰ دقیقه آغاز و تا ۹ صبح به پایان می‌رسد.

سپس با مچ شدن عرضه و تقاضا ،فرایند معاملات ادامه می‌یابد.در بازار پایه نیز ابتدای جلسه معاملاتی به همین شکل خواهد بود، اما در دامنه نوسان قیمت در محدوده مثبت و منفی یک ریال است. یعنی پس از مچینگ سفارش‌ها در ساعت ۹ صبح روز معاملاتی ، ادامه معاملات با دامنه یک ریال قابل معامله می‌شود.

اگر در روز معاملاتی شاهد برگزاری حراج معاملاتی برای کشف قیمت باشیم از ساعت ۹ تا ساعت ۱۱ و ۳۰ دقیقه ، معاملات در دامنه یک ریال انجام می‌شود و از ساعت ۱۱ و ۳۰ دقیقه تا ۱۲ ظهر همان روز هیچ معامله ای نشده و یا سفارشی اخذ نمی‌شود که به آن دوره نظارت می گویند.

فرایند دوره حراج معاملاتی برای کشف قیمت از ساعت ۱۲ ظهر تا ۱۲ و ۳۰ دقیقه به گونه ای است که سفارش گیری بدون دامنه نوسان قیمت انجام و رأس ساعت ۱۲:۳۰ بر اساس مچینگ ، معاملات انطباق پیدا می‌کند.جدای از کشف قیمت صورت گرفته ، میانگین قیمت آنروز مبنای دامنه قیمتی مثبت یک ریال روز بعد قرار می‌گیرد.

بساط نوسان ۲۰ تا ۵۰ درصدی جمع شد

تفاوت اساسی صورت گرفته به گونه ای است که اگر طی ۵ روز معاملاتی نوسانی بیش از ۳۰ درصد قیمت داشته باشیم یا به عبارتی اگر درحراج‌ها،نوسان بیش از ۳۰ درصد قیمت بوجود بیاید؛در طول روز دامنه نوسان همچنان برمبنای یک ریال است امادر فرایند حراج کشف قیمت یا آکشن ها در زمان بازگشایی نماد،بدون دامنه کشف قیمت می‌شود.فرایندکشف قیمت یا آکشن دربازار پایه «زرد» طی دو روز در هفته،«نارنجی »یک روز درهفته و«قرمز» یک روز در ماه خواهد بود.

وی ادامه داد:اگر در وضعیت آکشن یا حراج برای کشف قیمت پس از بازگشایی نماد معاملاتی برای ۵ روز شاهد نوسان بیش از ۳۰ درصدی قیمت سهام ، فرایند حراج مذکور در دامنه یک درصدی قیمت سهام انجام می‌شود این وضعیت جایگزین بازگشایی با وضعیت دامنه نوسان باز شده است .

 در حال حاضر اگر نوسان ۲۰ یا ۵۰ درصدی قیمت‌ها منجر به توقف یا وقفه نماد معاملاتی و یا به برگزاری کنفرانس اطلاع رسانی منتهی می‌شود ، در بازار پایه «قرمز» ،«زرد » و «نارنجی» بجای باز بودن دامنه نوسان برای کشف قیمت ؛ ضمن چشم پوشی از توقف نماد ، مکانیزم حراج یا آکشن در ۵ روز عادی و در دامنه نوسان محدود یک ریالی برگزار می‌شود. فلسفه این اقدام عدم دسترسی به اطلاعات جدید اغلب شرکت‌های بازار پایه در موعد توقف نماد معاملاتی است.

نحوه بازگشایی نماد اخراجی هایی مثل “قشرین” و “شلیا”

 از این پس نحوه بازگشایی نماد معاملاتی شرکت‌های اخراجی مثل “قشرین” یا “شلیا” در بازار پایه به چه نحوی خواهد بود؟

هر نمادی که در بازار پایه فرابورس بیاید بر اساس یک دوره سفارش گیری، اولین حراج کشف قیمت آن برگزار می‌شود . بطور حتم کشف قیمت باید متناسب با اطلاعاتی باشد که شرکت منتشر کرده است.

