شاخص رقابت پذیری جهانی چیست؟

شاخص رقابت پذیری جهانی که هر ساله توسط مجمع جهانی اقتصاد برای اغلب کشورهای جهان محاسبه و گزارش آن منتشر می شود‘ شاخص مهمی است؛ زیرا رقابت حرف نخست اقتصاد امروز جهانی است.

تهران – اقتصاد برتر – 22 دی 96

شاخص رقابت پذیری جهانی که هر ساله توسط مجمع جهانی اقتصاد برای اغلب کشورهای جهان محاسبه و گزارش آن منتشر می شود‘ شاخص مهمی است؛ زیرا رقابت حرف نخست اقتصاد امروز جهانی است و از کوران رقابت است که منفعت خریداران و سود شرکت‌ها حداکثر می‌شود.

بر خلاف بسیاری از متغیرهای مهم اقتصادی مانند نرخ تورم و نرخ بیکاری که برای انتشار آن داده‌های صریح وجود دارد، رقابت‌پذیری متغیری است که برای محاسبه‌ آن باید از روش‌های غیرمستقیم و ضمنی بهره‌ جست؛ یعنی این شاخص ترکیبی است از 12 رکن که هر یک از ارکان بین 4 تا 21 متغیر دارند؛ بنابراین آنچه به‌عنوان شاخص رقابت‌پذیری جهانی (GCI) منتشر می‌شود دربرگیرنده 114 متغیر در مورد هر کشور است که به جزئیات اقتصادی، اجتماعی و بهداشتی پرداخته و برآیند آن منجر به GCI می‌شود.

بهترین رتبه کلی در این گزارش مربوط به سوئیس است و کشورهای سنگاپور و ایالات‌متحده رتبه‌های بعدی را به خود اختصاص داده‌اند. گزارش امسال GCI شامل 140کشور است که رتبه آخر متعلق به کشور گینه است. از کشورهای همسایه، بهترین رتبه مربوط به قطر با رتبه 14 است. همچنین مالزی رتبه 18، عربستان رتبه 25، روسیه رتبه 45 و ترکیه نیز رتبه 51 را به خود اختصاص داده است. چین، دومین اقتصاد دنیا، در رتبه 28 قرار دارد. همچنین از بزرگ‌ترین اقتصادهایی که رتبه‌ای بدتر از ایران دارند می‌توان به برزیل، یونان، آرژانتین و مصر اشاره کرد. 15 رتبه‌ آخر این جدول مختص کشورهای آفریقایی و آمریکای جنوبی است که حضور ونزوئلا در رتبه 132 جالب به‌نظر می‌رسد

گزارش جدید مجمع جهانی اقتصاد نشان می‌دهد که شاخص جهانی رقابت‌پذیری ایران با 9 پله بهبود نسبت به سال گذشته به رتبه 74 رسیده است.

نقاط قوت ایران در شاخص رقابت پذیری جهانی:  از بین متغیرهای تشکیل‌دهنده GCI، در شاخص میزان ابتلا به ایدز در جهان بهترین عملکرد را داشته و حائز رتبه یک شده و در نسبت بدهی دولت به تولید ناخالص داخلی رتبه 9، در نسبت پس‌انداز به تولیدناخالص داخلی رتبه 11 و در میزان ثبت‌نام در مقطع ابتدایی رتبه 14 را کسب کرده‌ است.

نقاط ضعف ایران در شاخص رقابت پذیری جهانی:  اما در شاخص‌های مربوط به بازار کار و وضعیت شرکت‌ها عملکرد ایران ضعیف بوده است. ایران در شاخص میزان تعرفه‌های وارداتی با متوسط 3/ 27 درصد رتبه 140 و آخر، در میزان مشارکت زنان در بازار کار رتبه 139 و در میزان دسترسی به وام رتبه 138 را کسب کرده‌است.

مطابق این گزارش، ایران در بین مرحله اول و دوم توسعه قرار دارد. مراحل توسعه از دید این گزارش 3تا هستند که به‌ترتیب عبارتند از: توسعه نهاده‌محور، توسعه بهره‌وری محور و توسعه نوآوری‌محور.

رتبه ایران در 7 رکن از 12 رکن شاخص رقابت پذیری در سال 2015 نسبت به سال قبل بهبود یافته است.

براساس گزارش این نهاد، ایران در شاخص رقابت‌پذیری جهانی 7پله جهش داشته و از رتبه 76 در سال گذشته میلادی به رتبه 69 در سال 2017 رسیده است. در بررسی اخیر وضعیت 137 کشور رصد شده است. از میان 13کشور حوزه خاورمیانه و شمال آفریقا، جایگاه ایران 8 گزارش شده است. جزئیات گزارش نشان می‌دهد ایران در ارکانی مانند اندازه بازار و محیط اقتصاد کلان بهترین وضعیت را دارد. اما در کارآیی بازار نیروی کار و پیشرفته بودن بازار مالی وضعیت ایران مطلوب گزارش نشده است.

