منطقی : در خودرو سازی سرهم بندی می کنیم

منوچهر منطقی مدیر عامل اسبق ایران خودرو می گوید: داخلی‌سازی صندلی هنر نیست، ما دانش طراحی داریم ولی زیرساخت نداریم. سرهم بندی می‌کنیم نه خودروسازی. آزادسازی قیمت هم با آزادی از هفت دولت فرق دارد. خودروساز باید فکری به حال کاهش هزینه بکند.

  • مروری بر عملکرد خودرو سازی در ایران

منوچهر منطقی گفت: ۵ دهه از عمر صنعت خودروسازی ما می گذرد، اگر بخواهیم این ۵ دهه را بررسی کنیم یک دهه به قبل از انقلاب و دهه های بعدی بعد از انقلاب اسلامی است که در طول آن صنعت خودرو با تحولات مختلفی روبه رو بود. از اوایل سال ۷۳ صنعت خودرو تولید پیکان را به عنوان محصولی ملی آغاز کرد و با تمرکز بر خودکفایی به تولید مدل های مختلف خودرو روی آورد. اواخر دهه هفتاد و دهه هشتاد اتفاقات خوبی در این صنعت رخ داد به این صورت که اولین خودروهایمان را طراحی و به بازار عرضه کردیم. حتی فرآیندهای تولید هم روند بهتری به خود گرفته بود. متأسفانه در دهه ۹۰ نتوانستیم دستاوردهای دهه هشتاد را در صنعت خودرو ادامه دهیم و یک افت عملکردی در این بخش به وجود آمد.

  • دوره خودرو سازی در ایران

اگر بخواهم بگویم در چه مقطعی ما به معنای واقعی خودروساز بودیم باید از دهه هفتاد و هشتاد یاد کنم چراکه حرکت صنعت مناسب بود اما از آن دهه تاکنون یک سری نقص هایی در دوره های مختلف به وجود آمد که روند توسعه این صنعت را کند کرد. ما در دهه ۷۰ و ۸۰ به طور نسبی حرفه ای عمل کردیم، نمی گویم عالی بودیم اما باید قبول کرد که روند حرکت صنعت حرفه ای بود.

* ۴ عامل موفقیت نسبی صنعت خودرو در دهه ۷۰ و ۸۰

منطقی گفت : به نظر من ۴ پارامتر در عملکرد حرفه ای مؤثر است.  شما برای اینکه بخواهید تیراژ تولید داشته باشید باید شبکه تأمین خوبی  را شکل دهید. در دهه هفتاد  شبکه تأمین در خود خودروسازی قرار داشت. پارامتر دوم اینکه، در آن دهه  فرآیندهای تولید روند پیشرفت را طی کرد. به عنوان نمونه در اواخر دهه ۷۰ و ۸۰ فرآیندهای تولید خودرو به روز شد و خودروسازان برای اینکه خطا را کاهش  و کیفیت را افزایش دهند از اتوماسیون که در خودروسازی مستقر بود بسیار استفاده کردند. نکته سوم اینکه  تفکر مهندسی در کنار تفکر کپی سازی قرار گرفت و به دنبال آن  مرکز طراحی  و توسعه محصول در خودروسازی ایجاد شد. پارامتر چهارم این که ، اگر بخواهیم در صنعت خودرو پیشرفت کنیم  باید در محیط رقابتی قرار بگیریم  به عبارتی خودروساز باید علاوه بر مشتری داخلی باید صادرات را هم انجام دهد که در دهه ۷۰ و ۸۰ موضوع صادرات هم محقق شد. بنابراین اگر ما ۴ مؤلفه ذکر شده را در صنعت خودرو داشته باشیم می توانیم بگوییم  صنعت خودروسازی به طور نسبی در مسیر درستی حرکت می کند. اگر هر کدام از این ۴ مولفه وجود نداشته باشد به همان میزان می توانیم بگوییم عملکرد ما در خودرو سازی حرفه ای نیست . امروز قضاوت کنید آیا این ۴ مؤلفه  در صنعت خودروسازی وجود دارد یا خیر!

