افزایش نرخ ارز در چند حرکت

افزایش نرخ ارز در چند حرکت

متاسفانه اقتصاد ایران تبدیل به موش آزمایشگاهی شده و سیاست‌گذاران با نخبگان اقتصادی قهر کرده اند.

تهران – اقتصاد برتر – ۴ آبان ۹۹

با ورود به سال ۱۳۹۹ پیش بینی همگان و اساتید اقتصاد بر سخت بودن شرایط اقتصادی بود. توصیه های مختلفی در خصوص مدیریت آن هم ارایه می شد. باید قبول کرد که در اجرا هم شرایط و هم مدیریت آن بسیار سخت است و خواهد بود. در اینجا از منظر اقتصادی به این سوال پاسخ داده می شود که در خصوص نرخ ارز چه حرکات اشتباهی در سیاستگذاری روی داد، تا باینجا رسیدیم:

اول، اعلان سیاست های اقتصادی بر خط که لزوما تاثیر مثبت نخواهد داشت. بعنوان نمونه چندین بار توییت رییس بانک مرکزی مبنی بر کنترل نرخ ارز موجب افزایش نرخ ارز شد، چرا که اعلام سیاست بدون پشتوانه تاثیر معکوس می گذارد. اعلام سیاست شورای قوای سه گانه از سوی رییس مجلس در خصوص حمایت از بورس در ابتدای شهریور ماه، تاثیری وارونه و کاهشی بر بورس داشت که تاکنون نیز ادامه دارد.

دوم، عدم بازگشت ارزهای صادراتی بدلیل عدم تعبیه راهکار مناسب و تمهیدات لازم توسط سیاستگذار، که داستان تخصیص ارز ۴۲۰۰ را بگونه ای دیگر تداعی کرد. اکنون بدنبال جذب این ارزها می دویم، نوش دارو پس از مرگ سهراب.

سوم، تشدید تحریمهای مالی و بانکی آمریکا، موجب شد تا ارز زیادی در کشورهای مختلف بلوکه شود (نزدیک چهل میلیارد دلار) و لذا عرضه ارز کاهش یافت. گروه ویژه اقدام مالی (FATF)، در مجمع عمومی خود تصمیم گرفت تا ایران و کره شمالی را در فهرست سیاه نگاه دارد و این خود به موضوع مزبور دامن می زند.

چهارم، کرونا موجب کاهش صادرات گردید و عرضه ارز را به داخل کاهش داد. اکنون کشورهای واردکننده از ایران بدنبال بازارهای جایگزین هستند تا توسط آمریکا تنبیه نشوند. بعبارتی تبدیل به عادت دارد میشود.

پنجم، کاهش نرخ سود بانکی که موجب خروج نقدینگی از سیستم بانکی شد و به بازارهای جذاب تر موازی رفت. بتدریج با هوشمند شدن گردش نقدینگی در این بازارها منجمله بازار ارز و افزایش تقاضای سفته بازانه ارز، نرخ ارز افزایش یافت. سقوط بورس از قله دو میلیونی به یک و سیصد نیز موجب ورود نقدینگی به بازارهای سکه، ارز، مسکن …شد.

ششم، اقدام پوپولیستی مجلس مبنی بر اعلام مالیات بر مسکن، خودرو و … موجب شده که قبل از اعمال این قانون نقدینگی عمده ای از بازار مسکن خارج گردد، و با اعمال سیاست هوشمند مسکن در ترکیه (مبنی بر خرید ملک و اخذ تابعیت) اکنون این پولها به دلار تبدیل شده و از کشور خارج می شوند. ایرانیها اکنون تبدیل به متقاضی رتبه اول از ترکیه در خرید ملک شده اند. لذا تقاضای ارز افزایش یافته است.

هفتم، جذابیت قاچاق کالا در خصوص کالاهایی که حمایت ارزی دارند مانند دارو و امثالهم، باز موجب فشار بر ارز می شود. ضمن اینکه تولیدات داخلی وابسته به ارز بدلیل قاچاق شدن تقاضای بیشتری از ارز را خواهند داشت.

هشتم، تدوین اعلام آیین نامه های متعدد در خصوص ارز و بورس که تاثیری مخرب بر بورس و خروج نقدینگی از آن به بازارهای دیگر منجمله ارز داشت و تقاضای ارز را افزایش داد.

نهم، شرایط نامناسب اقتصادی موجب تشدید خروج سرمایه و خروج نخبگان از ایران شده است. این خود به تنهایی تشدید تقاضای ارز را دامن زده است.

جمع بندی:
متاسفانه اقتصاد ایران تبدیل به موش آزمایشگاه شده و سیاستگذاران با نخبگان اقتصادی قهر کرده اند. اینان بصورت آزمون و خطا هم در اعلام سیاست ها و هم اعمال آنها عمل می کنند و آثار مخربی را بر بازارهای موازی می گذارند. هر چند باید تایید کرد که تشدید تحریم ها بر افزایش نرخ ارز تاثیر داشته ، لیکن سوء مدیریت و سوء سیاست هم سهمی در این مقوله و تشدید انتظارات تورمی داشته است. البته نمیتوان گفت وزن تحریم‌ها بیشتر بوده یا سوء مدیریت‌ها؟

✍️ دکتر محمدرضا منجذب

پاسخ دادن