swu یا “سو” به زبان ساده چیست؟

رهبر انقلاب در بحبوحه مذاکرات هسته ای اهمیت رسیدن ایران به 190 هزار سو را تاکید کردند. اما دلیل تاکید آیت الله خامنه ای در این زمینه چه بود؟ و دلیل تاکید دوباره ایشان چیست؟

تهران – اقتصاد برتر – 15 خرداد 97

رهبر انقلاب در بحبوحه مذاکرات هسته ای اهمیت رسیدن ایران به 190 هزار سو را تاکید کردند. اما دلیل تاکید آیت الله خامنه ای در این زمینه چه بود؟ و دلیل تاکید دوباره ایشان چیست؟

swu یا "سو" چیست؟/ ۱۹۰ هزار سو یعنی چند ماشین سانتریفیوژ؟

ﺳﻮ ﻳﻚ واﺣﺪ اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی اﺳﺖ جهت سنجش ﻣﻘﺪار ﻛﺎر ﻻزم ﺑﺮای ﺟﺪاﺳﺎزی، اﻳﺰوﺗﻮپ ﺳﺒﻚ ﻋﻨﺼﺮ اوراﻧﯿﻮم (U۲۳۵) از اﻳﺰوﺗﻮپ ﺳﻨﮕﯿﻦ‌ﺗﺮ آن (U۲۳۸) در اوراﻧﯿﻮم طﺒﯿﻌﻲ جهت ا یجاد ﻣﺤﺼﻮل نهاﻳﻲ که از اﻳﺰوﺗﻮپ ﺳﺒﻚﺗﺮ غنیﺗﺮ اﺳﺖ.

SWU ﯾﻚ واﺣﺪ اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی اﺳﺖ ﻛه ﺑه‌طﻮر ﺧﺎص در ﺻﻨﺎﯾﻊ ﺗﻮﻟﯿﺪ اﻧﺮژی هسته‌ای ﻣﻮرد اﺳﺘﻔﺎده ﻗﺮار می‌ﮔﯿﺮد. اﻳﻦ واﺣﺪ همانند دﻳﮕﺮ واحدهای اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی اﺳﺖ (وات، آﻣﭙﺮ، ﻛﺎﻟﺮی و…) ﻛﻪ در ﺻﻨﺎﻳﻊ مختلف ﻛﺎرﺑﺮد دارﻧﺪ، ﻋﺒﺎرت SWU در واﻗﻊ ﻣﺨﻔﻒ ﻋﺒﺎرت Separative Work Unit می‌ﺑﺎﺷﺪ. اﮔﺮ ﺑﺨﻮاھﯿﻢ ﺑﻪ‌طﻮر علمی “ﺳﻮ” را ﺗﻌﺮﻳﻒ ﻛﻨﯿﻢ بهتر اﺳﺖ ﺑﮕﻮﻳﯿﻢ: ﺳﻮ، ﻳﻚ واﺣﺪ اﻧﺪازه ﮔﯿﺮی اﺳﺖ ﺟﮫﺖ سنجش ﻣﻘﺪار ﻛﺎر ﻻزم ﺑﺮای ﺟﺪاﺳﺎزی، اﻳﺰوﺗﻮپ ﺳﺒﻚ ﻋﻨﺼﺮ اوراﻧﯿﻮم (U235) از اﻳﺰوﺗﻮپ ﺳﻨﮕﯿﻦ‌ﺗﺮ آن (U238) در اوراﻧﯿﻮم طﺒﯿﻌﻲ جهت   ایجادﻣﺤﺼﻮل نهایی ﻛﻪ از اﻳﺰوﺗﻮپ ﺳﺒﻚ‌ﺗﺮ ﻏﻨﻲ‌ﺗﺮ اﺳﺖ.

