تیرگی روابط آنکارا و اروپا در آستانه همه پرسی

روابط ترکیه و شماری از اعضای اتحادیه اروپا که در روزهای گذشته به تیرگی گراییده در صورت تداوم و تشدید تنش ها می تواند پیامدهایی نامطلوب به بار آورد.

تهران – اقتصاد برتر – ۲۴ اسفند ۹۵

در روزهای گذشته تنش بین سران ترکیه و برخی اعضای اتحادیه اروپا بالا گرفته است به طوری که دو طرف آشکارا نسبت به یکدیگر واکنش های تندی نشان داده اند. حضور شمار بالای اتباع ترکیه در کشورهای اروپایی و تلاش مقامات آنکارا برای جلب نظر آنها در آستانه همه پرسی بیش از هر موضوعی بسترساز اختلاف های کنونی شده است.
در این میان کشورهای اروپایی همچون هلند، سوئد، دانمارک، آلمان بیش از سایر کشورهای قاره سبز با ترکیه وارد چالش شده اند که ادامه تنش ها در صورت مدیریت نشدن صحیح، می تواند بر تیرگی بیشتر روابط بیافزاید.

** ترکیه و هلند؛ در کشاکش شدیدترین منازعات

مهمترین چالش در روزهای گذشته بین هلند و ترکیه اتفاق افتاد به ویژه زمانی که دولت هلند از فرود هواپیمای «چاوش‌اوغلو» وزیر امور خارجه ترکیه جلوگیری به عمل آورد. گفته می شود که وزیر امور خارجه ترکیه قصد داشت در کنسولگری کشور خود واقع در روتردام به نفع رفراندوم تغییر قانون اساسی ترکیه سخنرانی کند.
کار اما به اینجا ختم نشد و چند ساعت پس از ممانعت ورود چاوش اوغلو، هلند خودرو «فاطمه سایان کایا» وزیر خانواده ترکیه را نیز متوقف کرد و بازگرداند. وزیر خانواده ترکیه نیز به خاطر سخنرانی در جمع هواداران برگزاری رفراندوم تغییر قانون اساسی عازم هلند شده بود.

Demonstrators scuffle with Dutch riot police outside the Turkish consulate in Rotterdam, Netherlands March 12, 2017. REUTERS/Yves Herman

اقدام های ممانعتی هلند واکنش ها را در بین شهروندان و اتباع ترکیه برانگیخت. جدا از این که اتباع ترکیه در هلند به اعتراض دست زدند در ترکیه نیز شهروندان با یورش به کنسولگری هلند، پرچم این کشور را پایین کشیده و پرچم ترکیه را به جای آن برافراشتند.
گستردگی پهنه تظاهرات و احتمال تشدید این تنش ها، مقامات دو کشور را به گفت وگو واداشت و «مارک روت» نخست ‌وزیر هلند در تماسی تلفنی با «بینالی یلدیریم» همتای ترک خود در این خصوص صحبت کرد؛ اقدامی که به نظر می رسد نتواند از عمق تیرگی روابط بکاهد. حل قضیه زمانی دشوارتر شد که وزیر امور خارجه ترکیه روز یکشنبه در شهر متز فرانسه خواستار عذرخواهی هلند از ترکیه شد.
هلند از این جهت برای سران آنکارا حائز اهمیت است که آمارها از جمعیت ۴۰۰ هزار نفری اتباع ترکیه در این کشور اروپایی حکایت دارد. بنابراین پیش از همه پرسی تغییر قانون اساسی، رای این شمار جمعیت اهمیت فزاینده ای یافته است.

در پی تشدید تنش‌ها میان آنکارا و آمستردام، ترکیه از تعلیق روابط دیپلماتیک خود با هلند در بالاترین سطوح خبر داد.

به گزارش  سی‌ان‌ان؛ در پی ممانعت مقامات هلند از ورود وزیران ترکیه به این کشور برای سخنرانی در جمع ترک تبارها و تشدید تنش‌ها میان دو طرف، ترکیه روز دوشنبه از تعلیق روابط دیپلماتیک با هلند در بالاترین سطوح خبر داد. آنکارا همچنین مانع از ورود سفیر هلند به ترکیه شده است.

اردوغان روز یکشنبه ضمن تهدید کردن هلند به اعمال تحریم‌هایی بر آن، گفت «سازمان‌های بین‌المللی» باید علیه هلند موضع گرفته و ضد این کشور تحریم وضع کنند.

