کدام مجموعه امنیت اقتصادی دارد؛بانکداری یا بنگاهداری؟

کدام مجموعه امنیت اقتصادی دارد؛بانکداری یا بنگاهداری؟
اقتصادبرتر

 Investopedia، درمقاله ای که به بررسی بانکداری خرد و مشارکت بانک‌ها در امر سرمایه گذاری پرداخته است، در خصوص سیستم بانکداری در غرب به نکاتی اشاره دارد که برای یافتن راهکار در امر بنگاهداری بانکی مفید به نظر می‌رسد.

تهران – اقتصادبرتر – ۳۰ مهر ۹۸

 بانکداری در واقع تنها مستقیما با مشتریان جزیی بانکی سرو کار دارد. همچنین به عنوان بانکداری مشتریان یا بانکداری شخصی شناخته می‌شود، چهره قابل رویت بانکداری برای عموم مردم همین شعب بانکی است که در اکثر شهرهای بزرگ به وفور فعالیت دارند.

بانک‌هایی که صرفاً روی مشتری‌های خرد متمرکز هستند، نسبتاً اندک هستند و بیشتر بانکداری‌های خرد توسط بخش‌های جداگانه کوچک و بزرگ بانک ها، انجام می‌شود. سپرده‌های مشتری که توسط بانکداری خرد دریافت می‌شود منبع بسیار مهم بودجه برای اکثر بانک‌ها است.

بانکداری شرکتی که به عنوان بانکداری تجاری نیز شناخته می‌شود، به جنبه بانکی که با مشتریان شرکت‌ها معامله می‌شود، اشاره دارد. این اصطلاح در ابتدا درآمریکا برای تمایز آن از بانکداری سرمایه گذاری در سال ۱۹۳۳ از دو فعالیت جدا شد.

در حالی که این قانون در دهه ۱۹۹۰ لغو شد، خدمات بانکی و سرمایه گذاری بانکی سرمایه گذاری سال‌ها است که توسط بسیاری از بانک‌ها در آمریکا و جاهای دیگر تحت پوشش همین قانون فعالیت دارد. بانکداری شرکت‌ها یک مرکز سودآوری کلیدی برای اکثر بانک‌ها است. با این حال، به عنوان بزرگترین مبدأ وام‌های مشتریان این کشور، همچنین منبع بازپرداخت منظم برای وامهایی است که به دست آورده اند.

*نگاه جدید به بنگاه داری

یک تحقیق آمریکایی نشان می‌دهد امنیت پولی و مالی بانک‌هایی که رویکرد بیشتری به بنگاه داری دارند بیش از بانک‌هایی است که که فاقد بنگاه‌های تولیدی یا خدماتی است.

«یوجیـن وایت»محقق دانشگاه راتگرز آمریکا ضمن بررسی علت شکست بانک‌های بزرگ آمریکا در بحـــران مالی جهان در سال‌های ۱۹۳۳-۱۹۳۰ دریافت، بانک‌هایی که سهام مدیریتی در بنگاه‌های اقتصادی دارند و کنترل مناسبی روی سهام شان اعمال می‌کنند حاشیه سود بیشتری دارند و از ریسک ایمن تری برای ورشکستگی برخوردارند.

به گزارش بلومبرگ قوانین حاکم بر بازارهای پول، سرمایه و ضوابط حاکم بر فعالیت بانک‌ها در کشورهای مختلف براساس الگوی توسعه اقتصادی و درجه توسعهیافتگی اقتصاد تنظیم و عملیاتی میشود. اندازه و نیاز مالی پروژههای زیرساختی و توانمندی بخشخصوصی تاثیر زیادی در انتخاب سیاستها و الگوی اقتصادی هر کشور دارد. قوانین بانکی کشورهای مختلف بسیار پویا و دینامیک بوده و تغییرات قابل ملاحظه ای را در سیر تکاملی خود و در چارچوب فرآیند رشد اقتصادی کشورها در دهه های مختلف تجربه کرده است.

تحقیق یوجین وایت نشان می‌دهد، بانک‌های مدرن امروزی رویکردی بیشتری به بنگاه‌های اقتصادی پیدا کرده اند که دلیل عمده آن عبارت است از : حصول اطمینان از اتمام بموقع پروژه‌های تولیدی، کاهش ریسک معوق شدن مطالبات، نظارت تنگاتنگ بر اعطای تسهیلات و فروش خدمات بانکی به تولید کنندگان، تنوع منابع درآمدی و توزیع ریسک بانک.

