آزادسازی سهام عدالت: شوخی بزرگ با سهامداران؟

پاسخ به ۲۷ سوال درباره آزادسازی سهام عدالت

بدون شک یکی از اقدامات خوب انجام گرفته در سالهای اخیر آزادسازی سهام عدالت بود. این کار یعنی دولت باور کرده است که مردم فهیم ما نیازی به قیم ندارند.

تهران- اقتصادبرتر- ۱۱ مرداد ۹۹

به گزارش #اقتصادبرتر، اما نحوه ی اجرای این کار بزرگ علاوه بر ایجاد هزاران پرسش بی پاسخ این شبهه را نیز ایجاد می کند بعضی ها دارند از این آب گل آلود ماهی های درشتی می گیرند. صرف نظر از اینکه فروش یا نگهداری سهام عدالت چه مزایا و معایبی دارند، این یک انتخاب فردی است که هرکس با توجه به شرایط مالی و شناخت خود از بورس آن را انتخاب می کند و طبعا دولت بایستی با احترام به خواست مردم زیر ساختهای لازم را ایجاد می کرده است.در این نوشته سعی خواهم کرد تا این موضوع را بیشتر بشکافم:

برای کسانی که آزادسازی سهام را انتخاب کرده بودند دو راهکار وجود داشت: فروش از طریق بانکی که شماره حساب خود در آن بانک را در سامانه سهام عدالت ثبت کرده بودند و سودهای واریزی را دریافت می کردند یا فروش از طریق کارگزاری های بورسی.  روش اول با توجه به اینکه شما حق انتخاب سهامی که از سبدتان فروخته می شود را ندارید، مخصوصا برای کسانی که آشنایی مختصری با بورس و سهام دارند و می توانند با فروش آگاهانه سهام خود مدیریت بهتری بر سبد سهام عدالتشان اعمال کنند مطلوب نخواهد بود.

بعد از اتمام مهلت انتخاب آزادسازی سهام و بسته شدن سایت، بدون اعلام قبلی برای لزوم اعلام شماره تلفن به نام خود فرد، کارگزاری ها از ثبت نام افرادی که تلفن به نام خودشان نداشتند خودداری نمودند. این در حالی است که: اولا بسیاری از سرپرستان خانوار، برای سهولت کار، شماره تلفن خود را در سامانه سهام عدالت ثبت کرده بودند و در حالیکه سامانه در مورد شماره شبا شماره غیر مرتبط با سهامدار را قبول نمی کرد اما در این خصوص هیچ هشداری نداده بود. ثانیا شماره تلفن بسیاری از افراد خانوار مخصوصا فرزندان خانواده به نام پدر خانواده بود و ثالثا برخی از افراد خانواده مخصوصا کودکان کلا تلفن همراه نداشتند و رابعا اینکه اصولا برای افراد زیر هجده سال هیچ راهی برای خرید شماره به نام خود فرد وجود ندارد.

در این بین اپراتورهای محترم تلفن همراه از یک سو در سامانه های خود برای تغییر نام شماره تلفن و انتقال شماره به افراد تحت تکفل مشکل دارند و از سوی دیگر با گران کردن سیم کارت (سیم کارت اعتباری که بعضا رایگان هم توزیع می شد به قیمت حدود۱۰ تا ۳۰هزار تومان در نمایندگی به فروش می رسد) مشغول کسب سود از این نیاز مردم (که البته بخشی از آن فارغ از فروش سهام عدالت و مربوط به فرایند سجامی شدن افراد است) هستند، برای حل این مشکل به جای سامانه قبلی سهام عدالت که برای افراد آشنا بود(samanese.ir)، سامانه جدیدی راه اندازی شد: sahamedalat.ir این سامانه که در اصل برای استعلام و آزادسازی سهام طراحی شده، در صورت مغایرت شماره تلفن به شما اجازه اصلاح شماره تلفن را می دهد.

اما باز هم این ظاهر ماجراست: در حالی که پس از ثبت شماره تلفن جدید پیامی مبنی بر اعمال تغییر و اعلام پیامکی آن ظرف ۴۸ ساعت نمایش داده می شود، خبری از پیامک نخواهد شد!!! من تا به حال بیش از ۱۰ بار در ساعات مختلف شبانه روز و روزهای متمادی این کار را انجام داده ام و با گذشت بیش از ۱۵ روز هنوز هم منتظر پیامک هستم. البته ظاهرا برای برخی افراد اصلاح اعمال شده ولی پیامک نیامده است اما در مورد بنده که هیچ کدام اتفاق نیفتاده است! و البته گفته شد که برای افراد زیر ۱۸ سال سامانه به طور هوشمند شماره تلفن ولی را قبول خواهد کرد که در این مورد هم علی رغم اینکه من در سامانه سجام و سامانه کارگزاری به عنوان ولی و قیم فرزندم شناسایی و احراز هویت شده ام و حتی در حال حاضر می توانم برایشان خرید و فروش سهم انجام  دهم، هوشمندی سامانه سهام عدالت شامل حالم نشده و امکان ثبت نام برای  فروش سهام را ندارم.

