اروپا با شهامت بیشتری به آمریکا نه می‌گوید

اقتصاد برتر

کشورهای اروپایی این روزها با شهامت بیشتری نسبت به گذشته به آمریکا نه می‌گویند.

تهران – اقتصاد برتر ۷ شهریور ۹۹

یکی از موضوعاتی که اروپایی‌ها قاطعانه به آمریکا نه گفتند، در پاسخ ترامپ و پمپئو برای همراهی اروپا با آمریکا جهت تمدید تحریم‌های تسلیحاتی ایران و رای به یک قطعنامه جدید آمریکا بود. آمریکا هرگز انتظار نداشت در این زمینه از کشورهای عضو اتحادیه اروپا نه بشنود.

به تازگی رئیس دوره‌ای شورای امنیت سازمان ملل نیز در نشست روز سه شنبه چهارم شهریور ماه این نهاد، پاسخ شورای امنیت به پیشنهاد آمریکا مبنی بر بازگرداندن تحریم‌ها علیه ایران را اعلام کرد. «دیان دجانی» تصریح کرد: «با توجه به مخالفت ۱۳ عضو با خواسته آمریکا درباره مکانیسم ماشه علیه ایران، اجماعی وجود ندارد و نمی‌توان اقدام بیشتری انجام داد.» دیگر اعضای شورا هم ضمن تایید موضع دجانی بر حمایت قاطع از نظر رئیس شورای امنیت تاکید کردند. اعضای شورای امنیت پیش از این در ۲۴ مرداد به قطعنامه پیشنهادی آمریکا به منظور تمدید تحریم‌های تسلیحاتی علیه ایران رای منفی دادند. به فاصله یک هفته یعنی ۳۰ مرداد، مایک پمپئو وزیر خارجه آمریکا از ارائه درخواست آمریکا برای فعال شدن مکانیسم ماشه و بازگرداندن تحریم‌های ایران به شورای امنیت خبر داد و حالا بررسی این درخواست در شورای امنیت رد شده است. با این رد درخواست، پاسخ‌های منفی به زیاده‌خواهی‌های آمریکا به شکل بی‌سابقه‌ای در حال افزایش است و بررسی دلایل آن و گام بعدی کاخ سفید می‌تواند قابل تامل باشد.

  • چرا پیشنهادهای ترامپ رد می‌شود؟

با هر پاسخ منفی نهادهای بین المللی به زیاده خواهی‌های آمریکا به دلیل کم سابقه بودن، گمانه زنی درباره دلایل آن مطرح می‌شود. در دسته بندی این گمانه‌ها می‌توان سه دلیل کلی را برشمرد: پایه‌های حقوقی توافق هسته ای ایران با کشورهای ۱+۵ حتی اگر از سوی منتقدان داخلی تضعیف شود، اما همچنان مهم‌ترین علتی است که نهادهای بین المللی چون شورای امنیت سازمان ملل را به نوعی وادار به ایستادن در برابر آمریکا کرده است. هیچ یک از اعضای حاضر در این شورا نمی‌توانند از هیچ بند برجام حضور آمریکا را در آن استتناج کنند در نتیجه اقدامات کاخ سفید که با استناد به این توافق انجام می‌شود از نظر آنها منطقی و قانونی نیست. بنابراین برای فاصله گرفتن از آمریکا دلایل متقنی در اختیار دارند دلایلی که پیش از این و در ۶ قطعنامه تعهدآور علیه ایران وجود نداشت و حتی کشورهایی مانند روسیه و چین هم که به ایران نزدیک بودند، امکان مخالفت با آمریکا را نداشتند. این دلایل یعنی بندهای حقوقی برجام، متحدان آمریکا یعنی اروپا را هم قادر به کناره گیری حتی تلویحی از اقدامات کاخ سفید می‌کند.

در کنار اهمیت برجام باید شرایط کنونی جهان را هم به عنوان متغیر موثر در تحلیل پاسخ منفی به آمریکا مدنظر قرار داد. درگیریهای ناتمام در خاورمیانه و تبعات اسفناک آن برای همه جهان از یک سو و شیوع کرونا از سوی دیگر افکار عمومی و جامعه جهانی را از تنش جدید برحذر می‌دارد و بنابراین کسی حاضر نیست تن به ماجرا جویی‌های تازه «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا بدهد. جهان می‌داند که هرگونه فشار بیشتر به ایران، پاسخ قاطع تهران را در پی خواهد داشت، پاسخی که دامنه آن غیرقابل پیش بینی بوده و ریسک چنین اقداماتی را افزایش می‌دهد. با رکود اقتصادی به وجود آمده در جهان هم بسیاری از کشورها رغبت چندانی به هزینه در چنین موضوعاتی نخواهند داشت.

بخش دیگری از دلایل مخالفت با طرح‌های پیشنهادی آمریکا به شخص دونالد ترامپ رئیس جمهوری آمریکا و سرنوشت کاخ سفید در آبان ماه بازمی گردد. به نظر می‌رسد اعضای شورای امنیت هم به نوعی منتظر نتیجه انتخابات ریاست جمهوری آمریکا هستند تا آینده روابط خود با این کشور را در صورت پیروزی ترامپ یا «جوبایدن» به نحو متفاوتتری ترسیم کنند. به نظر می‌رسد این آینده در صورت پیروزی دوباره ترامپ در نزدیکی به وی ترسیم شود. در بررسی دلایل انتزاعی رد درخواست‌های آمریکا میتوان به دغدغه‌ای چون خدشه‌دار شدن اعتبار نهادهایی مانند شورای امنیت در صورت هم آوایی با آمریکا هم اشاره کرد. عرف بین الملل گرچه تابع واقعیات قدرت در جهان است اما به این راحتی هم نمی‌تواند آرمان‌های شکل گیری خود را که مقابله با زورگویی بوده است، نادیده بگیرد.

پاسخ دادن