سایه انتخابات آمریکا بر فراز بازارهای ایران

خیلی از کشورها چشم به فرجام انتخابات سوم نوامبر آمریکا دوخته‌اند، ولی ایران در میان آنها جایگاهی استثنایی دارد.

تهران- اقتصادبرتر- ۰۲ آبان ۹۹

به گزارش #اقتصادبرتر در اوایل دهه ۱۹۷۰ میلادی جان کانالی، وزیر خزانه‌داری آمریکا در دوران ریاست جمهوری ریچارد نیکسون، در پاسخ شماری از دیپلمات‌های اروپایی که از نوسانات دائمی اسکناس سبز ابراز نگرانی می‌کردند، با خونسردی جمله‌ای را بر زبان راند که پس از گذشت نیم قرن همچنان تازگی خود را حفظ کرده است: «دلار پول ما، ولی مسئله شماست».

همین جمله را، با اندکی تغییر، می‌توان درباره جابه‌جایی میهمانان کاخ سفید واشینگتن، دستکم از بعد از جنگ جهانی دوم تا به امروز، به کار برد. در واقع هر شهروند آمریکایی می‌تواند بگوید: «انتخابات ریاست جمهوری بزرگترین رویداد در زندگی سیاسی ماست، ولی در همان حال مسئله همه جهان هم هست».

انتخابات سوم نوامبر آینده، که سرنوشت رویارویی میان دونالد ترامپ و جو بایدن، نامزدهای دو حزب جمهوریخواه و دموکرات آمریکا را رقم خواهد زد، بیش از همیشه پیوندهای تنگاتنگی را به نمایش می‌گذارد که میان سیاست داخلی آمریکا و سیر تحولات در بخش بزرگی از جهان به وجود آمده است، به ویژه با توجه به تفاوت‌های چشمگیری که شخصیت و برنامه هر یک از این دو نامزد و نیز هواداران آنها را از هم متمایز می‌کند.

در این شرایط خیلی از کشورها چشم به فرجام انتخابات سوم نوامبر آمریکا دوخته‌اند، ولی ایران در میان آنها جایگاهی استثنایی دارد.

ایرانی‌ها با دلار محاسبه می‌کنند، امروز و فردایشان با نوسان‌های اسکناس سبز بالا و پایین می‌رود و نیز بودجه (مهم‌ترین سند مالی کشور) و بازارهای مالی‌شان در پیوند با تصمیم‌هایی که در خزانه‌داری آمریکا گرفته می‌شود، زیر و زبر می‌شود.

در حالی که انتخابات ریاست جمهوری آمریکا دو هفته دیگر برگزار می‌شود، محافل اقتصادی ایران و به ویژه بازیگران بازارهای مالی (سهام، ارز، طلا…) عمدتاً سه سناریو را در رابطه با این رویداد طراحی کرده‌اند:

یک) در سناریوی نخست دونالد ترامپ به عنوان برنده انتخابات سوم نوامبر برای چهار سال دیگر در کاخ سفید می‌ماند، «فشار حداکثری» بر ایران را ادامه می‌دهد و روابط تهران و واشنگتن همچنان بر مدار «نه جنگ و نه صلح» خواهد چرخید. در این شرایط اقتصاد ایران در همان سراشیب دو سال گذشته پیش خواهد رفت و قیمت دلار و طلا از مرزهایی که امروز غیر قابل تصور به نظر می‌رسند، خواهد گذشت. در این سناریو آتش گرفتن بازارهای ایران از فردای انتخابات ریاست جمهوری آمریکا آغاز خواهد شد.

دو) سناریوی دوم بر پایه پیروزی جو بایدن تنظیم شده، ولی با این فرض که نامزد حزب دموکرات تغییر مهمی در اعمال تحریم‌های اقتصادی علیه ایران به وجود نخواهد آورد. در این سناریو «برجام» دوباره جان نخواهد گرفت و میهمان تازه کاخ سفید در بهترین حالت خواستار مذاکرات تازه‌ای با تهران خواهد شد که علاوه بر پرونده هسته‌ای، مسائل دیگری چون موشک‌های بالیستیک و سیاست خاورمیانه‌ای جمهوری اسلامی را هم در بر بگیرد. در صورت تحقق این سناریو، از دیدگاه باورمندان آن، در متغیرهای اقتصادی ایران، که مسقیماً از سیاست خارجی کشور سرچشمه بگیرد، تغییر محسوسی ایجاد نخواهد شد. در این شرایط اوج‌گیری دلار در بازار ارز ایران همچنان ادامه خواهد یافت و در صحنه اقتصاد جهانی، تحول مثبتی به وجود نخواهد آمد.

سوم) سناریوی سوم هم بر پایه پیروزی جو بایدن تنظیم شده، ولی این بار نامزد پیروزمند حزب دموکرات، زیر فشار جناح‌های چپ این حزب، و تا جایی که بتواند، به دیپلماسی پیش از دونالد ترامپ در رابطه با جمهوری اسلامی باز خواهد گشت. در این شرایط هواداران این سناریو انتظار دارند که زمینه بازگشت ایران به بازار جهانی نفت فراهم شود و چشم‌انداز دستیابی دوباره به دلارهای نفتی، همراه با آزاد شدن دارایی‌های ارزی بلوکه شده کشور در خارج، بازار ارز را از زیر بار فشارهای سنگین کنونی خارج کند و تحولات مثبتی را در دیگر بازارهای مالی ایران به دنبال داشته باشد.

شاید با همین امیدواری است که طی چند روز گذشته، به رغم سقوط چشمگیر ذخایر ارزی ایران، حسن روحانی بانک مرکزی جمهوری اسلامی را وادار کرده مقادیر چشمگیری ارز به بازار تزریق کند تا نرخ دلار را، در انتظار نتایج انتخابات ریاست جمهوری آمریکا، به زیر ۳۰ هزار تومان بازگرداند.

*فریدون خاوند- اقتصاددان

پاسخ دادن