بر اساس نتایج این تحقیق بانک‌ها برای اینکه از امنیت بیشتری برخوردار باشند و در رونق اقتصاد کشور‌ها نقش آفرین شوند به طور مستقیم یا غیرمستقیم در بنگاه‌های اقتصــادی ســرمایه گذاری میکننــد.

یوجین وایت می‌گوید بانک‌های بدون شرکت‌های وابسته تولیدی و خدماتی چهار برابر بیشتر نسبت به بانک‌هایی که از طریق شرکت‌های سرمایه گذاری یا بنگاه‌ها در عملیات خرید و فروش اوراق بهادار فعال بودهاند در معرض خطر قرار گرفته اند.

به گفته دیگر، بانک‌هایی که شرکت‌های وابسته داشتهاند به میزان قابل توجهی امنتر از بانک‌هایی هستند که شرکت‌های وابسته ندارند.

دلیل دیگر امنیت بالا در بانک‌هایی که بنگاه‌های وابسته دارند این است که هرچه بیشتر یک بانک در شرکتی سهم داشته باشد به احتمال زیاد مشاوره مالی بهتری به بنگاه‌ها می‌دهد و به موفقیت آن شرکت و طرح هایش کمک می‌کند. در تحقیقی دیگر شواهد نشان می‌دهد، اگر یک بانک سهام مدیریتی در بنگاه‌های اقتصادی داشته باشد، می‌تواند حاشیه سود بیشتری کسب کند و ترغیب می‌شود در عمل تسهیلات بیشتری به واحد‌های تولیدی بدهد. در کنار این موضوع، بانک با ریسک اعتباری کمتری مواجه خواهد بود.

تحقیقی دیگر نشان می‌دهد که با مشارکت و مالکیت بانک در مدیریت بنگاه‌های وابسته خود، هم بانک و هم شرکت‌های وابسته در حاشیه امنتری نسبت به بانک‌ها یا شرکت‌هایی که وابسته به بانک نیستند قرار می‌گیرند و این مزیت قابل ملاحظهای در بنگاهداری بانک‌هاست.

پیمان سوم بازل ( استاندارد جهانی بانکداری برای کاهش ریسک بانک‌ها ) که شاخص‌های مهم ارزیابی سلامت بانکی را تعیین می‌کند، حدود مشخصی برای سرمایه گذاری بانک‌ها در شرکت‌ها و بنگاه‌های اقتصادی پیشبینی نکرده است و مانعی برای آن در نظر نگرفته است.

در ایران چند بانک بزرگ خصوصی موضوع سرمایه گذاری بانک‌ها در بنگاه‌های اقتصادی را درک کرده و رویکرد جدیدی به این موضوع داشته اند اما بسیاری از بانک‌ها هنوز فرهنگ بنگاه داری را درک نکرده و از مشارکت در امور بنگاه‌ها خودداری می‌کنند.

*حد مجاز بنگاهداری بانک‌ها در ایران

در ایران بانک‌ها می‌توانند نسبتی از سرمایه خود را به بنگاهداری اختصاص دهند. این مجوز را قانونگذار و مقام ناظر به بانک‌ها داده است. همچنین بر اساس استانداردهای کمیته بال، بانک‌ها اعم از دولتی و غیر دولتی موظف به اعلام عمومی جزئیات طبقه‌بندی دارایی‌ها و ذخیره‌گیری شده‌اند.

واقعیت این است که سرنوشت بانک‌های خصوصی به بنگاهداری و اجرای پروژهای بزرگ و میل به گسترش آن گره خورده است در حالی‌که در بانک‌های خصوصی شده و دولتی تسهیلات تکلیفی، بنگاهداری دولت و انتظار از این بانک‌ها، معضل مطالبات سنگین از دولت و عدم تعیین تکلیف قطعی آن در بودجه اساس دغدغه‌ها و پایه حکمرانی را شکل داده است.

خرده‌فروشی بانکی مستقیماً با مشتریان خرده فروش سرو کار دارد. آنها سپرده‌های مشتری را وارد سیستم بانکی می‌کنند تا بتوانند وام را به مشتریان خرده فروش و تجاری خود وام دهند.

بانکداری شرکتی، که به عنوان بانکداری تجاری نیز شناخته می‌شود، با مشتریان شرکتی وارد معامله می‌شود. این بخش از فعالیت بانکی به ارائه تسهیلات و وامهایی می‌پردازد که برای ایجاد مشاغل و توسعه آنها و به استخدام درآوردن افراد کمک کرده و به گسترش اقتصاد کمک می‌کند.

