پیش بینی جهان پس از کرونا

یک محقق آینده پژوه آلمانی در توصیف جهان پس از کرونا می‌نویسد، کرونا ما را در بزنگاهی قرار خواهد داد که مسیر آینده جهان را تغییر خواهد داد و ما را با دنیایی جدید با رفتاری متفاوت آشنا خواهد کرد که به آن خو خواهیم گرفت و زندگی ای مسالمت آمیز خواهیم داشت.

تهران – اقتصاد برتر – ۲۹ مهر ۹۹

ماتیاس هورکس به عنوان محقق آینده پژوهی در جامعه آلمان و محافل اجتماعی و اقتصادی اروپا جایگاه ویژه ای در آینده نگری دارد. تحلیل‌های او درباره آینده اغلب به واقعیت می‌پیوندد. او و همکارانش در «انستیتو تحقیقات آینده» به تازگی با انتشار کتابی زیر عنوان «جهان پس از کرونا» دیدگاه‌هائی را مطرح کرده‌اند که در رسانه‌های آلمان بازتاب گسترده داشته است. هورکس در چند مقاله و مصاحبه مطبوعاتی عصاره نظریات خود را تشریح کرده است.

ماتیاس هورکس، آینده پژوه سرشناس آلمانی، با اشاره به بحران برآمده از شیوع ویروس کرونا، می‌نویسد: «این روزها اغلب از من پرسیده می‌شود که “دوران کرونا کی به پایان می‌رسد و ما به شرایط عادی برمی‌گردیم؟” من می‌گویم هرگز. برخی مقاطع تاریخی وجود دارند که مسیر آینده را تغییر می‌دهند. ما از این مقاطع به عنوان “بحران عمیق” نام می‌بریم. ما اکنون در این بزنگاه قرار گرفته ایم».

دنیائی که فرو می‌ریزد

ماتیاس هورکس معتقد است، در دوران کرونا، دنیایی که خیال می‌کردیم آن را می‌شناسیم فرو ریخته است. این دیدگاه بی شباهت به حرف یورگن هابرماس سرشناس ترین فیلسوف در قید حیات آلمان نیست. او گفته، «کرونا باعث شد ما بفهمیم چقدر نمی فهمیم». هورکس بر می‌افزاید: « پشت ریزش جهانی که خیال می‌کردیم می‌شناسیم، جهان دیگری در حال جوش خوردن است». ما در جهان پساکرونا تعجب خواهیم کرد که محدودیت‌های اجتماعی که ناگزیر به رعایت آنها شدیم، کمتر باعث تنهایی ما شدند، بلکه برعکس بعد از نخستین شوک، خیلی‌ها حتی احساس راحتی می‌کردند که بسیاری از دوندگی‌ها، حرافی‌ها، ارتباط‌ها از کانال‌های چندگانه ناگهان متوقف شد. چشم پوشی‌ها نباید الزاما به معنای باختن باشند، بلکه می‌توانند حتی فضای امکاناتی نو را به روی ما بگشایند. محدودیت و فاصله‌هایی که ویروس ما را مجبور به رعایت آن کرده، همزمان نوع جدیدی از نزدیکی را به ما می‌آموزد. ما در این دوران انسان‌هائی را شناختیم که در حالت دیگر هرگز نمی‌شناختیم. ما با دوستان قدیم خود بیشتر تماس گرفتیم و ارتباط‌‌هایی را که رها شده و گسسته بودند محکم کردیم. خانواده‌ها، همسایگان و دوستان به هم نزدیک تر شدند در مواردی حتی تنش‌های پنهان را رها کردند. احترام اجتماعی که تا پیش از کرونا کاهش یافته بود، باز گشت، در مسابقات فوتبال پائیز امسال در مقایسه با پیش از کرونا که توده‌های خشمگین فریاد سر می‌دادند، فضایی کاملا متفاوت را تجربه خواهیم کرد و به تعجب خواهیم افتاد که چرا اینطور شده است؟

  • کرونا رفتار‌ها را تغییر داد

ماتیاس هورکس می‌افزاید: «ما تعجب خواهیم کرد که چگونه تکنولوژی فرهنگ دیجیتال در عمل جا باز کرده است، اغلب همکارانی که پیش از کرونا نسبت به کنفرانس‌های ویدیویی از راه دور دافعه داشتند و پروازهای ماموریتی را ترجیح می‌دادند، حالا متوجه می‌شوند که آن روش عملی تر و سازنده تر است. آموزگاران درباره آموزش از طریق اینترنت بسیار آموخته اند، کار از خانه برای بسیاری یک امر طبیعی شده است. در مقابل تکنیک‌های فرهنگی کهنه شده دستخوش رنسانس شده‌اند، انسان‌ها وقتی تلفن می‌زنند، به جای پیام گیر صدای اصلی صاحب خانه را می‌شنوند. ویروس کرونا، فرهنگ مکالمات طولانی تلفنی را همراه آورد. پیام‌ها، ناگهان معنایی تازه یافتند. انسان بار دیگر ارتباط با یکدیگر را جدی گرفت. فرهنگ تازه “در دسترس بودن و تعهدات متقابل” دوباره زنده شد. جوانانی که معمولا از چنگال شتاب و اضطراب رهایی نداشتند، ناگهان قدم زدن‌های طولانی را آغاز کردند. کاری که پیش تر بیگانه بود. کتاب خواندن ناگهان به فرهنگ روز تبدیل شد».

