بانکداری الکترونیک نیازمند فرهنگ بومی

بانکداری اینترنتی
اقتصادبرتر

جمهوری اسلامی ایران ازجمله کشورهایی است که همگام با توسعه بانکداری الکترونیک در جهان، رشد قابل توجهی در این حوزه داشته است.

احمد خادم المله مدیرمسئول- همزمان با ورود بخش خصوصی به صنعت بانکداری که باعث توسعه  مالی قابل توجه شد، توانایی بانک ها در بانکداری الکترونیک نیز روز به روز همگام با پیشرفت های جهانی توسعه یافت. هرچند بانک های خصوصی تازه تاسیس نظیر بانک پاسارگاد در این مسیر پیشگام بودند، بانک های قدیمی تر نیز به سرعت خود را با تحولات روز تطبیق دادند نظام سیاست گذاری شامل دولت و بانک مرکزی نیز همگام با این تحولات گام های بزرگی برداشتند.

به جرات می توان گفت بانکداری الکترونیک از بخش هایی از اقتصاد کشور است که تحولات اثر گذاری را تجربه کرده است. بااین حال، رشد سریع در سیستم بانکی با چالش هایی نیز همراه است. فنّاوری های اطلاعات و ارتباطات، آن چنان به سرعت درحال رشد است که معمولا مشکلات  مرتبط با آن ها قابل پیش بینی نیستند. بدین ترتیب در طول رشد و توسعه  بانکداری الکترونیک در کشور، چالش هایی شکل می گیرد که بطور نمونه میتوان به نظام ناسالم کارمزدهای خدمات بانکداری الکترونیک اشاره کرد که بدلیل سوابق این موضوع، به چالش بزرگی تبدیل شده است.

موضوع  امنیت کاربران و سوء استفاده هایی که منجر به کلاهبرداری  و سرقت اطلاعات و  دارایی کاربران میشود، از سوی دیگر تحولات مثبت و منفی دیگری در جهان نیز درحال شکل گیری است که چالش هایی بهمراه دارد. وظیفه  نظام سیاستگذاری در کشور مقابله با این چالش ها به بهترین نحو است. ازجمله چالش های بیرونی که باید پاسخ مناسبی به آن داد جنگ اقتصادی دشمنان ایران علیه کشور و مردم ایران است که مشخصا از تحولات منفی جهانی الهام گرفته است. موضعگیری مناسب در بحث بلاک چین  و رمز ارزها نیز از چالش هایی است که مستقل از روند توسعه بانکداری الکترونیک در ایران شکل گرفته است و باید مورد توجه قرار گیرد. پس از بررسی چالش های یادشده به بررسی افق آتی تحولات صنعت بانکداری الکترونیک خواهیم پرداخت.

مفهوم بانکداری الکترونیک : بانکداری الکترونیک را می توان استفاده از تکنولوژی پیشرفته شبکه ها و مخابرات جهت انتقال منبع (پول) در سیستم بانکداری معرفی کرد. در تعریفی دیگر بانکداری الکترونیکی عبارت از ارائه تمامی خدمات بانکی به صورت الکترونیک و از طریق واسطه های ایمن و بدون نیاز به حضور فیزیکی مشتری. بانکداری الکترونیک در واقع اوج استفاده از تکنولوژی انفورماتیک در جهت حذف دو قید زمان و مکان از خدمات بانکی است.

خدمات بانکداری الکترونیکی به دو روش قابل ارائه است: نخست، بانکداری دوگانه (Brick and Click): ترکیبی از کانال های تحویل الکترونیکی و بانکداری سنتی است. بانک هایی که فعالیت بانکداری مرسوم را که در آن خدمات بانکی با مراجعه مستقیم مشتریان و در محلی مانند اداره انجام می شود، همراه با ارائه خدمات بانکداری اینترنتی و دوم بانک های مجازی (Virtual Bank): بانکی است که صرفا تولیدات و خدمات خود را از طریق کانال های توزیع الکترونیکی بدون وجود شعبه انجام می دهند. اینگونه بانک ها به دلیل صرفه جویی هایی که از هزینه های غیرمستقیم (Over head) بهره مند می شوند معمولا سودی بالاتر از حد متوسط ملی آن کشور پرداخت می کنند و صرفا در اینترنت موجود می باشند.

