پایان عصر بانکداری سنتی

پایان عصر بانکداری سنتی
اقتصادبرتر

بانکداری باز یکی از مفاهیمی است که این روزها شاید دغدغه بانکداران کشور باشد اما بانکداری باز چیست؟ 

تهران – اقتصادبرتر – ۲۰ خرداد ۹۸

به گزارش #اقتصادبرتر ، چه فواید و معایبی برای نظام بانکی و اقتصاد ایران دارد در میزگردی با حضور صاحبنظران بانکی مطرح شد که بخش های مهم آن از نظر می گذرد .

  • بانکداری باز (Open Banking)

بانکداری باز یکی از گرایش‌های جدید بانکداری در جهان است که توجه بسیاری از بانک‌های بزرگ را به خود جلب کرده و در برخی از بانک‌ های دنیا اجرا شده و رو به گسترش است. براساس بررسی کارشناسان، تا پایان ۲۰۱۶ نیمی از بانک ‌های بزرگ دنیا سیستم بانکداری باز را اجرا خواهند کرد که نشان از اهمیت آن دارد. بانکداری باز می‌تواند پاسخگوی نیازهای معقول و کارشناسانه بازار و مشتریان در کوتاه ‌ترین زمان با کمترین هزینه از طریق مشارکت بانک و سایر ذینفعان برای ارتقای خدمات بانکی در گستره‌ای از نوآوری باز ‌باشد. در ایران نیز به گفته فعالان این حوزه و کارشناسان، بانکداری باز همگام با دنیا درحال حرکت است و اگر از دنیا و استانداردهای جهانی جلوتر نباشد، عقب تر نیست .

  • دلیل توسعه بانکداری باز در ایران

ولی الله فاطمی کارشناس ارشد حوزه پرداخت می گوید، زمانی بانکداری باز می‌تواند منجر به تغییر مدل کسب و کار شود که در بقیه رفتارهای بانک موثر باشد؛ در واقع بانک نباید صرفا اقدام به ارائه یک API خدمت کند بلکه باید این زیرساخت در ترازنامه بانک و  مدل منابع و مصارف تاثیر گذار باشد. دلیل حرکت به سوی بانکداری باز این است که بانک‌ها به دنبال قرار گرفتن در محور کسب و کارها  و جمع آوری آن‌ها در کنار خود هستند  چرا که این قابلیت در بانکداری سنتی وجود ندارد و شعبه آخرین نقطه تماس بانک با کسب و کارها به شمار می‌رود این در حالی است که ارتباط از طریق نظام الکترونیک با استفاده از بانکداری باز امکان حضور کسب و کارها در داخل بانک فراهم می‌شود و قابلیت تبادل اطلاعات به معنای دریافت اطلاعات کسب و کارها در عین سرویس دهی وجود دارد که همین مسئله نشان می‌دهد بانکداری باز نظامی دو سویه است. بانکداری باز در سطح استراتژی و به عنوان مدل کسب و کار جدید تعریف می‌شود و یک روش بانکداری به شمار نمی‌رود؛ بانکداری باز به دنبال تغییر روش درآمدزایی سیستم بانکی است  اما یکی از سئوالات مهم این است که ابتدا بپذیریم باید تحولی در نظام بانکی ایجاد شود و علاوه بر ارائه خدمات به کسب و کارها از آن‌ها اطلاعات مورد نیاز را کسب کنیم. با روند فعلی  نظام بانکداری الکترونیک که مبتنی بر کارت‌ های بانکی نقد و رمز آنلاین بدون چیپ هوشمند، به شدت مشکل داریم و معتقدم که راهکارهایی که مطرح می‌شود از جمله رمز یکبار مصرف برای رفع چالش‌ها و مشکلات فعلی مسیر اشتباهی را طی       می کند. در ایران خدمات بانکی از جمله عملیات کارت به کارت صرفا در سطح ابزار بررسی می‌شود که در هیچ کجای دنیا وجود ندارد این در حالی است که روند جهانی به این شکل است که در بحث فرهنگ پایش انجام می‌دهند و در عین حال تمامی الزامات ابزار را بررسی می‌کنند تا به درستی پیاده سازی و اجرایی شود و صرفا ابزار به تنهایی کافی نیست. بانکداری باز باید نظامی کاملا مستقل باشد و بانک مرکزی نباید در این بخش وارد شود؛ همچنین چگونگی پیاده سازی بانکداری باز به مدل بانک، نیازها و وابستگی ارتباط دارد و حاکمیت در این بخش نباید وارد شود اما سئوالی که از اعضای میزگرد وجود دارد این است که چگونه مدل و تغییر روش درآمد زایی بانک انجام خواهد شد و این فناوری جدید تا چه میزان می‌تواند در ساختار درآمد و ترازنامه‌ای بانک تاثیر داشته باشد؟

