تجارب اقتصادی دفاع مقدس

تجارب اقتصادی دفاع مقدس

حمید رضا صدیقی – سردبیر – به چهلمین سالگرد «دفاع مقدس» رسیدیم. آری چهل سال از روز «آغاز جنگ تحمیلی علیه ایران» می‌گذرد، جنگی که از سوی غرب به «عراق» نسبت داده می‌شد اما با توجه به حضور نیروهای کشورهای عربی و غربی در کنار عراقی ها، مشارکت اطلاعاتی، کمک‌های تسلیحاتی و مالی از سوی طیف گسترده‌ای از کشورها به عراق، همه می‌دانستند یک «جنگ جهانی» علیه انقلاب اسلامی است، چیزی که ایرانیان را ناگزیر کرد برای صیانت از انقلابشان ۴۰ سال ایستادگی کنند.

تهران – اقتصادبرتر – ۳۱ شهریور ۹۹

چهل سال گذشته است ولی برکات دفاع مقدس را در تمام حوزه‌ها و عرصه اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی همچنان حس می‌کنیم. از برکات مهم دفاع مقدس، تقویت اعتماد به نفس و خود باوری بوده است. ملت ایران در دوران دفاع مقدس به این نتیجه رسید که باید خود را باور کند و با تکیه بر توانمندی‌های خود بویژه جوانان، کشور را اداره نماید. تاثیر این خود باوری، بعد از جنگ در عرصه‌های مختلف صنعتی واقتصادی و فناوری‌های نوین دفاعی با پیشرفت‌های چشمگیر، مشهود است. ایجاد روحیه قناعت و صرفه جویی، ابتکارعمل در ساخت قطعات، وسایل و تجهیزات مورد نیاز، خود کفایی در تولید کالا‌ و تجهیزات اساسی در مقابل تحریم‌های اقتصادی، رشد باورهای دینی و معنوی و تولد « ما می‌توانیم» همه از برکات دفاع مقدس است.

* برکات اقتصادی جنگ

یکی از برکات اقتصادی جنگ، شناخت و معنویت‌گرایی در بخش مایحتاج عمومی بود. مدیریت انقلاب اسلامی با تکیه بر معنویت انقلاب، می‌توانست زمینه‌ مساعدی برای حرکت‌های بنیادی در ابعاد مختلف مورد نیاز خود به دست آورد. برای مثال، یکی از سنت‌های مردم ایران به دلیل تهاجمات مکرر بیگانگان و ایجاد قحطی در مراحل خاص تاریخی، سنت ذخیره سازی بود. این سنت در شرایط جنگی می‌توانست ضربه‌ کاری بر اقتصاد انقلاب در شرایط جنگ بزند؛ چرا که با هجوم مردم و خرید گسترده‌ کالاهای ضروری و مورد نیاز، قحطی مصنوعی رخ می‌داد. امّا معنویت‌گرایی مردم به عنوان یکی از اساسی‌ترین ویژگی‌های انقلاب ما، مانع از ضربه‌‌پذیری اقتصاد انقلاب خصوصاً در زمان جنگ شد. هر چند که قشر رفاه‌طلب جامعه‌ دست از ذخیره مواد اولیه و مورد نیاز نکشیدند، ولی اکثریت مردم مسلمان ما مراعات شرایط سخت آن‌ روز را می‌کردند.

* توزیع عادلانه

یکی دیگر از تجاربی که در حوزه‌ اقتصادی در شرایط جنگ کسب کردیم‌، توزیع عادلانه کالا بود.

توزیع عادلانه‌ کالا می‌توانست مواد ضروری و مورد نیاز زندگی اکثریت مردم را با قیمت مناسب در اختیار آنها قرار دهد و زمینه‌های نارضایتی عمومی را از بین ببرد؛ چرا که محدودیت کالاهای مورد نیاز عامه و تقاضای بیش از حد مردم در شرایط جنگی، می‌توانست تورم سنگینی بر مردم محروم ما تحمیل کند. توزیع عادلانه‌ کالاهای ضروری و مورد نیاز عامه‌ مردم، یکی از مهم‌ترین تجارب اقتصادی ما در شرایط جنگی بود. بر این اساس بود که کالاهایی مانند بنزین، شکر و قند، برنج،‌ روغن و دیگر کالاهای ضروری و اساسی بر اساس سیستم‌های خاصی سهمیه بندی شد.

* ذخیره‌ مواد اولیه

سومین تجربه اقتصادی حاصل از جنگ، ذخیره مواد اولیه و ضروری زندگی عامه مردم توسط بخش‌های مسؤول بود؛ چرا که جنگ دراز مدت و مردمی ما نیاز مبرمی به این ذخیره سازی داشت؛ به طوری‌که اگر مواد اولیه و ضروری زندگی عامه مردم برای سال‌هایی که مردم در جنگ به سر می‌برند، به اندازه کافی ذخیره نشود، امکان مقاومت نیروهای مردمی درجنگ فرسایشی و در دراز مدت از بین می‌رود. این است که برای حفظ موجودیت استقلال انقلاب، ضروری بود که مدیریت انقلاب قدرت ذخیره کالاهای مورد نیاز و ضروری مردم و جنگ را تا چند سال بالا ببرد.

*نفت زدایی از اقتصاد

یکی دیگر از تجارب اقتصادی حاصل از جنگ، خارج کردن «بودجه» انقلاب از تکیه‌گاه نفتی آن بود. بودجه انقلاب تا حدود ۷۵ درصد متکی به نفت بود؛ یعنی ۷۵ درصد از منابع درآمد اقتصادی ما را نفت تشکیل می‌داد. با توجه به احتمال قوی بمباران منابع و تأسیسات اقتصادی از جمله منابع نفت، می‌بایست ضربه‌پذیری قدرت اقتصادی انقلاب در این زمینه کاهش می‌یافت، از این رو نیاز به این حرکت انقلابی در زمان جنگ بسیار ملموس شد؛ به خصوص هنگامی که تولیدات نفت ما به چیزی کم‌تر از سیصد هزار بشکه در روز رسید. بنابر این، لازم بود منابع تولید درآمد خود را توسعه بخشیده، بودجه انقلاب را از وابستگی شدید به نفت رها کنیم.

* سیاست صرفه‌جویی

یکی دیگر از تجارب اقتصادی حاصل از جنگ «سیاست صرفه‌جویی در تمام زمینه‌ها بود». صرفه جویی و جلوگیری از خرج‌های غیر ضروری، زمینه مساعدتری برای مقاومت نیروهای خودی در عرصه اقتصادی با دشمن فراهم می‌کرد. سیاست صرفه‌جویی دولت در شرایط جنگ، توانست میلیاردها تومان به بودجه کشور کمک کند و کسری بودجه را تا حدودی کنترل نماید.

*جلوگیری از واردات غیر ضرور

جلوگیری از ورود کالاهای غیر ضروری و مصرفی و لوکس و کنترل ذخیره‌های ارزی کشور و توسعه‌ منابع درآمد دولت از طریق مالیات‌ها و تولیدات و صادرت، از جمله‌ آنها بود.

علی ایحال با توجه به شرایط سخت تحریم و مشکلات پیش رو،همچنان باید رویکرد دفاع مقدس را احیا کرد و برای رفع موانع از تجربیات آن دوران با ارزش، بهره جست.

پاسخ دادن