رویکرد بانکداری الکترونیک: صفحات وب ( وب جهان گستر ): ساده ترین شکل بانکداری الکترونیک که به منظور نمایش اطلاعات پیرامون بانک و محصولات و خدمات آن می باشد از طریق شبکه جهان وب ( وب جهان گستر ) است. این صفحات امکان تعامل مشتریان و بانک را به منظور تبادل اطلاعات فراهم می آورد و همچنین وب به عنوان مکانیزمی برای رسیدگی به شکایات و پیشنهادهای مشتریان و به عنوان ابزاری به منظور توسعه ارتباطات تعاملی توسعه سیستم های فروش، توسعه خدمات جدید از قبیل پست الکترونیک و … مورد استفاده قرار می گیرد. ماهیت تعاملی کانال های الکترونیکی ارتباطات، این امکان را فراهم می آورد که احتمال به خاطر سپاری اطلاعات و ماندگاری آن در حافظه افراد افزایش یافته و در نتیجه مشارکت و همکاری مشتری با بانک بهبود یابد.

بانکداری اینترنتی: بانکداری اینترنتی به معنی انجام تراکنش های بانکی و مالی به کمک اینترنت و تفاوت آن با سایر تراکنش های مالی شبکه های در نوع شبکه ای است که مورد استفاده قرار می گیرد، یعنی در بانکداری اینترنتی، اینترنت به عنوان شبکه گسترده جهانی مورد استفاده قرار می گیرد. به طور کلی طیف وظایف مالی که از طریق اینترنت قابل دسترسی است، عبارتند از: نمایش حساب ها و صورتحساب ها، صورتحساب های پرداخت، انتقال پول بین حساب ها، مشاهده ترتیب پردازش حساب ها، مشاهده تراکنش ها و ترتیب لیست چک ها.

بانکداری خانگی: نوع دیگری از بانکداری الکترونیک، بانکداری خانگی و یا انجام امور بانکی از منزل است. در این نوع از بانکداری دسترسی به اطلاعات حساب ها و خدمات بانکی از طریق کامپیوترهای شخصی و با استفاده از یک مودم و یک خط تلفن به علاوه یک نرم افزار کاربردی مالی و یا بانکی صورت می پذیرد. تفاوت عمده ای که بین این نوع از بانکداری و بانکداری اینترنتی وجود دارد در نوع شبکه ها مورد استفاده می باشد. در مجموع بانکداری اینترنتی به عنوان زیرمجموعه بانکداری خانگی است

خدمات بانکی مبتنی بر تلویزیون: در این روش با استفاده از تلویزیون های ماهواره ای ارائه اطلاعات حساب های مشتریان بر روی صفحه تلویزیون آنها ارائه می شود. در سال ۱۹۹۷ آزمایش های علمی متعددی در مورد ارائه خدمات بانکی به خانه مشتریان از طریق تلویزیون صورت گرفته است. با به وجود آمدن تلویزیون های دیجیتالی و امکانات موجود در آن دامنه ارائه اینگونه خدمات به سرعت افزایش یافته است. امتیاز عمده این نوع خدمات در این است که نیازمند استفاده از کامپیوترهای شخصی نبود و این امر توسعه بازاری این نوع سیستم ها را تشویق می کند. دو نمونه از این بانک ها عبارتند از HSBC، LIYED.

بانکداری تلفنی: در بانکداری تلفنی مشتریان قادر خواهند بود که عملیات مالی خودشان را از طریق تلفن انجام دهند که این خدمات به دو طریق انجام می گیرد یکی بانکداری تلفنی مبتنی بر اپراتور انسانی و دیگری به طور اتوماتیک. در بانکداری الکترونیکی مبتنی بر اپراتور، یک فرد مسئول پاسخگویی و راهنمایی ارباب رجوع است که این امر به صورت شبانه روزی هزینه عملیاتی بالایی را در پی داشته و از کارایی و اثربخشی لازم برخوردار نخواهد بود اما در بانکداری الکترونیکی اتوماتیک این کار از طریق یک سیستم کامپیوتری پاسخگو انجام می گیرد.

از آنجا که نظام بانکی به سرعت به سوی بانکداری الکترونیک پیش می رود و هر روز خدمات جدیدی را در این حوزه عرضه می کند، ایران بشدت نیازمند ترویج فرهنگ مناسب استفاده از ابزارها و خدمات بانکداری الکترونیک با استفاده از رسانه های همگانی است. تصمیم سازان، برنامه ریزان، سیاستگداران و دست اندرکاران نظام بانکداری الکترونیک نیز به جای فعالیت های جزیره ای نیازمند نگرش و اقدامات جامع ، کلان و فرآیندی هستند.

تدوین قوانین و دستورالعملهای شفاف اجرایی، توجه به ایجاد ساختارهای مخابراتی و امنیتی در شبکه های اینترنتی کشور و توسعه آن ها و بالا بردن سطح امنیت شبکه های بانکی خصوصا بومی سازی فرهنگ و ابزارهای مورد نیاز بانکداری الکترونیک از جمله ضرورت های نظام بانکداری الکترونیک در کشور است که دولت، بانک ها و مشتریان باید به آن اهتمام ویژه داشته باشند.

پاسخ دادن