از دید ماتیاس هورکس بحران‌ها از طریق رفع پدیده‌های فرسوده اثر می‌گذارند. او به نقش رسانه‌ها اشاره می‌کند و می‌گوید: «هیستری ترس از بزرگ نمایی رسانه‌ها، پس از شوک اولیه مرزهای خود را شناخت».

  • بازگشت به انسانیت

پژوهشگر آلمانی معتقد است در تابستان داروهایی کشف می‌شوند که شانس زنده ماندن را بالا می‌برند. از این طریق آمار مرگ و میر پائین می‌آید و کرونا به ویروسی تبدیل می‌شود که ما باید با آن کنار بیائیم. چیزی مثل گریپ و بسیاری دیگر از بیماری‌ها. کادرهای درمانی کمک می‌کنند، اما در کنار تکنیک‌های پیشرفته پزشکی، رفتار اجتماعی ما نیز تعیین کننده هستند. اینکه انسان‌ها به رغم محدودیت‌های رادیکال توانستند همبستگی نشان دهند و سازنده باشند. هوش اجتماعی انسان کمک کرد. از این طریق، رابطه تکنیک و فرهنگ تنگاتنگ تر شد. پیش از بحران به نظر می‌رسید که تکنولوژی درمان همه دردها باشد و همه اتوپی‌ها را در خود حمل کند، اما اکنون دوران عظمت تکنیک سپری شده است.

ما بیش از پیش توجه خود را بار دیگر به پرسش‌های انسانی معطوف می‌کنیم: انسان چیست؟ ما برای یکدیگر چه معنایی داریم؟ پس از کرونا، ما به پشت سر نگاه می‌کنیم و به یاد می‌آوریم که در روزهای ویروس واقعا چقدر انسانیت وجود داشت؟

  • نگاه پساکرونا به اقتصاد

ماتیاس هورکس بر این نظر است که در جهان پس از کرونا انسان‌ها به اقتصاد نیز نگاهی نو خواهند داشت. او می‌نویسد: «ما تعجب خواهیم کرد که اقتصاد تا کجا توانست ضعیف شود، بدون آن که از هم بپاشد. اقتصادی که پیش تر با هر افزایش اندک مالیات‌ها و هر دخالت دولتی دستخوش ضعف می‌شد. با اینکه یک “آوریل سیاه” و آسیب دیدن زیرساخت‌ها را تجربه کردیم و بورس‌ها ۵٠ درصد سقوط کردند و بسیاری از شرکت‌ها ورشکست شدند، هرگز به نقطه صفر نرسیدیم، چنان که پنداری اقتصاد یک موجود زنده است که می‌تواند بخوابد و حتی خواب ببیند. در پائیز، بار دیگر یک اقتصاد جهانی وجود خواهد داشت. ما تعجب خواهیم کرد که حتی باختن سرمایه‌ها در جریان شکست بورس‌ها آنقدر که در آغاز می‌ترسیدیم دردناک نبود. در جهان نو ناگهان سرمایه دیگر نقش تعیین کننده ای نخواهد داشت. مهمتر همکاران خوب و یک باغ سبزی شکوفا است. آیا ویروس می‌تواند جهان ما را در مسیری تغییر دهد که در هرحال می‌خواست در همان مسیر تغییر کند؟»

در نگاه نهایی به جهان پساکرونا، محقق آلمانی می‌نویسد: «در پایان از دست دادن شدید کنترل، ناگهان یک نشئه قاعده مند مثبت ایجاد می‌شود. در پی یک دوران حیرت و ترس، یک نیروی داخلی سر بر می‌کشد. اما جهان به این تجربه منتهی می‌شود که: ما همچنان هستیم. نوعی “تازه بودن” در درون ما شکل می‌گیرد».

  • پوپولیست‌ها بازندگان اصلی کرونا

ماتیاس هورکس بر این باور است که پوپولیست‌ها در عرصه سیاست بازنده بزرگ کرونا خواهند بود، ترامپ در انتخابات ماه نوامبر شکست خواهد خورد و در مورد حزب دست راستی و بیگانه ستیز آلترناتیو برای آلمان ابهاماتی ظاهر خواهند شد. او استدلال می‌کند: «سیاست خشونت آمیز با جهان پس از کرونا تناسبی ندارد. در بحران کرونا آشکار می‌شود کسانی که می‌خواهند انسان‌ها را علیه یکدیگر تحریک کنند سهمی در پرسش‌های مربوط به آینده ایفا نمی کنند. وقتش که رسید ناسازگاری لانه کرده در پوپولیسم کاملا آشکار می‌شود.»

منبع : جواد طالعی – برلن

پاسخ دادن