وی همچنین ادعا کرد هلند مانند یک «جمهوری موزفروش» (تک محصولی و ضعیف از نظر سیاست خارجی) عمل می‌کند که باید بخاطر اقداماتش علیه وزیران ترکیه تحریم شود.

«نعمان کورتولموش،» معاون نخست وزیر ترکیه در این خصوص گفت: ما دقیقا همان کاری را انجام می دهیم که آن‌ها با ما انجام دادند. ما به هواپیما‌های حامل دیپلمات‌های هلندی اجازه فرود در ترکیه یا استفاده از حریم هوایی خود را نخواهیم داد. آن‌ها مسئول این بحران هستند و باید خودشان آن را حل کنند.

** ادامه تنش ها بین آنکارا و پایتخت های اروپا

تنش ها در این زمینه تنها به هلند محدود نماند و دانمارک و سوئد نیز رویکرد مشابهی را در مقابل ترکیه اتخاذ کردند.
دو روز پیش (بیست و دوم اسفندماه) «لارس راسموسن» نخست وزیر دانمارک نیز از همتای ترکیه ای خود درخواست کرد به دلایل مختلفی از جمله تشدید تنش ها در روابط ترکیه و هلند به دانمارک سفر نکند. این موضع گیری دانمارک به این خاطر صورت گرفت که قرار بود ییلدیریم در سفر یکشنبه و دوشنبه به دانمارک، با اتباع ترک این کشور دیدار و گفت وگو داشته باشد.
دانمارکی ها معتقدند استقبال از سران آنکارا در چنین موقعیتی می تواند به معنی نرمش آنها در مقابل ترکیه تلقی شود و بر مناسبات دانمارک و هلند تاثیر گذارد. ضمن آن که دانمارک نیز از تحولاتی که در ترکیه اتفاق افتاده و خواهد افتاد ابراز نگرانی کرده است.

این قضیه در مورد سوئد نیز صادق است و در روزهای گذشته شاهد رفتار مشابهی از طرف سران استکهلم در قبال مقامات ترکیه ای بودیم. رییس سالن اجتماعات در سوئد سخنرانی «محمدمهدی اِکِر» عضو حزب عدالت و توسعه را لغو کرد.
برخی در اروپا معتقدند نباید مسائل داخلی ترکیه و تحولات درونی آن از تریبون کشورهای اروپایی مطرح و به موضوع اختلافی در داخل آن کشورها منجر شود و اردوغان نیز از این راه بر حامیان تغییر قانون اساسی بیافزاید.

** مرکل: اظهارات اردوغان احمقانه است

صدراعظم آلمان گفت اتهامات رجب طیب اردوغان رئیس جمهور ترکیه را در خصوص حمایت آلمان از تروریستها احمقانه دانست.

استفان سیبرت سخنگوی رسمی آنگلا مرکل شامگاه دوشنبه با اعلام این خبر افزود: صدراعظم قصد ندارد وارد رقابت “اقدامات تحریک آمیز” شود.
به گزارش خبرگزاری فرانسه از برلین، سیبرت در بیانیه ای افزود: این انتقادات احمقانه است.

تنش بین آنکارا و چند کشور اروپایی به اوج خود رسیده است. اردوغان پیش از این مرکل را به حمایت از تروریسم متهم کرده و در مصاحبه ای تلویزیونی گفته بود: خانم مرکل چرا تروریستها در کشورت پنهان شده اند؟ چرا هیچ اقدامی نمی کنی؟
وی برلین را به پاسخ ندادن به چهار هزار و ۵۰۰ پرونده درباره تروریستهای مظنون که ترکیه به آلمان فرستاده است متهم کرد.
ترکیه مدتهاست که آلمان را به پناه دادن به فعالان کرد و مظنونان به دست داشتن در کودتای نافرجام تابستان گذشته متهم می کند.
مقامات آلمانی هفته گذشته از برگزاری تجمعات از این نوع جلوگیری کردند که موجب برانگیخته شدن خشم آنکارا شد.