بانکداری خرده فروشی طیف گسترده ای از محصولات و خدمات را شامل می‌شود، از جمله:حساب‌های پس انداز و جاری : به طور کلی برای حساب‌های جاری مبلغی ماهانه از مشتری دریافت می‌شود. حساب‌های پس انداز نسبت به حساب‌های جاری، نرخ بهره بیشتری می‌پردازند، اما به طور کلی نمی توانند همانند حساب‌های چکی بابتشان چک صادر کرد.

گواهی‌های سپرده (سی دی) و گواهینامه‌های سرمایه گذاری تضمین شده (در کانادا): این‌ها محبوب ترین محصولات سرمایه گذاری با سرمایه گذاران محافظه کار هستند و یک منبع مهم تأمین اعتبار برای بانک‌ها از آنجایی که وجوه موجود در این محصولات برای دوره‌های مشخص در دسترس است.

وام‌های مسکن در مورد دارایی‌های مسکونی و سرمایه گذاری: به دلیل اندازه، وام‌ها بخش قابل توجهی از سود خرد بانکی و همچنین بزرگترین بخش از مواجهه یک بانک با مشتری خود را در بانک‌های خرده فروشی تشکیل می‌دهند.

تأمین اعتبار خودرو: بانک‌ها وامهایی برای وسایل نقلیه جدید و استفاده شده و همچنین بازپرداخت وامهای موجود در خودرو ارائه می‌دهند.

کارت‌های اعتباری: نرخ بهره بالا که در اکثر کارتهای اعتباری شارژ می‌شود، این را به یک منبع سودآور سود و عوارض بانک‌ها تبدیل می‌کند.

خدمات ارزی و حواله : افزایش معاملات بانکی مرزی توسط مشتریان خرده فروشی و افزایش بیشتر ارزهای پرداخت شده توسط آنها، این خدمات را به یک پیشنهاد سودآور برای خرده فروشی تبدیل می‌کند.

امروزه اما با محبوبیت بانکداری آنلاین و تلفنی، و به لطف تکثیر دستگاه‌های خودپرداز، بانکداری به معنای عام آن که در گذشته فعالیت داشت از این فناوریها بیشترین تاثیر را گرفته است.

*اهمیت اقتصاد

بانک‌های خرده فروشی و تجاری برای اقتصاد داخلی و جهانی از اهمیت خاصی برخوردار هستند.

برای اثبات اهمیت بانک‌ها در اقتصاد، لازم نیست که چیزی بیش از بحران اعتباری جهانی ۲۰۰۸-۲۰۰۸ بیاندیشید. این بحران ریشه در حباب مسکن امریکا و قرار گرفتن در معرض بیش از حد بانک‌ها و موسسات مالی در سراسر جهان با مشتقات و اوراق بهادار بر اساس قیمت خانه آمریکا داشت.

همانطور که بانک‌ها و موسسات سرمایه گذاری نمادین آمریکایی یا اعلام ورشکستگی کردند (برادران لمن) یا در آستانه آن قرار گرفتند، بانک‌ها به طور فزاینده ای تمایلی به قرض دادن پول یا به همتایان خود و یا شرکت‌ها نداشتند. این امر منجر به رکود کلی در مکانیسم بانکی و وام جهانی شد و باعث شدیدترین رکود در سراسر جهان از زمان رکود بزرگ شد.

این تجربه نزدیک به مرگ برای اقتصاد جهانی منجر به تمرکز مجدد نظارتی بر روی بزرگترین بانک‌هایی شد که به دلیل اهمیت آنها برای سیستم مالی در سراسر جهان “بزرگترین ورشکستگی” تلقی می‌شوند.

*نقدینگی پایین بانک‌ها در ایران

برخی از دارایی بانک‌ها از درجه نقدینگی بسیار پایینی برخوردار هستند. در شرایط فعلی متقاضیان خرید می‌توانند شرایط خود را برای خرید به بانک‌ها تحمیل نمایند و کارکنان تصمیم‌ساز و تصمیم‌گیر بانک‌ها در آینده در معرض بازخواست واحدهای نظارتی قرار خواهند گرفت.

 با توجه به اینکه اکثر این دارایی‌ها با شرایط قسطی و وثایق نه چندان قوی واگذار خواهند شد بانک‌ها چندین سال با مشکل وصول اقساط و یا خطر بازپس‌گیری دارایی مواجه خواهند بود.

*اکرم صدیقی. سردبیرسایت اقتصاد برتر

پاسخ دادن