SWU ﺗﺎﺑﻌﻲ از ﻣﯿﺰان اوراﻧﯿﻮم ﺗﺤﺖ ﻓﺮآﻳﻨﺪ ﻗﺮار ﮔﺮﻓﺘﻪ، درﺻﺪ خلوص  ﻣﻮاد اوﻟﯿﻪ و ﻣﯿﺰان درﺻﺪ ﺣﺎﺻﻞ ﺷﺪه ﺗﻮﺳﻂ ﻳﻚ واﺣﺪ ﺟﺪاﺳﺎزی (ﻳﻚ ﻣﺎﺷﯿﻦ ﺳﺎﻧﺘﺮﻳﻔﯿﻮژ) ﻣﻲﺑﺎﺷﺪ. ﺑﺮای درک بهتر ﻣﻮﺿﻮع، فرض کنید که ﺧﻮراک ﺑﺎ دﺑﻲ F و درﺻﺪ ﻣﻮﻧﻲ Nf وارد اﻳﻦ ﺳﯿﺴﺘﻢ ﺟﺪاﺳﺎزی ﺷﺪه و ﻣﺤﺼﻮﻟﻲ ﺑﺎ دﺑﻲ p و درﺟﻪ خلوص Np و ﭘﺴﻤﺎﻧﺪی ﺑﺎ دﺑﻲ W و Nw ﺣﺎﺻﻞ ﻣﻲﺷﻮد. ﺑﺮ اﺳﺎس ﺗﻌﺮﻳﻒ رﻳﺎﺿﻲ ﻣﻲﺗﻮان راﺑﻄﻪ ﻣﻮرد ﻧﻈﺮ جهت ﻣﺤﺎﺳﺒﻪ SWU را ﺑﻪﺻﻮرت زﻳﺮ ﺑﯿﺎن داﺷﺖ: (SWU= P * V (Np) + W * V ( Nw) _F * V (Nf ﺑﻨﺎﺑﺮاﻳﻦ هرﭼﻪ ﭘﺎراﻣﺘﺮ “ﺳﻮی” ماشین‌ها (ﻣﺨﺮج ﻛﺴﺮ ﻓﻮق) اﻓﺰاﻳﺶ ﻳﺎﺑﺪ، ﺗﻌﺪاد ﻣﺎﺷﯿﻦ ﺳﺎﻧﺘﺮﻳﻔﯿﻮژ ﻛﻤﺘﺮی جهت ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺳﻮﺧﺖ ﻧﯿﺮوﮔﺎه ﻻزم خواهد ﺑﻮد ﻛﻪ ﺑﺎ ﺗﻮﺟﻪ ﺑﻪ ھﺰﻳﻨﻪ ﺛﺎﺑﺖ اوﻟﯿﻪ ﺳﺎﺧﺖ و راه‌اﻧﺪازی ﺗأﺳﯿﺴﺎت ﻏﻨﻲﺳﺎزی، اﻓﺰاﻳﺶ SWU ﺑﻪ‌ﻣﻨﺰﻟﻪ اﻓﺰاﻳﺶ ﺗﻮان ﺗﻮﻟﯿﺪ ﺳﻮﺧﺖ جهت اﺳﺘﻔﺎده در ﻧﯿﺮوﮔﺎه هسته‌ای خواهد ﺑﻮد و اﻳﻦ ﻗﻀﯿﻪ از ﻟﺤﺎظ اﻗﺘﺼﺎدی ﺑﺴﯿﺎر ﺣﺎﺋﺰ اهمیت ﻣﻲ‌ﺑﺎﺷﺪ.

اگر بخواهیم به‌صورت ساده‌تر و بر اساس میزان سانتریفیوژ به این موضوع بپردازیم، باید گفت که ماشین‌های نسل 1 که امروزه در ایران به IR1 شهرت یافته‌اند، ماشین‌هایی با ظرفیت 1 تا 1.2 سو هستند که بنا بر اظهارات کارشناسان درباره نیاز ایران در مباحث مربوط به غنی‌سازی، در صورت استفاده از این ماشین‌ها ایران نیازمند 190 هزار ماشین سانتریفیوژ نسل یک است.

با این حال با استفاده از ماشین‌های نسل‌های بالاتر، تعداد سانتریفیوژ می‌تواند کاهش یابد به‌نحوی که ماشین‌های نسل 2 امروز ظرفیت 5 سو غنی‌سازی دارند که در این صورت برای 190 هزار سو غنی‌سازی نیاز به 38 هزار ماشین سانتریفیوژ است.

همچنین ماشین‌های نسل 8 که جدیدترین ماشین‌های سانتریفیوژ هستند، از ظرفیت 24 سو غنی‌سازی برخوردارند که در صورت استفاده تام و تمام از این ماشین‌ها نیاز به 8000 ماشین نسل 8 داریم.

با این وجود ذکر این نکته بسیار ضروری است که امروزه اکثریت قریب به اتفاق ماشین‌های موجود در تأسیسات غنی‌سازی کشور را ماشین‌های نسل یک و نسل 2 تشکیل می‌دهند و از این روی می‌توان گفت که ایران اسلامی در حال حاضر برای غنی‌سازی خود نیازمند 190 هزار سانتریفیوژ است.