*خودروسازی ایران در دهه ۹۰ از مسیر حرفه‌ای فاصله گرفت

 منوچهر منطقی گفت: در دهه هفتاد زنجیره تأمین در صنعت خودرو شکل گرفت.  این آغازگر ایجاد فرآیندهای تولید به سمت اتوماسیون بود که در دهه هشتاد نتایج مثبتی در این بخش کسب شد. در دو دهه هفتاد و هشتاد طی یک بلوغ نسبی تمام مؤلفه های تولید در کنار یکدیگر عمل کرده و همین امر روند پیشرفت صنعت خودرو را در آن مقطع فراهم کرد. متأسفانه در دهه بعدی نتوانستیم مؤلفه های کسب شده در ۷۰ و ۸۰ را حفظ کنیم و از مسیر حرفه ای فاصله گرفتیم. به صورت کلی ما  فعالیت خودروسازی خود را از اواخر دهه ۶۰ آغاز کردیم اما به دلیل دوران جنگ تحمیلی توقفی در مسیر این صنعت به وجود آمد اما  از اوایل دهه هفتاد روند پیشرفت آغاز شد.  اولین قانون خودرو در  دهه هفتاد تنظیم و تأکید شد، ما باید خودمان خودروساز شویم. همزمان با این هدفگذاری  تولید پیکان آغاز شد، همین طور با مطالعات انجام شده  دفاتر مهندسی هم در شرکت ها شکل گرفت . بنابراین بر مبنای این تجربه، خودروسازی ما از اول دهه هفتاد شروع شد منتها حرکت هایش با فراز و نشیب هایی همراه بود. امروز ما باید نخست مشتری های خودرو  در  بازار داخلی  را اقناع و بعد به سمت بازارهای  خارجی حرکت کنیم .

  • ۳ دلیل اختلال در پیشرفت صنعت خودرو

دکتر منطقی گفت: ۳ دلیل باعث شد روند پیشرفت ما در صنعت خودرو مختل شود. اصولاً هر کجا که خودروسازی رشد پیدا کرده ، یک نهاد تنظیم گری یا رگولاتوری مسیر رشد را مشخص می کند. مثلاً این نهاد می گوید شرکتی که می خواهد خودرو بسازد من اجازه  نمی دهم  مدام کیت وارد کشور کند بلکه محدویت زمانی را برای آنها تعریف می کند تا در طول این فرصت ضمن واردات کیت  اقدامات لازم را برای ساخت  اجزای حساس آن کیت ها  انجام دهد تا در نهایت به داخلی سازی محصول دست پیدا کند. حتی بر اساس عملکرد این نهاد تنظیم گر به مرور با داخلی سازی روند اعمال تغییرات هم در محصولات فراهم می شود نکته مهم اینجاست روند فعالیت این نهاد تنظیم گر در صنعت خودرو باعث می شود تا الزام ساخت محصولات ملی و حتی صادارت آنها در اولویت خودروساز قرار گیرد. در این مسیر کمک های لازم هم با اعمال سیاست گذاری های مهم تحقق اهداف را تسهیل می دهد. پس می توان این نتیجه گیری را کرد که امروز نهاد تنظیم گری ما که عمدتاً وزارت صنعت، معدن و تجارت است در مسیر وظیفه رگولاتوری خود دقیق عمل نکرده است.  وزارت صنعت به خودروساز می گوید که باید تولید را به سه میلیون دستگاه برسانند اما تحقق این هدف الزاماتی دارد. اصولاً نهاد تنظیم گر نخست به بررسی توانمندی صنعت پرداخته و با ارائه کمک هایی روند ارتقاء آن را فراهم می کند اما متأسفانه نهاد تنظیم گری ما به صورت حرفه ای عمل نکرد.