هم اکنون نماد چند شرکت برای اولین مرتبه در بازار پایه در حال بازگشایی هستند که اگر نوسان‌های غیر عادی داشته باشد معاملات آن‌ها تا زمانی که به نوسان عادی قیمت برسد تأیید نمی‌شود و یا اگر نوسان قیمت‌ها عادی نیست باید حجم معامله شده، قابل قبول باشد تا بتواند بر روی کشف قیمت صحه بگذارد.فرض نظارت بر اساس عرضه و تقاضای بازار است.

فرمول کشف قیمت برای هر نماد

وی از حاکم بودن دستورالعمل مقررات افشای اطلاعات ناشران بازارهای «الف» و «ب» و «ج» و توقف نماد معاملاتی بر بازار جدید پایه «قرمز» ،«زرد » و «نارنجی» خبر داد و گفت: باید نسبت به فرایندهای مربوط به ریز ساختارهای بازار پایه تصمیم گیری کرد از جمله اینکه کمترین حجمی که در هر سفارش حد اقلی (Minimum quantity) قابلیت ورود به سامانه معاملاتی را دارد یا مباحث مربوط به حجم سفارش (LOT SIZE) و به عبارتی عدد یا ضریبی که باید سفارش‌ها بر اساس آن وارد سامانه شود.

به طور حتم با توجه به قوانین و مقررات معاملاتی برای کشف قیمت در بازار پایه جدید ،متناسب با هر شرکت ، فرمولی به بازار ارائه خواهد شد تا به این ترتیب ضرایب موجود در تنظیم ریز ساختارهای بازار تحت عنوان ساختار کلان به کار گرفته شوند.

همه بورس بازها در بازار پایه امتحان پس می‌دهند

 فرابورس ایران از این اختیار برخوردار شده که در بازار پایه به ازای فعالیت هر مشتری و معامله گر ،اجازه فعالیت را صادر کند.

این اقدام بر اساس مقررات جدید از طریق مکانیزم برگزاری آزمون‌هایی دنبال خواهد شد بطوریکه مشتریانی که در بازار پایه فعالیت می‌کنند مجوز فعالیت خود را بر اساس اینکه تا چه حد با ادبیات بازار سرمایه آشنا هستند و آشنایی نسبت به بازاری که در حضور دارند و همچنین احراز وضعیت مشتری و معامله گر،می‌توانند دریافت کنند که طی دوره متناوبی این آزمون‌ها تکرار می‌شود.

سفارش های خرید و فروش در پشت پرده

 سفارش‌های خریدوفروش سهام درتابلوی بازارپایه جدیدبه صورت حجم‌های مخفی (HIDDEN) خواهدبود؟

ازنظرمعاملاتی،سفارش‌ها دربازار پایه جدیدمشابه شرایطی که درروش ثبت سفارش (Book Building) وجود دارد، دنبال خواهد شد، بطوری که در همه سه تابلو مذکور،سفارش‌ها نمایش داده نمی‌شود تا رفتارهای هیجانی بر اساس مدل عرضه و تقاضا شکل نگیرد.

 در زمان برگزاری آکشن پایانی اما فرایند سفارش گیری طی ساعت ۱۲ ظهر تا ۱۲ و ۳۰ دقیقه ،به گونه ای است که قیمت نظری کشف شده در عرضه و تقاضای پیوسته در نماد معاملاتی نمایش داده می‌شود ولی امکان نمایش سفارش‌های مشتریان در بازار پایه وجودنخواهد داشت.

ناشر بازار پایه مانند ناشر بازارهای اصلی بورس و فرابورس ملزم است که اطلاعات را از نظر قانونی به طور منظم منتشر کند و هرگونه عدم ارائه اطلاعاتی جرم‌شناسی شده و برخورد انضباطی و تخلفاتی خواهد شد، اما به هر ترتیب با توجه به اکوسیستم بازار پایه این امکان هست که برای فعالیت در بازار پایه در سطح معامله‌گران کارگزاری‌ها و عموم مشتریان مجوز فعالیت بدهیم.
 در یک مقطع بعد از راه‌اندازی بازار جدید پایه تمهیداتی اخذ می‌شود که معامله‌گر این بازار اعم از حقیقی و حقوقی و نیز تریدرها مجوز فعالیت بگیرند که منوط به موفقیت در آزمونی هست که در مقاطعی منظم به صورت آنلاین برگزار می‌شود.

1 پیام

پاسخ دادن