رهبر انقلاب در تیر ماه سال 1393 در این باره عنوان کردند: «هدف آنها این است که در موضوع ظرفیت غنی‌سازی، جمهوری اسلامی ایران را به ۱۰ هزار سو راضی کنند البته ابتدا از ۵۰۰ سو و ۱۰۰۰ سو شروع کردند، که ۱۰ هزار سو محصول حدود ۱۰ هزار سانتریفیوژ از نوع قدیمی است که داشتیم و داریم، درحالی‌که به گفته مسوولان مربوط، نیاز قطعی کشور، ۱۹۰ هزار سو است.»

همچنین روز یکشنبه 14 خرداد 1397 و در مراسم سالگرد امام ایشان بر دست یابی به 190 هزار سو در قالب برجام تاکید کردند. آیت الله خامنه ای در این باره عنوان داشتند: «سازمان انرژی هسته ای موظف است سریعا آمادگی‌های لازم برای رسیدن به 190 هزار سو، فعلا در چارچوب برجام را فراهم کند. برخی مقدمات دیگر را که رئیس جمهور دستور آن را داده اند از همین فردا آغاز کنند.»

دلیل تاکید رهبر انقلاب بر 190 هزار سو چیست؟

اما دلیل تاکید رهبر انقلاب برای فراهم شدن رسیدن به 190 هزار سو چیست؟ در ادامه به بازخوانی سخنان علی اکبر صالحی در تیر ماه سال 1393 درباره اهمیت این موضوع می پردازیم.

علی‌اکبر صالحی، رئیس سازمان انرژی اتمی با اشاره به بیانات آیت الله خامنه ای، با بیان اینکه ایران برای تامین سوخت سالانه نیروگاه بوشهر به ۱۹۰ هزار سو غنی‌سازی نیاز دارد، توضیح داد: «معیار اندازه‌گیری غنی‌سازی، سو (SWU) یا واحد کار جداسازی است که توانمندی یک سانتریفیوژ را در جداسازی نشان می‌دهد. بنابر این، غنی‌سازی را براساس سو تعیین می‌کنیم، نه تعداد یا نوع ماشین‌های سانتریفیوژ.»

رئیس سازمان انرژی اتمی افزود: «اگر ماشین‌های ما توانشان ۱۰ سو باشد به ۱۹ هزار سانتریفیوژ نیاز است. در حال حاضر ایران سانتریفیوژهایی را در اختیار دارد که توانشان ۲۴ سو است، بنابراین اگر ۱۹۰ هزار را تقسیم بر ۲۴ کنیم به بیش از ۷ هزار سانتریفیوژ نیاز داریم که بتواند سوخت یک سال نیروگاه بوشهر را تامین کند.»

او همچنین در گفت‌وگویی دیگر با با بیان اینکه توان ماشین‎های سانتریفیوژ فعلی که نسل اول هستند، تقریبا ۳ و اندی بوده که در عمل کمتر از ۲ سو است، تاکید کرد: «مهم این است که نیاز ما ۱۹۰ هزار سو است و اینکه این توان، چه تعداد ماشین سانتریفیوژ خواهد بود، بستگی به نوع ماشین‎های سانتریفیوژ دارد.»

صالحی اضافه کرد: «چنانچه دستگاه‌های سانتریفیوژ از نسل آخر ما که دارای توان ۲۴ سو است، باشد به کمتر از۱۰ هزار ماشین سانتریفیوژ نیاز داریم.»

رئیس سازمان انرژی اتمی در پاسخ به این سوال که با توجه به اینکه نسل آخر سانتریفیوژها با توان ۲۴ سو هنوز به تولید انبوه نرسیده است، تعداد ماشین‌های مورد نیاز ما با توجه به نسل فعلی سانتریفیوژها چقدر خواهد بود؟ گفت: طبق طراحی، توان ماشین های سانتریفیوژ فعلی که نسل اول هستند، تقریبا ۳ و اندی بوده که در عمل کمتر از ۲ سو است.

وی افزود: بنابراین، جوسازی ها درباره تعداد ماشین های سانتریفیوژ عمدی است و ما بر اساس واحد سو، نیاز خود را تعریف کرده ایم.

صالحی در عین حال تاکید کرد: برای این که آخرین نسل ماشین های سانتریفیوژ ساخت ایران (۲۴ سو) به تولید انبوه برسد، نیاز به طی مراحل متعدد فنی دارد. برای مثال برپا کردن زنجیره های دو ماشینه، ۱۰ ماشینه، ۲۰ ماشینه و یک آبشار ۱۶۴ تایی ماشین، هر یک باید برای مدت زمانی کار کنند تا از رفع تمامی نقص ها و عیوب آنها اطمینان حاصل شود و سپس مرحله تولید انبوه انجام خواهد شد.

*اقتصاد برتر

پاسخ دادن