ا وزیر امور خارجه ترکیه چند روز پیش رفتار آلمان را با نازی ها مقایسه کرد؛ رفتاری که با واکنش مقامات آلمان از جمله وزیر امور خارجه این کشور مواجه شد.
برخی گزارش ها حاکی از آن است که از دو و نیم میلیون جمعیت ترک تبار ساکن آلمان، نزدیک به یک میلیون و چهارصد هزار نفر از حق رای برخوردارند که جلب نظر آنها برای هیات حاکمه ترکیه اهمیت زیادی دارد.

حزب عدالت و توسعه از احترام و حمایت غرب بهره مند شد زیرا به این آزادی ها احترام گذاشت و الگویی در دموکراسی ارائه کرد که بر توسعه،همزیستی،تسامح؛ اسلام میانه رو و حفظ سکولار بودن کشور تکیه دارد، لیکن پس از آن که این پایه ها و اصول یکی پس از دیگری رو به فروپاشی رفت،بسیاری از اردوغان رهبر حزب دوری شدند از جمله نزدیک ترین افراد به وی و شرکایش در حزب مانند«عبدالله گل» رئیس جمهور سابق که از محبوبیت زیادی برخوردار است بارزترین نشانه های این محبوبیت نزدیک به ۹ میلیون دنبال کننده در «توییتر» است و نیز دکتر«احمد داوود اوغلو» نظریه پرداز و صاحب نظریه«صفر کردن مشکلات با همسایگان» است که هر دو با تغییرات قانون اساسی و بازگشت ترکیه به دوران سلاطین عثمانی مخالفت کردند.

ترکیه اکنون با کمربندی از دشمنان احاطه شده است؛روابطش با ایران و یونان متشنج است، در سوریه جنگ به راه انداخته است و بخشی از اراضی این کشور تحت پوشش ایجاد منطقه امن اشغال کرده است و اکنون نیز وارد بحرانی با آلمان و اتحادیه اروپا به شکل کلی شده است و چه بسا هیچ چیزی برایش جز داشتن روابط خوب با دولت اشغالگر اسرائیلی باقی نماند.

خطرات این تنش ها در احتمال بازتاب منفی آنها بر داخل ترکیه به ویژه بر وحدت دیموگرافی ملی نهفته است و از دست دادن کشوری مانند آلمان در زمانی که لیره ترکیه در آستانه فروپاشی است(هر دلار اکنون ۳٫۸ لیره است) و میانگین رشد به شدت پایین آمده و درآمد گردشگری(۳۶ میلیارد در سال بود) نیز کاهش یافته است، زیانی است که معنایش مشکلات اقتصادی بیشتر.

متهم کردن آلمان به فاشیسم اتهام خطرناکی است و بازتاب دهنده حالتی از آشفتگی و نبود چشم انداز است؛ آلمان نه فقط شریک تجاری مهم برای ترکیه است بلکه شریک این کشور در پیمان ناتو نیز به شمار می رود.
اوضاع در ترکیه هرگز خوب نیست و متشنج است و حکایت از بی ثباتی بیشتر دارد و این دیدگاه اکثریت قاطع کارشناسان مستقل داخل و خارج از این کشور است.

ما در انتظار عذرخواهی جدید ترکیه از آلمان و عقب نشینی از همه اتهام ها هستیم دقیقا همانطور که در حالت های مشابه معمول شد که آخرین آنها عذرخواهی از ایران و عراق و پیش از آنها از روسیه بود…لیکن در همه احوال زیان رخ داده است.

فرجام سخن این که کشورهای اروپایی معتقدند همه پرسی در ترکیه که قرار است ۱۶ آوریل ۲۰۱۷ (۲۷ فروردین ۱۳۹۶) برگزار شود به طور چشمگیری اختیارات اجرایی رییس جمهوری را افزایش می دهد و نظام این کشور را از پارلمانی به ریاستی تغییر خواهد داد؛ موضوعی که به باور غرب، بسترساز فاصله گیری ترکیه از دموکراسی است.

همچنین بخشی از اختلاف های ترکیه و اتحادیه اروپا به مسائل پس از کودتای نافرجام در ترکیه گره خورده و مقامات غربی بارها به خاطر رفتار سختگیرانه و مجازات کودتاچیان، فعالان سیاسی و دیگر شهروندان به اردوغان هشدار داده اند. بی تردید ادامه چنین تنش هایی، روند الحاق ترکیه به اتحادیه را نیز کندتر می کند؛ موضوعی که از ۱۶ سال پیش مطرح بوده ولی به دلایل گوناگون تاکنون عملی نشده است.

پاسخ دادن