محمد “ص”؛ میراث مهربانی و مدارا

محمد

خداوند به پیامبرش می گوید که: «مسلمانان را [چون جوجگان]، در زیر بال و پر رحمت خویش بگیر»

تهران – اقتصادبرتر – ۱۳ آبان ۹۹

 امّا از نگاه خداوند، رحمت پیامبر، باید فراگیر باشد و به صورت «مدارا» و «مصالحه جویی» و «گفتگو»، در رفتار با دشمنان خدا و پیامبر (مشرکان) نیز ظاهر شود. بدین ترتیب، به پیامبر(ص) دستور داده می شود که سهمی از غنایم جنگی را در راه به دست آوردن دل آنان و ترغیب آنان به مسلمان شدن و ترک دشمنی، خرج کند.

حتّی وقتی حمزه (عموی پیامبر و بزرگ بنی هاشم) در جنگ اُحُد به شهادت می رسد و هند (همسر ابوسفیان) جسد وی را مُثله می کند و جگر وی را می خورد و پیامبر(ص) سوگند می خورد که در انتقام، هفتاد تن از مشرکان را بکُشد و به همان گونه مُثله نماید، ایه نازل می شود که: «هرگاه خواستید مجازات کنید، تتنها به مقداری که به شما تعدّی شده است، کیفر دهید و البته اگر شکیبایی ورزید [و درگذرید]، این برای شما بهتر است».

خداوند، در قرآن، پس از آن که احکام قصاص مجرمان رابیان می کند، از مسلمانان می خواهد که حقّ خود را در قصاص، ببخشند تا کفّاره گناهانشان باشد، در عین این که می توانند آن را نبخشند.

بالاتر از بخشش مُجرم، ضرورت گفتگو م دارا با فرعون است که ادّعای خدایی کرده است. در قرآن می خوانیم که خداوند به موسی و هارون، دستور داد که به سوی فرعون بروند و با او به نرمی و ملایمت سخن بگویند تا شاید بیدار شود.

با این همه تأکید خداوند بر جنبه های گوناگون رحمت، واضح است که وظیفه مسلمان در برابر یکدیگر چیست: «محمد، پیام آور خداست و کسانی که با اویند، در برابر کافران، سختیگر و در میان خویش، مهربان اند». در این زمینه، به یقین، چنان که در قرآن آمده است، پیامبر خدا «بهترین الگو» است.

پیامب(ص)، الگوی رحمت
محمّد (ص) «بهترین الگو» و دارای «خُلق عظیم» است. امیرالمؤمنین(ع) فرمود: «رسول را از طریق شناخت رسالتش (یعنی قرآن) بشناسید»۲۳ و امام باقر(ع) فرمود: «خُلق عظیم» که خداوند، پیامبرش را به داشتن آن توصیف می کند، همان «اسلام» است. پیامبر(ص) خود فرمود: «پروردگارم مرا تربیت کرد و ادب آموخت». پس می توان نتیجه گرفت که اوّلاً اسلام (یعنی همان مجموعه عقاید و احکام و اخلاق که میراث پیامبر برای ماست)، راه شبیه شدن به پیامبر و نزدیک شدن به او و خدای اوست و ثانیاً آنچه ما امروزه به عنوان اسلام می شناسیم، اگر با اخلاق عملی و سلوک فردی و اجتماعی پیامبر(صِ) تفاوت دارد، یقیناً برداشت ما از اسلام، خطاست و باید به استناد الگوی نبوی، آن را تصحیح کنیم.

