بانک های مرکزی در ترس کرونا

بانک های مرکزی در ترس کرونا

مارکت واچ نوشت: تا زمانی که عامل ترس یکی از منابع اصلی ریسک اقتصادی باقی بماند ، در شرایطی که مشاغل تحت تأثیر اختلال در زنجیره تأمین قرار گرفته و مصرف کنندگان در انتظار اقدامات دولت ها، بازارها نیاز به امنیت دارند که به صورت جدی وارد عمل شوند.

تهران – اقتصادبرتر – ۱۵ اسفند ۹۸

به گزارش #اقتصادبرتر ، سازمان توسعه و همکاری‌های اقتصادی در گزارشی که منتشر کرد هشدار داده که این ویروس می‌تواند نرخ رشد اقتصاد جهان را به نصف کاهش دهد.

تحلیلگران در سراسر جهان در تازه‌ترین اظهارنظرهای خود، پیش‌‌بینی رشد اقتصاد جهان در سال‌جاری میلادی را پایین آورده‌اند و علت این اقدام، تداوم شیوع ویروس کرونا در خارج از چین و نیز داده‌های منفی از اقتصاد‌های آسیایی است که نشانه‌های اولیه از اثرات این ویروس بر فعالیت‌های تجاری و اقتصادی این کشورها و جهان است.

از پیش، نهادهای بین‌المللی از جمله بانک جهانی و صندوق بین‌المللی پول نسبت به اثرات این بحران بر اقتصاد جهان هشدار داده‌اند.

اگر #کروناویروس در منطقه آسیا پاسیفیک، اروپا و آمریکای شمالی شیوع پیدا کند نرخ رشد اقتصاد جهان در سال‌جاری میلادی به ۵/ ۱ درصد کاهش خواهد یافت. این سازمان قبل از شیوع ویروس کرونا رقم ۳ درصد را برای نرخ رشد اقتصاد جهان در سال‌جاری پیش‌‌بینی کرده بود.

هفته گذشته بازارهای مالی سقوط کردند، زیرا سرمایه‌گذاران درباره اثرات اقتصادی مهار نشدن شیوع ویروس کرونا در آینده نزدیک، دچار وحشت شده‌اند. اقتصاددان‌های وال استریت در پیش‌بینی‌های خود درباره وضعیت اقتصاد جهان در سال‌جاری تجدیدنظر کرده‌اند. بانک گلدمن ساکس قبلا پیش‌بینی کرده بود تحت‌تاثیر شیوع ویروس کرونا نرخ رشد اقتصاد جهان امسال به ۲ درصد کاهش خواهد یافت اما روز جمعه اعلام کرد اگر این ویروس به یک همه‌گیری تبدیل شود، ریسک بروز رکود در اقتصاد جهان وجود دارد. اقتصاددان‌های گلدمن ساکس معتقدند در سه ماه دوم سال‌جاری میلادی نرخ رشد اقتصاد آمریکا به صفر درصد کاهش خواهد یافت و در کل سال‌جاری نرخ رشد اقتصاد این کشور نسبت به سال گذشته یک درصد پایین تر خواهد بود.

GDP Growth Projection, %, year on year, 2019 and 2020

کریستین لاگارد بیانیه ای صادر کرد مبنی بر اینکه بانک مرکزی “آماده انجام اقدامات مناسب و هدفمند” است. فرماندار بانک ژاپن پیش از این گفته بود که “برای ثبات بازارها و ارائه نقدینگی کافی” تلاش خواهد کرد. بانک انگلیس قبلاً از طریق سخنگوی قول داده بود که “اطمینان حاصل خواهد کرد که تمام اقدامات لازم برای محافظت از ثبات مالی و پولی گرفته شده است.”

با آنکه اقتصاد آمریکا در سناریوی این بانک دچار رکود نمی‌شود، اما ریسک‌ها آشکارا شدت پیدا کرده‌اند. از سوی دیگر اقتصاددان ارشد موسسه کپیتال اکانامیکس روز دوشنبه در یک یادداشت نوشت: «در یک سناریو خوش‌بینانه، نرخ رشد اقتصاد جهان به ۵/ ۲ درصد کاهش خواهد یافت که پایین‌ترین میزان از سال ۲۰۰۹ است. همچنین در سناریوی بدبینانه، نرخ رشد منفی می‌شود یعنی وضعیتی مشابه دوران بحران مالی و رکود اقتصادی سال‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۰۹ رخ خواهد داد.