گزارش جدید مجمع جهانی اقتصاد (WEF) نشان می‌دهد ایران در شاخص رقابت پذیری جهانی 7 پله جهش داشته است. بر اساس آخرین گزارش انتشار یافته (2018-2017)، ایران از رتبه 76 در سال گذشته به رتبه 69 از میان 137 کشور مورد بررسی ارتقا یافته و از میان 13 کشور حوزه خاورمیانه و شمال آفریقا در جایگاه 8 قرار گرفته است. بهبود رتبه ایران در این شاخص را بیش از هر چیز می‌توان متاثر از برجام و ایجاد امید به آینده‌ای روشن برای مبادلات و همکاری‌های اقتصادی ایران و کشور‌های غربی دانست. در میان 12 رکن اصلی شاخص رقابت‌پذیری جهانی (GCI)، ایران در ارکان کارآیی بازار نیروی کار (رتبه 130) و پیشرفته بودن بازار مالی (رتبه 128) بدترین وضعیت و در ارکان اندازه بازار (رتبه 19) و محیط اقتصاد کلان (رتبه 44) بهترین وضعیت را دارد. مقایسه رتبه امسال ایران در شاخص رقابت‌پذیری جهانی با 5 سال گذشته نشان می‌دهد که این رتبه هم به لحاظ عددی و هم دامنه، جهش قابل توجهی داشته و در جایگاه بهتری قرار گرفته است. امتیاز رقابت‌پذیری کشورها نیز در گزارش مجمع جهانی اقتصاد بین 1 تا 7 تعیین می‌شود که ایران در گزارش امسال امتیاز 27/ 4 را دریافت کرده که بالاترین امتیاز از سال 2010 تاکنون است.

گزارش امسال GCI شامل 137 کشور است که رتبه آخر متعلق به یمن است. چاد و موزامبیک در رتبه‌های 135 و 136 جدول قرار دارند. در گزارش امسال سوئیس، ایالات متحده آمریکا، سنگاپور، هلند، آلمان، هنگ‌کنگ، سوئد، بریتانیا، ژاپن و فنلاند در رتبه‌های اول تا دهم قرار دارند. از کشورهای همسایه ایران، بهترین رتبه مربوط به امارات متحده عربی (رتبه 17) است. همچنین قطر رتبه 25، عربستان سعودی رتبه 30، بحرین رتبه 44، کویت رتبه 52، ترکیه رتبه 53، عمان رتبه 62 و اردن رتبه 65 را به خود اختصاص داده است. در میان اقتصادهای مهم جهان، چین نیز با یک پله صعود رتبه 27 را کسب کرده است.

بر خلاف بسیاری از متغیرهای مهم اقتصادی مانند نرخ تورم و نرخ بیکاری که برای انتشار آن داده‌های صریح وجود دارد، رقابت‌پذیری متغیری است که برای محاسبه آن باید از روش‌های غیرمستقیم و ضمنی بهره جست؛ بر این اساس شاخص رقابت‌پذیری جهانی (GCI) از 12 رکن اصلی تشکیل شده است که با احتساب معیارهای فرعی، در مجموع می‌توان گفت 114 معیار در محاسبه شاخص رقابت‌پذیری جهانی تعیین‌کننده هستند. حدود دوسوم از این متغیرها بر اساس نظرسنجی از مدیران اجرایی بنگاه‌های اقتصادی و یک‌سوم باقیمانده بر اساس داده‌های آماری کشورها اندازه‌گیری می‌شوند.

مجمع جهانی اقتصاد (WEF) سطح رقابت‌پذیری کشورها را منعکس‌کننده توان آنها در تامین و افزایش رفاه برای اتباع خود می‌داند.

بر این اساس رقابت‌پذیری بر اساس رفاه اقتصادی کشورها تعریف می‌شود و رفاه اقتصادی متناسب با سرمایه‌گذاری‌های اقتصادی انجام شده در کشورها افزایش می‌یابد؛ بنابراین هر عاملی که باعث شود سرمایه‌گذاری جدید انجام نشود (مثل تحریم‌ها) یک مانع رقابت‌پذیری محسوب می‌شود؛ برای مثال کاهش هزینه‌های مبادلاتی کشور از حیث عدد و رقم باعث افزایش واردات کالاهای سرمایه‌ای، افزایش سرمایه‌گذاری خارجی در زمینه‌های مختلف و در نهایت سبب بهبود رفاه خانوار ایرانی می‌شود. می‌توان این‌گونه عنوان کرد که صعود 7 رتبه‌ای جایگاه ایران در گزارش رقابت‌پذیری بیانگر برداشت و ادراک شخصی مدیران و فعالان اقتصادی از محیط اقتصادی و فضای کسب و کار است، بر اساس همین ادراک است که مدیران نسبت به سرمایه‌گذاری و توسعه فعالیت‌های اقتصادی خود اقدام می‌کنند.

پاسخ دادن