الف. نمونه گفتارها
پیامبر(ص) می فرمود: «من به عنوان رحمت، مبعوث شده ام.۲۵ شبیه ترینِ شما به من، کسی است که خوش اخلاق تر و نرم خوتر و با خویشانش نیکوکارتر و با برادران دینی اش دوست تر و در کار حق، شکیباتر و بر خشم، چیره تر باشد و دیگران را بیشتر ببخشد و در خُرسندی و ناخرسندی، با انصاف تر باشد. با زمینیان مهربانی کنید تا آنها که در آسمان اند، بر شما رحمت آورند. اگر رحمتِ (شفاعت) مرا در آخرتْ انتظار دارید، به مردم، مهر بورزید. نیمی از ایمان، دوستی با مردم است. و اساس عقل، پس از ایمان به خدا، جلب محبّت مردم است.

با مُسالمت و ملایمت، مخالفت ها و دشمنی ها کم می شوند و کینه ها از میان می روند و دل ها نرم و کارهای سخت، آسان می شوند.پروردگارم مرا ه مدارا کردن با مردم، فرمان داد، به همان سان که مرا به انجام دادن واجبات، فرمان داد نیمی از زندگی خوش، مدارا کردن با مردم است.خردمندترینِ مردم، کسی است که بیشترین مدارا از او سربزند. مؤمن، آسان گیر و نَرم و با گذشت و خوش اخلاق است و کافر بر خلاف او، تندخو و سخت دل و دارای اخلاقی بد است. مُلایمت، میمنت (شگون) می آورد و تُندی، نحوست را با خود دارد.

آسان بگیرید و سخت نگیرید و نوید دهنده باشید و گریزان کننده نباشید. دین خدا، آسان است. خداوند، مرا با دین آسان و با گذشت، مبعوث فرموده است. من مبعوث شده ام که محور بردباری و تحمّل باشم».

ب. نمونه رفتارها
پیامبر خدا، در سال های پس از بعثت، در مکّه، آزارهای فراوانی از همشهریان مشرک خویش دید، از جمله آن که در حال نماز، در کنار کعبه، شکمبه شتر بر سرش خالی کردند و در راه خانه، هر روز، خاشاک و خاکستر و سرگین بر سر و رویش می پاشیدند. با این همه، هرگز آنان را نفرین نکرد؛ بلکه به تعبیر قرآن، برای هدایت آنان، جان خود را به خطر می انداخ و پیوسته می گفت: «پروردگارا! قوم مرا ببخش. آنها نمی دانند چه می کنند».

ابو سفیان، بی تردید، بزرگ ترین و زیرک ترین و خونریزترین دشمن اسلام و مسلمانان و پیامبر بود؛ امّا پیامبر(ص)، در شب فتح مکّه، در حالی که شهر را در محاصره خود داشت و تمامی مشرکان قریش، تا ساعاتی بعد به اسارت او در می آمدند، با ابوسفیانْْ مذاکره کرد و مسلمان شدن او را پذیرفت و خانه او را همچون کعبه، پناهگاه امنْ اعلام کرد و هرگز درباره مجازات هند، همسر ابوسفیان – که دستور قتل حمزه را داده و سپس جسد او را مُثله کرده و جگر او را به دندان کشیده بود – سخنی بر زبان نیاورد و صبح روز فتح مکّه نیز در کنار کعبه ایستاد و همه مکّیان را – با همه آزار و ستم و جنایتی که در حقّ ایشان و مسلمانان روا داشته بودند – بخشید و فرمود: «بروید که همگی شما آزادید!».

در هنگام ورود پیامبر و سپاه اسلام به شهر مکّه، سعد بن عباده که پرچمدار سپاه بود، فریاد زد که: «امروز، روز انتقام است. امروز، روز ذلت قریش است». پیامبر(ص) سریعاً علی(ع) را فرستاد تا پرچم را بگیرد و به عبدا] پسر سعد بسپارد و این شعار را فریاد بزند که: «امروز، روز رحمت است. امروز، خداوند، قریش را عزز گردانید».

