فرضیه کارآیی بازار چیست؟

کارایی بازار در سال ۱۹۷۰ توسط اقتصاددان معروف یوجین فاما مطرح شد. او در فرضیه بازار کارا (EMH)، عنوان می‌ کند که یک سرمایه گذار ممکن نیست بتواند بهتر از بازار عمل کند چرا که همه اطلاعات موجود و تأثیرگذار، از قبل در قیمت سهم منعکس شده است.

تهران – اقتصاد برتر – ۷ بهمن ۹۶

درجه‌ ای که در آن قیمت سهام ، همه اطلاعات مرتبط موجود را منعکس می‌کند، کارایی بازار گفته می‌شود.

کارایی بازار در سال ۱۹۷۰ توسط اقتصاددان معروف یوجین فاما مطرح شد. او در فرضیه بازار کارا (EMH)، عنوان می‌ کند که یک سرمایه گذار ممکن نیست بتواند بهتر از بازار عمل کند چرا که همه اطلاعات موجود و تأثیرگذار، از قبل در قیمت سهم منعکس شده است و سرمایه گذاران نمی‌توانند با به‌کارگیری اطلاعاتی که جمع ‌آوری می‌کنند، بازدهی بالاتر از بازار کسب کنند.

سرمایه گذارانی که موافق نظریه بازار کارا هستند صندوق هایی که در شاخص سرمایه گذاری کرده‌ اند برای خرید انتخاب می‌کنند. زیرا این صندوق ها عملکرد کل بازار را دنبال می‌کند و همراه با شاخص رشد کرده یا کاهش می‌ یابند.

سرمایه گذاران و افراد دانشگاهی دیدگاه ‌های متفاوتی درباره میزان کارایی واقعی بازار دارند که در نسخه‌ های قوی، نیمه قوی و ضعیف کارایی نشان داده می ‌شود.

در نقطه مقابل فاما و پیروانش، سرمایه گذارانی قرار دارند که از استراتژی سرمایه گذاری در سهام ارزشی استفاده می‌ کنند و باور دارند سهام می ‌تواند کمتر یا بیشتر از ارزش واقعی قیمت گذاری شده باشد.

این سرمایه گذاران، توانسته ‌اند سود و ثروت بسیاری را با خرید سهام شرکت هایی که کمتر از ارزش واقعی قیمت گذاری شده‌ اند و فروش آن‌ها وقتی ‌که قیمتشان بالا می‌رود، به دست آورند.

تعریف کامل تر از فرضیه بازار کارا

 بازار کارا به بازاری اطلاق میشود که در آن قیمت اوراق بهادار از قبیل قیمت سهام عادی، منعکس کننده تمام اطلاعات موجود در بازار است.

قیمت فعلی سهام شامل تمام اطلاعات شناخته شده اعم از :

اطلاعات گذشته: مانند سود مربوط به فصل یا سال گذشته

اطلاعات فعلی : شامل اطلاعاتی که اعلام شده ولی هنوز اعمال نشده ( مانند خبر تجزیه سهام)

و اطلاعاتی که از نظر منطقی استنباط شده است نیز در قیمتها منعکس می شود، مثلا“ اگر بسیاری از سرمایه گذاران بر این عقیده باشند که نرخ بهره بزودی کاهش خواهد یافت.

به طور خلاصه میتوان خصوصیات بازاری که دارای کارایی اطلاعاتی میباشد را این گونه برشمرد :

۱- شرایط بازار رقابت: یعنی بازار وقتی کارا می شود که تعداد افرادی که اقدام به خرید وفروش می کنند، بسیار زیاد باشند.

۲- اطلاعات باید به سرعت و فوریت با حداقل هزینه به اطلاع دست اندرکاران بازار برسد.

۳- امنیت در خرید و فروش: پرداخت یا دریافت قیمت عادلانه در قبال خرید یا فروش اوراق بهادار و قیمتهای نزدیک به ارزش ذاتی آن.

۴٫ معامله در بازار کارا نباید گران باشد، مخارج معامله کردن باید بسیار کم و به وضعیت بدون خرج بودن نزدیک باشد.

۵٫ هیچ معامله گری قدرت نداشته باشد بازار را تحت نفوذ خود بگیرد و تاثیر مهمی بر بازار بگذارد.

۶٫ دریافت و پرداخت وام به نرخهای رایج بازار مالی ( نرخ رایج بهره).

۷٫ وجود افراد مطلع در بازار، این افراد با اطلاعاتی که دارند بازار را به کارایی می رسانند، اما آنها نمی توانند از اطلاعات و دانش افزونترشان نتایج بهتر و سود بیشتری به دست آورند.

۸٫ تعدیل قیمتها به سرعت انجام می شود. در این بازار افرادی حضور دارند که اطلاعات را دریافت، ارزیابی وارزش آن را پیدا می کنند و به فوریت اقدام به خرید و فروش می نمایند.

۹٫ شرط لازم برای کارایی بازار، وجود رقابت است. در این بازار غیر از معامله کننده تعداد زیادی هم دلال و کارگزار و واسطه متخصص خرید و فروش وجود دارد

۱۰٫ بازار باید در معرض ترافیکی دو طرفه از اطلاعات باشد. در بازار کارآ طوری است که در هر مقطع از زمان عده ای در آن خریدارند و عده ای فروشنده ، در این بازار نیمی معتقدند که اگر بخرند به صلاح و منفعت آنان است و نیمی دیگر معتقدند که اگر بفروشند نفع بیشتری می برند.

