شهریور، رکورددار تورم در ۱۰ ماه گذشته

شهریور ۱۴۰۰ با ۷/۰ واحد درصد افزایش نسبت به ماه قبل به ۹/۳ درصد رسید که رکوردار تورم در ۱۰ ماه گذشته بود.

تهران – اقتصاد برتر – ۵ مهر ۱۴۰۰

گزارش مرکز آمار ایران نشان می‌دهد تورم ماهانه شهریور ماه با ۷/ ۰واحد درصد افزایش نسبت به ماه قبل، به ۹/ ۳درصد رسیده است.

به این ترتیب شهریور ماه بیشترین تورم ماهانه را در ۱۰ماه اخیر به خود اختصاص داده است. اقتصاد ایران در نیم‌دهه گذشته، دو پیک تورمی را در سال‌های ۹۷ و ۹۹ تجربه کرده است و آمارها نشان می‌دهد در سال جاری می‌تواند پیک سوم نیز رقم بخورد.

بررسی آمارها، نشان‌دهنده شروع «پیک سوم تورمی» است. اقتصاد ایران پیش از این در سال‌های ۹۷ و ۹۹ دو پیک تورمی را پشت سر گذاشت. حال سه آلارم «رکورد ۱۰ ماهه تورم ماهانه»، «رکورد ۱۰ ساله تورم پیش‌نگر» و «رکورد ۱۰ ساله پایه پولی» از شروع پیک سوم خبر می‌دهد.

اما می‌توان شدت پیک سوم تورم را در سه سناریو بررسی کرد: سناریوی نخست این است که با گشایش ارزی و دسترسی بانک مرکزی به منابع خارجی، بخش قابل توجهی از نقدینگی جمع‌آوری شود که باعث عبور سریع از پیک سوم می‌شود. سناریوی دوم این است که نه تنها تحریم‌ها باقی بماند، بلکه تامین مالی بودجه از منابع تورم‌زا تداوم یابد که باعث تشدید پیک سوم تورم می‌شود. در این شرایط یک سناریوی میانه وجود دارد که درصورت تاخیر لغو تحریم‌ها، دولت از ابزارهای تامین مالی غیرتورمی نظیر اوراق استفاده کند تا اثرات تورمی پیک سوم کاهش یابد.

در این زمینه سه نشانه، خبر از ورود اقتصاد به پیک سوم تورمی دارد. «افزایش تورم ماهانه به بالاتر از ۳درصد در فصل تابستان»، «استقراض دولت از بانک مرکزی و افزایش پایه پولی» و «رکوردشکنی ۱۰ ساله تورم تولیدکننده» این سه آلارم تورمی هستند. برای جلوگیری از ایجاد موج‌های آتی تورم، نیاز است که تصمیمات مهمی در سیاست‌های اقتصادی و کنترل ریسک‌های غیر اقتصادی اتخاذ شود. از نگاه کارشناسان، راهکار برای مهار تورم و انتظارات تورمی، «دسترسی بانک مرکزی به منابع ارزی خود در خارج» و «جذاب‌سازی اورق مالی» است. بانک مرکزی با دسترسی به منابع ارزی خود می‌تواند آنها را در بازار به فروش برساند و بخشی از نقدینگی موجود را جمع کند. همچنین افزایش جذابیت اوراق مالی نیز مانع از استقراض بی‌رویه دولت از بانک مرکزی خواهد شد.

تورم ماهانه در قله ۱۰ ماهه

بر اساس گزارش مرکز آمار کشور، شاخص کل بهای مصرف‌کننده در شهریور ماه به رقم ۱/ ۳۵۱هزار رسیده که نسبت به مرداد، ۹/ ۳درصد رشد داشته است. تورم ماهانه در تیرماه ۲/ ۳درصد گزارش شده بود. به این ترتیب تورم ماهانه که روند تغییرات سطح کلی قیمت‌ها را در ماه نشان می‌دهد ۷/ ۰ درشهریور ماه نسبت به ماه قبل از آن افزایش داشته است. آمارها نشان می‌دهد تورم ماهانه شهریور در قله ۱۰ماه اخیر قرار گرفته است. از آذر ماه سال گذشته با کاهشی شدن انتظارات تورمی، تورم ماهانه نیز فروکش کرد؛ اما به نظر می‌رسد دوباره تورم در حال نزدیک شدن به اوج خود است. برای بیان علت اوج‌گیری تورم ماهانه باید گروه‌های بااهمیت این شاخص تورمی را مورد بررسی قرار داد. گروه‌های مسکن و خوراکی‌ها در مجموع بیشترین ضریب اثر بر تورم ماهانه را دارند. نگاهی به تورم ماهانه این دو گروه نشان می‌دهد در شهریور ماه سال جاری، تورم گروه خوراکی‌ها ۱/ ۵درصد و تورم بخش مسکن ۵/ ۳درصد بوده است. بر اساس آمار منتشرشده توسط مرکز آمار ایران، ضریب اهمیت گروه خوراکی‌ها در تورم ماهانه ۶/ ۲۶درصد و ضریب اهمیت گروه مسکن، ۵/ ۳۵درصد است. این امر نشان می‌دهد رشد تورم در این دو بخش بیشترین اثرگذاری را در تورم ماهانه کل کشور داشته است.

رشد نقدینگی و پایه پولی در ۱۲ ماه منتهی به پایان مردادماه ۱۴۰۰ به ترتیب به ۱/ ۳۹درصد و ۱/ ۴۲ درصد رسیده است. این میزان رشد گرچه در مقایسه با رکوردهای تیرماه کمتر بوده، اما کماکان نزدیک به بالاترین سقف تاریخی در دهه گذشته است.

نکته سوم اینکه آمارها نشان می‌دهد تورم تولیدکننده در بخش‌های صنعتی و غیرصنعتی به نقطه اوج در یک دهه اخیر رسیده است. نکته مهم اینکه شاخص تورم تولیدکننده یک شاخص پیش‌نگر است و انتظار می‌رود تغییرات این شاخص با یک وقفه زمانی خود را در شاخص بهای مصرف‌کننده منعکس می‌کند. در مجموع می‌توان این سه علامت را نشانه‌ای از پیک سوم تورم در نیم دهه ۹۰ دانست.

پاسخ دادن