اُمّ حَبیبه – که دختر ابوسفیان، بزرگ قُریش بود – ، در مکّه مسلمان شد و با همسرش و گروهی دیگر از مسلمانان به حبشه هجرت کرد. پیامبر در مدینه بود که خبر درگذشت (یا مسیحی شدنِ همسر وی را شنید و اندوهگین شد و از بی پناه شدن وی در سرزمین غریب، آزرده خاطر گردید و با آن که اُمّ حبیبه دختر سرکرده دشمنان ایشان بود، از طریق نامه و وکالت، او را به شرط رضایتش به همسری خویش درآورد. ام حبیبه به مدینه آمد و در خانه پیامبر، سکونت گزید و در همان خانه، پیش از فتح مکّه، از پدرش ابوسفیان، پذیرایی کرد و پیامبر(ص) نیز این کار وی را صحیح شمرد.

عبدالله بن اُبَی، از بزرگان یثرب بود و پیش از ورود پیامبر خدا به این شهر، ریاست او بر دو قبیله اوس و خزرج، مورد توافق قرار گرفته بود. با ورود پیامبر، عبدالله، جایگاه پیشین خود را از دست داد و با آن که مسلمان شد، در صف مخالفان پنهان سیاسی قرار گرفت و سرکرده گروهی شد که قرآن، آنان را «منافق» نامید؛ امّا با این حال، پیوسته در صف جماعت در مسجد النبی حاضر می شد و پیامبر خدا، حُرمت مسلمانی او را نگه می داشت و اجازه نمی داد که یارانش به عبدالله و دیگر منافقان مدینه – که پیوسته در پی توطئه بودند – بدون دلیل و شاهد، نسبتی بدهند یا اتّهامی بزنند.

پیامبر(ص)، مسلمان شدن وحشی (غلام هند و قاتل حمزه) را پذیرفت و فرمود: «اسلام آوردن، گناهان پیش از مسلمانی را پاک می کند» و تنها از وی خواست که پیش چشم وی نباشد.

گاهی مسلمانان، کودکان خود را به محضر پیامبر می آوردند تا ایشان نامی بر کودک بنهد یا دعایی بر وی بخواند یا اذان و اقامه در گوش وی بگوید؛ اما کودک، دامان پیامبر را نجس می کرد. والدین، آشفته می شدند و بر سر کودک، فریاد می زدند؛ امّا رسول خدا، کودک را باز پس نمی داد تا کودک به راحتی بول کند و می فرمود: «هیچ گاه از بول کردن طفل، جلوگیری نکنید» و چون کار به پایان می رسید و کودک را می بردند، حضرت به تطهیر جامه و تن خود، اقدام می کرد.

رسول خدا، در برابر رفتارهایی که نمی پسندید، خود را به غفلت (ندیدن) می زد، به طوری که هیچ یک از مردم، از او مایوس نمی شد. اگر اهل مجلس از چیزی می خندیدند، او هم می خندید و اگر از چیزی تعجّب می کردند، او هم اظهار تعجّب می کرد … اگر یارانش درباره آخرت سخن می گفتند، با آنان همراهی می کرد و اگر در موضوعی از دنیا و زندگی روزمره بحث می کردند، در بحث آنها مشارکت می جست، حتّی اگر بحث درباره خوردنی یا نوشیدنی بود و اگر کسی را سه روز نمی دید، از احوال او سراغ می گرفت و اگر بیمار بود، به عیادت او می رفت، حتّی اگر یهودی بود.

🌸میلاد با سعادت پیامبر رحمت ص
🌾🌸و امام جعفر صادق علیه السلام مبارک باد🌸
🌾🌸اللّهُمَ
🌾🌸صلَّ
🌾🌸علی
🌾🌸محَمَّدٍ
🌾🌸وآلِ
🌾🌸 محَمَّد
🌾🌸وعَجِّل
🌾🌸فرَجَهُم
🌾🌸و اَهلِک
🌾🌸عدُوَّهُم…
🌾🌸 اللّهُــــمَّ
🌾🌸عجـِّل لِوَلیِّکَ
🌾🌸الفَـرَج

پاسخ دادن