۱۱٫ در این بازار، ابزارهای مالی بسیار گسترده ای وجود دارد که هریک نقش خاصی در بازار دارد وهریک شکافی را در بازار پر می کند ، مثل اوراق اختیار معامله (options) که بازار را کاراتر و تعادل مناسب تری بین عرضه وتقاضا بوجود می آورد .

نظریه بازار کارا

آزمودن این نظریه که : آیا بازار سهام در کسب و پردازش اطلاعات ورودی به صورت معقول عمل می کند و یا اطلاعات بدون درنگ و بدون تمایل به گرایش خاص ( تورش ) در قیمت اوراق بهادار منعکس می شود یا نه؟

فرضیه بازار کارآ نمی گوید که همه سرمایه گذاران معقول عمل می کنند و یا تک تک آنان به جزء جزء اطلاعات دسترسی دارند، بلکه صرفا“ می گوید که همه اطلاعات در قیمت سهام بازتاب دارد .

 

اشکال مختلف بازار کارا

کارایی در بازار با استفاده ازسه مجموعه اطلاعات مورد بررسی قرار میگیرد.این اطلاعات عبارتند از:

۱- اطلاعات مربوط به گذشته؛ (شامل اطلاعات بازار)

۲٫ کلیه اطلاعات عمومی انتشار یافته (شامل اطلاعات عمومی)

۳٫ اطلاعات عمومی و اطلاعات خصوصی و محرمانه. (شامل تمام اطلاعات)

با توجه به این سه نوع اطلاعات، کارایی بازار به ترتیب در سه سطح قابل بررسی است :

۱٫ ضعیف ۲٫ نیمه قوی ۳٫ قوی

شکل ضعیف بازار کارآ: یکی از متدوال ترین نوع اطلاعات در ارزیابی ارزش اوراق بهادار، داده ها و اطلاعات مربوط به بازار است. برخی از اطلاعات مربوط به دوره های قبل بوده و تاثیر آنها در قیمتهای اوراق بهادار منعکس شده است و تاثیری در پیش بینی تغییرات آتی قیمت ها ندارد، به همین دلیل از ارزش کمتری برخوردارند. این نوع اطلاعات که تاثیر کمتری بر روی قیمت سهام دارند شکل ضعیف از بازار کارآ را نشان می دهد.

پس شکل ضعیف بازار کارآ می گوید که با مطالعه روند تاریخی قیمت سهام ، قادر نیستیم روند آینده قیمت سهام را پیش بینی کنیم ، قیمت سهام روند خاصی ندارد، بازار سهام حافظه ای ندارد؛ یعنی قیمت سهام در بازار کارا به شکل تصادفی تغییر می کند.

شکل نیمه قوی بازار کارآ: سطح متدوال تر کارایی بازار نه تنها شامل اطلاعات موجود قیمتی است، بلکه شامل تمام اطلاعات شناخته شده ودر دسترس مانند اطلاعات مربوط به درآمد، سود تقسیمی، اعلان تجزیه سهام، پیشرفتهای جدید در مورد محصولات، مشکلات تامین مالی و تغیرات مربوط به حسابداری است به چنیین بازاری که این اطلاعات سریعا“ در قیمتها منعکس شود بازار کارآی نیمه قوی گفته می شود.

شکل قوی بازار کارآ: قوی ترین شکل بازار کارآ، شکل قوی آن است که درآن قیمتهای سهام کاملا“ تحت تاثیر اطلاعات اعم از اطلاعات عمومی و غیر عمومی (محرمانه ) است.

اگر بازار کارا به شکل قوی آن وجود داشته باشد، هیچ گروهی از سرمایه گذاران نمی توانند در یک برهه از زمان بیش از نرخ بازده منتفع شوند. پرتفلیوهایی که به صورت حرفه ای مدیریت میشوند معمولا“ جزء این دسته هستند.

توجه :هنگامی که صحبت از بازار کارا میشود، مراد همان بازار کارا به شکل نیمه قوی است.

نقدهای وارد بر فرضیه بازار کارا

استدلال‌های زیادی را می‌توان علیه فرضیه بازار کارا مطرح کرد. از جمله این استدلال‌ها می‌توان به «اثر ژانویه» اشاره‌کرد که می‌گوید در ماه اول هر سال معمولاً سرمایه‌گذاران سود بالاتری نصیبشان می‌شود. در واقع این استدلال‌ها بیان‌کننده این هستند که در بازار الگوهای قابل‌پیش‌بینی برای تعیین قیمت سهام وجود دارد و در واقع مبحث تصادفی بودن تغییرات را زیر سؤال می‌برند.

برخی دیگر از اقتصاددانان مالی نیز بیان می‌کنند که قیمت سهام همیشه از رفتار سودجویانه سرمایه‌گذاران تأثیر می‌گیرد نه از اطلاعات موجود در بازار.

به‌طور کلی نمی‌توان برای بازارها مطلقاً ویژگی کارا یا غیر کارا را بیان‌کرد بلکه می‌توان بازارها را بر اساس ترکیبی از این حالات تصور کرد که الزاماً تغییرات روزانه و اتفاقات با سرعت روی قیمت سهام تأثیر نگذارند. در واقعیت نمی‌توانیم صرفاً اطلاعات بازارهای مالی را عامل تعیین‌کننده قیمت سهام بدانیم بلکه اطلاع از عوامل سیاسی و اجتماعی و همچنین نوع قضاوت سرمایه‌گذاران نسبت به اطلاعات نیز از جمله موارد تأثیرگذار می‌باشد.

*اقتصاد برتر

1 پیام

پاسخ دادن