اما بازارها باید منتظر تصمیمات واقعی سیاست باشند. اظهارات روز سه‌شنبه درمورد جزئیات به همان اندازه مبهم و مبهم بود. حتی به نظر می رسد که افت قیمت سهام در بورس های اصلی جهان را کاهش می دهد ، واقعیت این است که اقتصاددانان و سیاست گذاران هنوز در تلاشند تا عمق و طول رکود اقتصادی را که ویروس موجب می شود ، ارزیابی کنند.

بیشتر بخوانید: کمک ۱۲ میلیارد دلاری بانک جهانی برای مقابله با کرونا

عمق ترس در اقتصاد جهان

کاهش نرخ بهره آشکارترین روش برای مقابله با رکود بانک های مرکزی است. اما میراث بحران مالی بدان معنی است که نرخ ها در بیشتر نقاط جهان در پایین ترین سطح تاریخ خود قرار دارند و حتی در اروپا و ژاپن نیز منفی هستند. بازارها قبلاً امسال در ایالات متحده ، انگلیس و منطقه یورو با کاهش قیمت ها روبرو شده بودند. به نظر می رسد شیوع ویروس نظرات سرمایه گذاران را تقویت کرده است.

 فدرال‌رزرو برای مقابله با ویروس کرونا ناچار به واکنش اضطراری شد. این نهاد در بیانیه‌ای اعلام کرد برای مقابله با تبعات اقتصادی، نرخ بهره را نیم درصد کاهش می‌دهد. این میزان کاهش از دوره بحران اقتصادی گذشته بی‌سابقه بوده است. کارشناسان اقدام فدرال رزرو را اولین مکانیزم دفاعی سیاست پولی در برابر بحران ناشی از کرونا توصیف می‌کنند. انتظار این بود با کاهش نرخ بهره بازارها تا حدودی آرام شود. اما بلافاصله بعد از اعلام برنامه فدرال‌رزرو، بازارها برخلاف جهت پیش‌بینی‌شده حرکت کردند. بازار سهام، شاخص دلار و اوراق وارد سراشیبی پرنوسانی شدند. شاخص دلار حدود ۵/ ۰ درصد نزول کرد. دلار در برابر ین ژاپن و فرانک سوئیس نیز نزولی شد تا در برابر پناهگاه‌های امن ارزی به‌طور کامل عقب نشسته باشد. در مقابل اونس طلا با رشد هفتگی نزدیک به ۴ درصد بر شاخص دلار آمریکا چیره شد. ریزش بازار سهام آمریکا و معکوس شدن منحنی بازدهی اوراق خزانه از جمله پیامدهای این اقدام بودند. تحلیلگران اعتقاد دارند آنچه موجب شد پاتک فدرال رزرو بازارها را آرام نکند، انتظارات فعالان بازار بود. آنها به دلیل هیجان ناشی از تب کرونا توقع داشتند این نهاد برای مقابله با بحران نرخ بهره را بیش از این کاهش دهد. بنابراین عدم حمایت کاهش نرخ بهره از بازارها بیشتر ریشه در هراس و هیجان عمومی داشت.

پس از اینکه فدرال‌رزرو در اقدامی کم‌سابقه در شرایط اضطراری نرخ بهره را ۵/ ۰ درصد کاهش داد تا در برابر اثرات مخرب ویروس کرونا اجتناب کند و با اینکه برخی از سرمایه‌گذاران انتظار داشتند نرخ بهره وارد روند کاهشی شود، با این حال بلافاصله بعد از اجرای این اقدامات بازارها دچار روند نزولی پرنوسانی شدند که شاخص دلار را با حدود ۵/ ۰ درصد وارد روند نزولی کرد. دلار در برابر ین ژاپن و فرانک سوئیس نزولی شد. همچنین اونس طلا نیز با رشد هفتگی نزدیک به ۴ درصدی در برابر دلار آمریکا، اسکناس پشت‌سبز آمریکایی را به عقب‌گرد وادار کرد. علاوه بر دلار، ریزش بازار سهام آمریکا و معکوس شدن منحنی بازدهی اوراق خزانه از جمله پیامدهای این اقدام بودند. البته افت نرخ تنها به این دلیل نبود. حسی که این اقدام به عموم می‌داد، کاهشی دو برابر با مقادیر تغییر در سال‌های گذشته بود که سیگنال خطر را به عموم ارسال نمی‌کرد. بنابراین عدم حمایت کاهش نرخ بهره از بازارها رخ داد. به دنبال کاهش نرخ بهره توسط فدرال‌رزرو به عنوان اقدامی اضطراری برای حفاظت از بزرگ‌ترین اقتصاد جهان برابر تبعات شیوع ویروس کرونا، شاخص دلار آمریکا سقوط کرد. فدرال‌رزرو در بیانیه‌ای از کاهش ۵/ ۰درصدی نرخ بهره و رساندن آن به محدوده‌ای مابین یک تا ۲۵/ ۱ درصد خبر داد.