  • ضعف تیم مدیریتی صنعت خودرو در لایه‌های میانی و بالایی

نکته مهم این است که تیم مدیریتی صنعت خودرو باید بگونه ای عمل کند که این سه عامل تسلط فنی، تسلط به شرایط کسب و کار بازار و  تسلط به فرآیندهای نوین را در کنار یکدیگر قرار دهند. تجربه ثابت کرده  تمام تیم های مدیریتی که در صنعت خودرو آمده اند این سه عامل مهم را در کنار یکدیگر به کار نگرفته اند. البته اگر منصفانه تر بگویم بعضی مقاطع هماهنگی این سه عامل اتفاق افتاده اما زمان کمی داشته و نتوانسته نتایج مثبتی برای صنعت داشته باشد.

* سهم وزارت صمت در صنعت خودرو ۵۲ درصد، سهم مدیران ۲۸ درصد و سهم لایه پایینی صنعت فقط ۱۰درصد

 معمولا نهاد تنظیم گر باید یک فشاری در لایه پایینی بگذارد که این بخش مجبور شود خودش را ارتقاء دهد. حتی در این مسیر کمک هایی را هم انجام می دهد به عنوان نمونه وقتی خودروساز بر روی موتوری جدید تحقیقات را آغاز کرده نهاد تنظیم گر می گوید در این مسیر کمک های لازم را انجام می دهم  تا سرعت تحقیقات افزایش پیدا کند و در نهایت به نتیجه مطلوب برسید.  بودجه های تحقیقاتی در کشورهای مختلف برای کمک به صنایع جهت ارتقاء توانمندی آنها تعریف می شود؛  اما ما هیچ وقت بودجه تحقیقاتی خودمان را نیامده ایم در این مسیرها به صورت مناسب قرار دهیم . با این صحبت ها می خواهم بگویم امروز  وضعیت صنعت خودروی کشور متأثر از زنجیره عوامل مختلف است که روند توسعه این صنعت را کند کرده است. بررسی ها نشان می دهددر میزان تأثیر گذاری عوامل سه گانه در صنعت خودرو سهم نهاد تنظیم گری بیش از ۵۲ درصد، سهم لایه مدیریتی حدود ۲۸ درصد و  فقط سهم  ۱۰ درصدی به لایه های پایینی صنعت خودرو اختصاص دارد. به عبارتی آن لایه ای که خیلی عالی کار می کند فقط نقش ۱۰ درصدی دارد و آن لایه هایی که باید بیایند و خیلی خوب کار کنند در عملکرد ضعیف  هستند.

* چرا تحریم تولید خودرو را کاهش داد؟

دکتر منطقی گفت : در وزارت صمت وزرای مختلفی آمدند و رفتند و هر کدام اقداماتی را انجام دادند. تحریم باعث شده که تولید کاهش پیدا کند اما چرا این اتفاق افتاد؟ معمولاً آن کسانی که درسطح سیاستگذاری صنعت خودرو هستند به خودروساز تأکید می کنند در روند تولید اگر بخشی از قطعات وارداتی است باید تمرکز در تولید قطعات حساس داشته باشید تا اگر طرف خارجی تمایلی به ارائه قطعات نداشت خودتان  توانمندی لازم را در تولید قطعات مورد نیاز در داخل کشور داشته باشید یا اگر خودروساز می خواهد خودروی  سی کی دی بیاورد اجزای حیاتی آن را باید خودش تولید کند.

مدیر عامل اسبق ایران خودرو درباره بخش های مهم در یک خودرو گفت : موتور ، قوای محرکه، مجموعه بدنه و مجموعه الکترونیکی که اتفاقاً ما زیاد به این اجزا نپرداخته ایم.  پس اگر می خواهیم سیاستگذاری درستی داشته باشیم باید در اجزای حقیقی خودرو به خودکفایی دست پیدا کنیم. اینکه که بگوییم لاستیک، دستگیره  و صندلی را ساخته ایم که مهم نیست اینها ساده هستند و  هر زمان می توان ساخت و نیازی به واردات ندارند ما باید امروز مسلط به تولید موتور شویم و به مرور خود خودرو را بسازیم.

منبع : تسنیم

پاسخ دادن