اما بعد از رد شدن از این خوان مهم و ثبت نام در یکی از کارگزاری ها تازه می رسیم به دیو دو سر فروش سهام:

 سهام موجود در سبد سهام عدالت اغلب از سهام خوب موجود در بورس هستند که برخی از آنها حتی بر شاخص بورس نیز تاثیر می گذارند. برخی از آنها آن قدر گردش سهام دارند که بورس آنها را از چرخه ی ساعات عادی خود خارج کرده است تا فشار وارده بر سرور کاهش پیدا کند. بسیاری از این سهام در روزهای متوالی دارای صف خرید سنگین بوده اند و …. این جملات کافی ست تا هر سهامداری وقتی تصمیم به فروش این سهام ارزشمند را گرفته است، توقع داشته باشد که سهامش در کوتاهترین مدت ممکن به فروش برسد. اما ظاهرا این یک توقع بی جاست! چون با گذشت بیش از یک ماه از تاریخ واگذاری سهام برای فروش، هنوز به جز بخش اندکی از سهام یاد شده فروخته نشده است و وجه آن به حساب مشتری واریز نشده است!

پیگیری از کارگزاری هم طبعا فایده ای ندارد. چون جواب می شنوید که ما درخواست شما را به سپرده گذاری مرکزی ارسال کرده ایم و هیچ نقشی در فروش نداریم (البته به جز کسر کارمزد سهم کارگزاری!) در پیگیری بیشتر به مواردی از این دست برمی خورید:

بایستی تعلق شماره تلفن و شبا به سهامدار برای سپرده گذاری مرکزی اثبات شود: وقتی که ۴ تیراولین واریزی به حساب بنده انجام شده یعنی قبل از این تاریخ این بخش انجام شده است اما هنوز سهام من فروخته نشده است.

ما به دنبال حفظ منافع سهامدار هستیم: وقتی که سهامدار با توجه به شرایط بازار و وضعیت مالی خود و سایر محاسباتی که مد نظر دارد فروش سهم را انتخاب کرده و حتی از بین سهام موجود در سبد خود برخی از آنها را انتخاب کرده است، جایی برای قیم مداری سپرده گذاری مرکزی وجود ندارد. بگذریم از اینکه برخی از این سهام طی این یک ماهه افت قیمت هم داشتهاند و اگر همان موقع فروخته می شدند سود بیشتری نصیب سهامدار می شد.

سهام در طی فرایند عرضه و تقاضا به تدریج به فروش می رسد: همانطور که گفته شد در بسیاری از روزهای تیرماه برای بسیاری از سهام موجود در این سبد (مانند خودرو و بانکی ها) صف های سنگین خرید وجود داشته است اما مثلا برای خود من فقط ۵ سهم از ۴۳ سهم ایران خودرو و ۱۱ سهم از ۴۰سهم بیمه دانا  فروخته شده و هیچ یک از سهام بانکی فروخته نشده است! به نظر می رسد که بازیگر فعلی (سپرده گذاری مرکزی) به جای اینکه به عنوان وکیل و امین سهامداران به فکر انجام وظیفه ی فروش سهام باشد، به نوعی از این سهام به عنوان سهام شناور استفاده می کند و سعی دارد با اهرم این سهام، بازار را در دست بگیرد. به عبارتی دیگر سپرده گذاری مرکزی که متولی این امر است از این سهام برای تنظیم بازار مطابق میل خود عمل می کند!!! بله! سپرده گذاری مرکزی به جای آنکه به عنوان وکیل سهامداران به دنبال فروش سهام واگذارشده باشد سعی دارد که بازار را تنظیم کند. شاید گفته شود که این امر در بلند مدت به نفع سهامداران است اما باید توجه داشت که وظیفه ی شرعی و قانونی وکیل انجام مورد وکالت(فروش سهام در اسرع وقت) است نه انجام سایر وظایف قانونی یا اجتماعی و … خود .کمترین حد انتظار از کارگزاری ها و سپرده گذاری ها این است که به خواست سهامدار احترام گذاشته و در اولین فرصت ممکن سهام را به فروش برسانند.

وجه سهام بلافاصله بعد از فروش به حساب شما واریز می شود: مقایسه اطلاعات موجود در سایت کارگزاری(تاریخ تایید فروش) و حساب بانکی سهامدار، نشان می دهد که ظاهرا کارگزار نه بلافاصله که در مقطع هفتگی وجوه را پس از کسر کارمزد خود واریز می کند. جالب اینکه علی رغم تمام تاکیداتی که در خصوص شماره حساب فرد وجود داشته است، وجوه مربوط به فروش سهام بنده، نه به شماره حساب ثبت شده در سامانه سهام عدالت (شماره حسابی که سود سهام عدالت به آن واریز می شد) واریز شده است و نه به شماره حسابهایی که در سامانه سجام ثبت کرده ام!  بلکه به شماره حساب دیگری که داشته ام واریز شده است!!

و نکته ی آخر ماجرا اینکه مبالغ واریزی برای افراد مختلف که در یک کارگزاری درخواست فروش داده اند متفاوت است و بعضا برای افرادی که درخواست خود را دیرتر داده اند، وجوه بیشتری واریز شده است!

با توجه به جمیع مطالب بالا، انتظار می رود که دولت محترم و ارگانهای نظارتی، با دقت بیشتری فرایند فروش سهام عدالت را بازنگری نموده ضمن اصلاح زیرساختها(مخصوصا بحث شماره تلفن ) از سواستفاده از حق مردم توسط سپرده گذاری مرکزی، سازمان خصو.صی سازی و یا کارگزاری ها جلوگیری نمایند.

*سید حسین عمادی

پاسخ دادن