گلایه‌های بودجه ای درست یا غلط!؟

بودجه
اقتصاد برتر

این روزها که بحث بودجه ۹۸ در کشور داغ است و کمیسیون‌های مجلس در حال بررسی مفاد بودچه پیشنهادی دولت هستند معاونین و مدیران مالی و امور مجلس دستگاه‌های دولتی در راهرو‌ها و کمیسیون‌های مجلس به‌دنبال لابی و فشار به نمایندگان برای سهم گیری بیشتر از بودجه هستند.

تهران- اقتصاد برتر- ۱۱ دی ۹۷

برخی هم آنگونه که در رسانه‌های آمده است مثل وزیر بهداشت بخاطر کاهش بودجه این وزارتخانه با دولت قهر می‌کنند و استعفا می‌دهند و معتقدند با بودجه مصوب پیشنهادی قادر به اداره امور بهداشت و درمان کشور نیستند! سر و صدای نمایندگان استان‌ها برای سهم خواهی بیشتر از بودجه بلند است و انواع و اقسام فراکسیون‌ها در مجلس همه به‌دنبال کسب سهم بیشتری از بودجه هستند، از سوی دیگر دولت هم تحت تاثیر فشارهای خارجی خصوصا تحریم‌های آمریکا در سال آینده قطعا با کاهش منابع مواجه خواهد بود و نخواهد توانست مثل سال‌های قبل از محل درآمد‌های نفتی منابع مورد نیاز و تقاضای همه بخش‌های کشور را آنگونه که انتظار دارند برآورده کند.

بگفته رئیس سازمان برنامه و بودجه بخاطر محدودیت‌های موجود منابع و مصارف کشور بودجه ۹۸ با سال‌های قبل تفاوت‌ زیادی دارد و دولت در تنظیم بودجه کف و سقف هزینه دستگاه‌ها و بودجه بگیران را مبنای تنظیم بودجه قرار داده است و تلاش کرده منابع مطمئنی را برای سال ۹۸ پیش بینی کند لذا نوبخت معتقد است دستگاه‌ها باید خود را برای شرایط سخت در سال ۹۸ آماده کنند تا با اطمینان بیشتری بتوان چالش‌های احتمالی سال آینده را پشت سر گذاشت.

تقریبا این وضعیت هر سال بستن بودجه در کشور است و سال آینده که فشار‌ها بیشتر است بطور طبیعی منابع و تخصیص‌ها نیز محدود تر خواهد بود. این نتیجه اقتصاد تک محصولی و وابسته به نفت است! وقتی در شرایط عادی به فکر فشار و محدودیت‌ها نیستیم و کشور وابستگی‌های فراوانی در زمینه‌های مختلف دارد، چاره ای نیست جز اینکه شرایط را تحمل کنیم تا زمانی به این باور برسیم که استقلال و عدم وابستگی به نفت یک ضرورت اجتناب ناپذیر برای بقای کشور است. از نظر فرهنگی همه کشور و دستگاه‌ها عادت کرده ایم، پول نفت را بگیریم و با دست و دل بازی در طول سال هزینه کنیم. این عادت طولانی باعث شده مدیریت هزینه بلد نباشیم و نداشته باشیم. به هر دستگاه و مدیری می‌گوییم منابع شما امسال محدود می‌شود یا صدایش بلند می‌شود یا قهر می‌کند و استعفا می‌دهد و برخی هم تهدید می‌کنند! گویی دستگاه‌ها همه دهانشان را رو به آسمان باز کرده اند و منتظرند بودجه راحت از دولت بگیرند و هزینه کنند! متاسفانه این عادت غلط باعث شده مدیران و دستگاه‌ها غالبا متکی به بودجه نفت باشند و کسی به‌دنبال خلق منابع جدید نرود!

در شرایط فشار خارجی و محدودیت‌ها تقریبا اکثر دستگاه‌ها منفعل هستند و هیچکس حتی برنامه ریزان و بودجه ریزان سازمان برنامه و بودجه هم به‌دنبال برنامه آفندی و منابع جدید به غیر از نفت نیستند! اگر بخواهیم کشور مستقل شود و به معنی واقعی روی پای خود بایستند باید بدترین شرایط ممکن را در سال ۹۸ در نظر بگیریم و تصور کنیم، پول نفت و بودجه ای وجود ندارد که به دستگاه‌ها بدهیم! در چنین شرایطی آیا می‌توانیم فکر و توانمان را بکار بیاندازیم و از منابع موجود کشور برای اداره امور جاری استفاده کنیم یا نه!؟ اگر چنین شرایطی حادث شود راهکار‌های برون رفت از بحران چیست؟ آیا واقعا باید بنشینیم تا دیگران سرنوشت آینده ما را رقم بزنند؟ از هم اکنون باید برای رفع کمبود‌های احتمالی در آینده راهکارهای موازی اتخاذ کرد.

تجربه عبور از تحریم در گذشته نشان داده، کشور ظرفیت‌های ارزشمندی دارد که اگر به درستی مدیریت شود می‌توانیم از چالش‌های تحمیل شده بخوبی عبور کنیم. امکانات داخلی کشور کم نیست و شرایط جهانی بگونه ای است که یک کشور نمی تواند منویات خود را به دنیا تحمیل کند بلکه دنیا بسیار بزرگتر از آن است که آمریکا بتواند به تنهایی سیاست هایش را به کشور بزرگی مثل ایران با ظرفیت‌های عظیم و موقعیتی که در منطقه دارد تحمیل کند.

مشکل ما بیشتر مدیریتی، انگیزشی و فقدان خود باوری است. اگر این موارد و موضوعات مشابه دیگر حل شود قطعا خواهیم توانست اقتصاد کشور در سال ۹۸ را با وجود تضییقات خارجی به خوبی مدیریت کنیم و جنگ اقتصادی را همانگونه که در سال ۹۷ پشت سر گذاشتیم در سال آینده نیز با موفقیت سپری کنیم. گرچه تحریم بد است و ظالمانه است اما می‌تواند فرصتی برای عدم وابستگی و استقلال کشور شود، البته اگر اعتماد بنفس و اراده لازم را داشته باشیم و ظرفیت‌های خودمان را باور کنیم لذا نباید همه به‌دنبال راحت ترین روش تامین منابع یعنی دعوا برای اخذ بودجه بیشتر از منابع نفتی باشیم. اقایان وزرا و مدیران ارشد دستگاه‌ها تلاش کنند روش‌های خلق منابع جدید از تولید و تلاش بیشتر را ابداع کنند و جایگزین کمبود‌های موجود کنند. با ظرفیت‌های موجود کشوراین کار قطعا شدنی است

*مهسا خادم المله

پاسخ دادن