در بیانیه فدرال‌رزرو آمده است: «زیربنای اقتصاد آمریکا استوار است. با این وجود ویروس کرونا تهدیدهای تدریجی را متوجه فعالیت‌های اقتصادی می‌کند. به همین دلیل (تهدیدها) و در راستای حمایت از نیل به اهدافی از جمله اشتغال حداکثری و ثبات قیمتی، کمیته بازار باز فدرال‌رزرو تصمیم گرفت تا نرخ بهره را کاهش دهد. شاخص دلار که قدرت این ارز را برابر سبد ارزی متشکل از ۶ ارز بزرگ اندازه‌گیری می‌کند، با افت ۵۵/ ۰ درصدی روی عدد ۹۹/ ۹۶ ثابت بود؛ اما پس از تصمیم کاهش نرخ بهره، به پایین‌ترین سطح خود در ۶ هفته اخیر یعنی ۹۲/ ۹۶ رسید.

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا در واکنش به کاهش نرخ بهره در پیامی توییتری نوشت: فدرال‌رزرو نرخ بهره را کاهش داده، اما سیاست‌های تسهیلی بیشتر و مهم‌تر از آن، در یک سطح قرار گرفتن کنار دیگر کشورها است. ما با دیگران در یک سطح رقابت نمی‌کنیم. این برای آمریکا منصفانه نیست. سرانجام زمان آن فرا رسید تا فدرال‌رزرو پیشگام شود و سیاست تسهیلی بیشتر و کاهش بیشتر در نرخ بهره را در دستور کار خود قرار دهد. فدرال‌رزرو در حالی اقدام به کاهش نرخ بهره کرد که تنها چند ساعت پیش از آن مقامات اقتصادی گروه جی ۷ اعلام کردند که در راستای دستیابی به رشد اقتصادی قدرتمند و پایدار و همچنین ایمن کردن اقتصادشان در برابر تهدیدهای ناشی از شیوع سریع کرونا، از تمامی ابزار سیاستی مناسب بهره خواهند برد.

همزمان با نگرانی دنباله‌دار سرمایه‌گذاران درخصوص تاثیرات اقتصادی ناشی از شیوع کرونا، ارزش ین ژاپن و فرانک سوئیس برابر دلار بالا رفت. ژاپن بزرگ‌ترین اعتباردهنده جهان محسوب می‌شود و ین نیز به طور معمول در زمان‌های تنش ژئوپلیتیکی یا مالی، سرمایه‌گذاران را به سوی خود جذب می‌کند. از این رو ارزش آن برابر دلار یک درصد افزایش پیدا کرد و فرانک نیز به عنوان یک سرمایه‌گذاری امن دیگر در زمان بحران، ۷/ ۰درصد بالا رفت. فدرال‌رزرو در سال گذشته میلادی طی سه مرحله (هر مرحله ۲۵/ ۰ درصد) نرخ بهره پایه در آمریکا را به منظور کمک به افزایش سرمایه‌گذاری و بهبود نرخ رشد اقتصادی این کشور کاهش داده بود؛ اما در حالی که انتظار نمی‌رفت مقامات فدرال‌رزرو بار دیگر با کاهش نرخ بهره پایه موافقت کنند، سقوط بی‌سابقه بازارهای سهام، نفت و فلزات اساسی در آمریکا سرانجام باعث شد که فدرال‌رزرو در اقدامی غیرمنتظره به منظور جلوگیری از وقوع یک فاجعه اقتصادی، بار دیگر نرخ بهره پایه را کاهش دهد.

*افسانه صدیقی

پاسخ دادن