  • الزام بانکداری باز در توسعه فضای مجازی

فرهاد اینالوئی، کارشناس فناوری اطلاعات بانکی می گوید : الزام حرکت بانک‌ها به سوی بانکداری باز به دلیل مسئله پیدایش و حضور کسب و کارهای دیجیتال به صورت مرسوم در جامعه است که باعث شده تا بانک‌ ها برای تغییر مدل تحت فشار قرار بگیرند و این نیاز وجود داشته باشد؛ در حقیقت مشتریان درخواست تغییرات در خدمات دارند و بانک ‌هایی که به دنبال تغییر نیستند مجبور شده اند در سیستم خود تحول ایجاد کنند و مشتری محور با توجه کسب و کارهای دیجیتال شوند. امروزه مدل دیتایی که از مشتری حاصل می‌شود از جنس تراکنش نیست و باید سلایق و رفتار مشتری به یک ارزش تبدیل شود بر همین اساس موضوع مهم کلان داده ‌ها مطرح می‌شود که باید به آن توجه ویژه داشت؛ از سویی دیگر در سیستم بانکداری باز باید در لحظه به مشتریان پاسخ داده شود که بانک در همین راستا مجبور است تا سرویس بانکداری را با استفاده از تجزیه و تحلیل تراکنش‌ها و سلایق و رفتار بانکداری باز یا همان بانکداری دیجیتال به طور شخصی سازی شده ارائه کند.

  • رویکرد بانکداری باز در کشورهای پیشرفته جهان

فرهاد فائز، معاون بازاریابی و فروش شرکت خدمات انفورماتیک: در دنیا دو رویکرد و دو نوع محرک برای بانکداری باز دیده می‏‌شود. به عنوان نمونه از رویکرد اول، در اتحادیه اروپا، بانک مرکزی تاکید دارد که بر اساس استاندارد PSD۲ باید بانک‌ها دسترسی‌های باز برای نهاد های ثالث ایجاد کنند. در برخی دیگر از کشورها، رگولاتور موضع گیری خاصی نکرده و بازار، محرک بانک‌ها شده تا در حوزه بانکداری باز و ارائه دسترسی، ‌ اقدام کنند. در کشور ما به نظر می رسد عمدتاً نوع دوم حرکت رخ داده و بازار باعث شده تا بانک‌ها با همکاری شرکت‌های فین تکی، اقداماتی را انجام دهند.

  • بانکداری باز در ایران

در ایران بانکداری باز دوران شکل گیری اولیه خود را طی می‌کند؛ این در حالی است که بانک مرکزی تا به امروز دستورالعمل جامعی در حوزه بانکداری باز نداشته است. از سویی، با توجه به این که صنعت بانکداری در کشور ما مبتنی بر رگولاتور محسوب می‌شود و با نظام‌های بانکداری بین المللی تفاوت‌هائی دارد، نیاز است تا قوانین لازم در این حوزه به صورت بومی تدوین و ابلاغ شوند. مهمترین مساله بانکداری باز در ایران از منظر کسب و کار ، بحث کارمزد است . زیرا در نظام بانکی کشور برای شهروندانی که قصد استفاده از خدمات در این بخش را دارند، پرداخت کارمزد هنوز جا نیافتاده است و احتمالاً با چالش‌های زیادی در این بخش مواجه خواهیم شد. به ‌هر حال، انتظار این است که بحث API Banking  و بانکداری باز، در درآمد زائی نظام بانکی تاثیر داشته باشد. اما با توجه به فقدان نظام کارمزدی منطقی، احتمال تحقق آن ضعیف است و بیم آن می رود که مشکلات فعلی در حوزه نظام کارمزدی به معنی عام، به مبحث بانکداری باز، هم تسری پیدا کند.

  • چهار ذینفع در بانکداری باز

صادق فرامرزی، مدیرعامل فرابوم معقد است : در بانکداری باز چهار ذینفع عمده وجود دارد که عبارتند از مشتری ، توسعه دهندگان ابزارها، بانک و شرکای تجاری که به بیزینس ها معروفند. این چهار عنصری  هستند که بانکداری باز و مدل کسب و کاری آن را تشکیل می‌دهند؛ بانکداری باز با مفهوم بانکداری الکترونیک متفاوت است و باید ابتدا این دو مسئله به درستی تعریف و تشخیص داده شود تا بانک‌ها در ارائه خدمت با چالش مواجه نشوند. در بانکداری باز بحث امنیت و مدل کسب و کار از اهمیت بالایی برخوردار است؛ در ایران دیوار حوزه پرداخت و کارت به صورت کج بالارفته و حالا با وجود تعداد بسیار زیاد دبیت کارت‌ها در شبکه بانکی صحبت کردن از بانکداری باز بسیار سخت و با ریسک بالا همراه است.

پاسخ دادن